Melanoleuca Pat. (ciemnobiałka) – rodzaj grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Charakterystyka

Naziemne grzyby saprotroficzne zbudowane z bezsprzążkowych strzępek. Wytwarzają owocniki podobne do gąsek, o suchych, higrofanicznych kapeluszach z blaszkowym hymenoforem. Blaszki hymenoforu są ubarwione biało lub jasnoochrowo, zbiegające lub zatokowato wycięte, o regularnej tramie. U niektórych gatunków występują wrzecionowate cystydy, z kryształkami na szczycie. Zarodniki ciemnobiałek mają pokrój eliptyczny, są pokryte drobnymi brodawkami, pozbawione pory rostkowej, a ich wysyp przeważnie biały, czasem różowy, amyloidalny. Oznaczanie wielu gatunków jest trudne i możliwe tylko przy użyciu mikroskopu.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1998 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym rodzaj ten opisywany był też jako ciemnogłówka lub gąsowniczka. Synonimy łacińskie: Melaleuca Pat., Psammospora Fayod

Gatunki występujące w Polsce:

• Melanoleuca adstringens (Pers.) Konrad 1927 – ciemnobiałka różowoblaszkowa
• Melanoleuca amica (Fr.) Singer 1943
• Melanoleuca angelesiana A.H. Sm. 1944
• Melanoleuca arcuata (Bull.) Singer 1935 – ciemnobiałka brązowomiąższowa
• Melanoleuca bataillei Malençon 1975
• Melanoleuca brevipes (Bull.) Pat. 1900 – ciemnobiałka krótkotrzonowa
• Melanoleuca cognata (Fr.) Konrad & Maubl. 1927 – ciemnobiałka płowa
• Melanoleuca decembris Métrod ex Bon 1986
• Melanoleuca exscissa (Fr.) Singer 1935 – ciemnobiałka jasnoszara
• Melanoleuca graminicola Kühner & Maire 1934 ciemnobiałka trawnikowa
• Melanoleuca grammopodia (Bull.) Murrill 1914 – ciemnobiałka prążkowanotrzonowa
• Melanoleuca heterocystidiosa (Beller & Bon) Bon 1984
• Melanoleuca humilis (Pers.) Pat. 1900 – ciemnobiałka niska
• Melanoleuca kavinae (Pilát & Veselý) Singer 1936
• Melanoleuca leucophylloides (Bon) Bon 1980
• Melanoleuca melaleuca (Pers.) Murrill 1911 – ciemnobiałka ciemna
• Melanoleuca microcephala (P. Karst.) Singer 1935
• Melanoleuca oreina (Fr.) Kühner & Maire 1934
• Melanoleuca polioleuca (Fr.) Kühner & Maire 1934 – ciemnobiałka białoszara
• Melanoleuca rasilis (Fr.) Singer 1939
• Melanoleuca resplendens (Fr.) Murrill 1914 – tzw. gąska żółtobiała
• Melanoleuca robertiana Bon 1990
• Melanoleuca schumacheri (Fr.) Singer 1943 – ciemnobiałka szarawa
• Melanoleuca strictipes (P. Karst.) Jul. Schäff. 1951 – ciemnobiałka popękana
• Melanoleuca stridula (Fr.) Singer 1943 – ciemnobiałka bulwiastotrzonowa
• Melanoleuca subalpina (Britzelm.) Bresinsky & Stangl 1976 – ciemnobiałka subalpejska
• Melanoleuca subpulverulenta (Pers.) Singer 1939 – ciemnobiałka beżowoszara
• Melanoleuca substrictipes Kühner 1978
• Melanoleuca verrucipes (Fr.) Singer 1939 – ciemnobiałka brodawkowanotrzonowa

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Obejmuje on tylko gatunki zweryfikowane o potwierdzonym statusie. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody (bez przypisów), oraz według internetowego rejestru gatunków (przypisy).

• Ciemnobiałka białoszara
• Ciemnobiałka beżowoszara
• Ciemnobiałka brodawkowanotrzonowa
• Ciemnobiałka bulwiastotrzonowa
• Ciemnobiałka ciemna
• „Czarci krąg” ciemnobiałki krótkotrzonowej
• Ciemnobiałka płowa
• Ciemnobiałka krótkotrzonowa
• Ciemnobiałka popękana
• Ciemnobiałka prążkowanotrzonowa
• Ciemnobiałka subalpejska
• Melanoleuca angelesiana
• Melanoleuca leucophylloides
• Melanoleuca oreina

Przypisy