Król Polski (łac. rex Poloniae) – tytuł monarszy koronowanych władców Królestwa Polskiego, Korony Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej.
Historia
Pierwszym królem Polski był Bolesław I Chrobry, koronowany w 1025. Tytuł królewski był związany na stałe z osobą polskiego monarchy od koronacji Władysława I Łokietka (1320) do III rozbioru Polski i abdykacji Stanisława Augusta Poniatowskiego (1795).
Od zawarcia unii lubelskiej (1569) każdy nowo koronowany król Polski zostawał władcą Litwy z urzędu i nigdy nie był podnoszony na Wielkie Księstwo Litewskie. Ostatnim wielkim księciem litewskim był Zygmunt II August.
Koronacja
Koronacje królów Polski odbywały się do 1300 w archikatedrze Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie, od 1320 w katedrze św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie, w latach 1705 i 1764 odbyły się w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie.
W 1795 polskie insygnia koronacyjne przechowywane w Skarbcu Koronnym na Wawelu zostały na rozkaz Fryderyka Wilhelma II Pruskiego zrabowane i potajemnie wywiezione do Berlina, skąd w 1809 na rozkaz Fryderyka Wilhelma III Pruskiego przewieziono je do Królewca, gdzie w 1811, w obawie przed rewindykacją, zostały rozbite i przetopione.
Od kongresu wiedeńskiego (1815) tytuł króla Polski nosili cesarze Rosji, będący zarazem królami Królestwa Polskiego; w 1831 Sejm przyjął uchwałę o detronizacji Mikołaja I Romanowa.
Królowie Polski
Okres zaborów
W latach 1795–1815 tytuł króla Polski nie był używany. W latach 1815–1830 Królestwo Polskie pozostawało w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, zaś cesarze Rosji nosili tytuł króla Polski i byli zobowiązani do koronacji w Warszawie:
| Okres panowania | Imię władcy | Portret władcy | Rodzice | Data urodzin | Data śmierci | Informacje dodatkowe |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1815–1825 | Aleksander I Pawłowicz | Paweł I Romanow Maria Fiodorowna |
23 grudnia 1777 | 1 grudnia 1825 | Cesarz Rosji od 1801 | |
| 1825–1855 | Mikołaj I Pawłowicz | Paweł I Romanow, Maria Fiodorowna | 6 lipca 1796 | 2 marca 1855 | ostatni koronowany król Polski, koronowany 24 maja 1829 roku Zdetronizowany w 1831 przez polski Sejm | |
| 1855–1881 | Aleksander II Mikołajewicz | Mikołaj I, Aleksandra Fiodorowna | 29 kwietnia 1818 | 13 marca 1881 | ||
| 1881–1894 | Aleksander III Aleksandrowicz | Aleksander II, Maria Aleksandrowna | 26 lutego/10 marca 1845 | 20 października/1 listopada 1894 | ||
| 1894–1917 | Mikołaj II Aleksandrowicz | Aleksander III, Maria Fiodorowna | 6 maja/18 maja 1868 | 16/17 lipca 1918 | 15 marca 1917 r. abdykował na rzecz brata | |
| 1917 | Michał II Aleksandrowicz | Aleksander III, Maria Fiodorowna | 22 listopada 1878 | 13 czerwca 1918 | Nie przyjął tytułu, 16 marca 1917 r. abdykował na rzecz Rządu Tymczasowego |
Utworzona w 1917 roku Rada Regencyjna miała sprawować władzę tymczasową do czasu wprowadzenia na tron nowego władcy, co w istocie nigdy nie nastąpiło, gdyż w 1918 roku Polska przyjęła ustrój republikański.
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Kwestia legalności aktu detronizacji z punktu widzenia ówczesnej Konstytucji jest sporna.
Przypisy
- ↑ Jerzy Ochmański: Historia Litwy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 128. ISBN 83-04-03107-8.
- ↑ Małgorzata Duczmal: Jagiellonowie: leksykon biograficzny. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1990, s. 525. ISBN 83-08-02577-3.
- ↑ Marian Kukiel: Dzieje Polski porozbiorowe (1795–1921). London: Puls Publications, 1993, s. 33–34. ISBN 1-85917-009-9.
- ↑ Zmuszony do zrzeknięcia się tytułu królewskiego. Rządził następnie jako książę.
- ↑ Informację o tytule króla Czech i Polski podaje Kronika Kosmasa, natomiast tytulatura ta była niegdyś kwestionowana przez część badaczy polskich (Antoni Gąsiorowski, Wratysław II, Słownik Starożytności Słowiańskich, 1977, t. 6 cz. 2, s. 599.). Obecnie większość historyków uznaje, że Wratysław II otrzymał dożywotni tytuł króla czeskiego i polskiego (Wacław Korta, Historia Śląska do 1763 roku, Wyd. DiG, Warszawa 2003).
- ↑ Pozbawiony władzy w kraju.
- ↑ Koregent do 1 kwietnia 1548.
- ↑ Tajny dodatek do konwencji zawartej 15/26 stycznia 1797 w Petersburgu między trzema zaborcami postanawiał o zniesieniu na zawsze nazwy Królestwa Polskiego. Les partages de la Pologne et la lutte pour l’indépendance, wyd. K. Lutosłański, Lozanna – Paryż 1918, t. 1, dokument nr 157, s. 229. Jan Kucharzewski, Od białego do czerwonego caratu, s. 142.