| Obszar | |||
|---|---|---|---|
| Liczba mówiących |
60 tys. (1995) | ||
| Pismo/alfabet | |||
| Klasyfikacja genetyczna | |||
| |||
| Status oficjalny | |||
| Ethnologue | 6a żywy↗ | ||
| Kody języka | |||
| ISO 639-3 | nxg | ||
| IETF | nxg | ||
| Glottolog | ngad1261 | ||
| Ethnologue | nxg | ||
| BPS | 0114 6 | ||
| WALS | ngd | ||
| W Wikipedii | |||
| |||
| Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. | |||
Język ngadha (a. ngad’a, ngada, na’da, nga’da), także: bajawa (a. bajava), rokka – język austronezyjski używany w prowincji Małe Wyspy Sundajskie Wschodnie we wschodniej Indonezji, w południowo-środkowej części wyspy Flores. Według danych z 1995 roku posługuje się nim 60 tys. osób, członków ludu Ngada.
Jest znacznie zróżnicowany wewnętrznie. Dzieli się na dialekty: centralny, bajawa, południowy. Określenie „bajava” pochodzi od nazwy ośrodka administracyjnego Bajawa. Serwis Ethnologue jako odrębny język klasyfikuje odmianę wschodnią (5 tys. użytkowników). Dialekt zwany so’a (od nazwy miejscowości) również bywa uważany za oddzielny język.
Tworzy kontinuum dialektalne wraz z kilkoma pobliskimi językami: kéo, nage, ende, li’o. Został zaliczony do zaproponowanej grupy języków centralnego Flores.
W języku występuje mieszany system liczbowy, z elementami systemu kwinarnego (piątkowego), które mogą być pozostałością po hipotetycznym papuaskim substracie językowym.
Badaniem języka i kultury Ngada zajmował się w XX w. misjonarz Paul Arndt. Został opisany w postaci opracowania gramatycznego i słownika (Grammatik der Ngad’a-Sprache, 1933; Wörterbuch der Ngadhasprache, 1961). Powstały także zbiory tekstów w tym języku. Nie wykształcił tradycji piśmienniczej. Do sporadycznego zapisywania tego języka (np. w tekstach lingwistycznych) stosuje się alfabet łaciński. Nie wypracowano jednak ujednoliconych zasad ortografii.
Przypisy
- ↑ Knut Mikjel Rio, Olaf H. Smedal: Hierarchy: Persistence and Transformation in Social Formations. New York: Berghahn Books, 2009, s. 272. ISBN 978-1-84545-493-7. OCLC 608158100. [dostęp 2021-08-19]. (ang.).
- ↑ Louise Baird: A Grammar of Kéo: An Austronesian Language of East Nusantara. Canberra: Department of Linguistics, The Research School of Pacific and Asian Studies at The Australian National University, 2002, s. 20. OCLC 746845105. [dostęp 2021-08-19]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 David M. Eberhard, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Ngad’a, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [dostęp 2021-08-19] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-06] (ang.).
- ↑ Zulyani Hidayah: Ensiklopedi Suku Bangsa di Indonesia. Wyd. 2. Jakarta: Yayasan Pustaka Obor Indonesia, 2015, s. 279–280. ISBN 978-979-461-929-2. OCLC 913647590. [dostęp 2022-08-11]. (indonez.).
- ↑ A. A. Biernowa: Ngada. W: Walerij Aleksandrowicz Tiszkow (red.): Narody i rieligii mira: encykłopiedija. Moskwa: Bolszaja Rossijskaja Encykłopiedija, 1998, s. 368. ISBN 978-5-85270-155-8. OCLC 40821169. [dostęp 2022-08-11]. (ros.).
- ↑ Djawanai i Grimes 1995 ↓, przyp. 1, s. 593.
- ↑ David M. Eberhard, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Ngad’a, Eastern, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [dostęp 2021-08-19] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-05] (ang.).
- ↑ Alexander Elias, Lio and the Central Flores languages, Leiden University, 2018, s. 82, 146, OCLC 8590873874 [dostęp 2023-10-09] (ang.).
- ↑ David M. Eberhard, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), So’a, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [zarchiwizowane z adresu 2019-06-06] (ang.).
- ↑ Gregory L. Forth: Beneath the Volcano: Religion, Cosmology and Spirit Classification Among the Nage of Eastern Indonesia. Leiden: KITLV Press, 1998, s. 23, seria: Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde 177. DOI: 10.1163/9789004434844. ISBN 978-90-0443-484-4. ISBN 978-90-6718-120-4. OCLC 40229240. (ang.).
- ↑ Adam Harr, Recentering the margins? The politics of local language in a decentralizing Indonesia [online], 2015 (Tilburg Papers in Culture Studies 152), s. 9 [dostęp 2023-10-09] (ang.).
- ↑ Harald Hammarström, Robert Forkel, Martin Haspelmath, Sebastian Bank: Central Flores. Glottolog 4.5. [dostęp 2022-08-04]. (ang.).
- ↑ Schapper i Klamer 2017 ↓, s. 307.
- ↑ Djawanai i Grimes 1995 ↓, s. 593.
- ↑ Paul Arndt: Grammatik der Ngad’a-Sprache. Bandoeng: A.C. Nix & Co., 1933, seria: Verhandelingen van het Koninklijk Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen LXXII. OCLC 898811110. [dostęp 2022-09-25]. (niem.).
- ↑ Paul Arndt: Wörterbuch der Ngadhasprache. Fribourg, Suisse: Posieux, 1961, seria: Studia Instituti Anthropos 15. OCLC 556870273. [dostęp 2022-09-25]. (niem.).
- ↑ Harald Hammarström, Robert Forkel, Martin Haspelmath, Sebastian Bank: Ngad'a. Glottolog 4.6. [dostęp 2022-09-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-09-13)]. (ang.).
- ↑ Djawanai i Grimes 1995 ↓, s. 598.
Bibliografia
- Stephanus Djawanai, Charles E. Grimes: Ngada. W: Darrell T. Tryon (red.): Comparative Austronesian Dictionary: An Introduction to Austronesian Studies. Berlin–New York: Walter de Gruyter, 1995, s. 593–599, seria: Trends in Linguistics. Documentation 10. DOI: 10.1515/9783110884012.1.593. ISBN 978-3-11-088401-2. OCLC 868970232. [dostęp 2022-07-15]. (ang.).
- Antoinette Schapper, Marian Klamer: Numeral systems in the Alor-Pantar languages. W: Marian Klamer (red.): The Alor-Pantar languages: History and typology. Berlin: Language Science Press, 2017, s. 277–329, seria: Studies in Diversity Linguistics 3. DOI: 10.5281/zenodo.569393. ISBN 978-3-944675-94-7. OCLC 1030820272. (ang.).