Język muna

Muna
Obszar	Celebes Południowo-Wschodni (Indonezja)
Liczba mówiących	300 tys. (2007)
Pismo/alfabet	łacińskie
Klasyfikacja genetyczna
	Języki austronezyjskie; Języki malajsko-polinezyjskie; Języki celebeskie; Grupa wschodnia; Grupa południowo-wschodnia; Języki muna-buton; Język muna;
Status oficjalny
Organ regulujący	Brak oficjalnych regulacji
Ethnologue	6b zagrożony↗
Kody języka
ISO 639-3	mnb
IETF	mnb
Glottolog	muna1247
Ethnologue	mnb
WALS	mna
W Wikipedii
	Zobacz też: język, języki świata
	Zobacz też: język, języki świata
	Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język muna (moena), także wuna (woena) – język austronezyjski używany w indonezyjskiej prowincji Celebes Południowo-Wschodni, zwłaszcza na wyspie Muna. Według danych z 2007 r. posługuje się nim 300 tys. osób.

Poza Muna obszar jego użytkowania obejmuje także archipelag Tiworo, wyspy Tobea Besar, Kadatua i Siompu oraz fragment zachodniego wybrzeża wyspy Buton. Pewni jego użytkownicy zamieszkują również miasto Ambon na Molukach.

Sami użytkownicy określają swój język (oraz wyspę i grupę etniczną) jako „wuna”. Nazwa „muna”, przeważająca w literaturze, została nadana przez osoby z zewnątrz. Samo słowo wuna znaczy tyle, co „kwiat”.

Dzieli się na dwa główne dialekty: północny (o charakterze prestiżowym) i południowy (duży kompleks dialektalny, rozpada się na wiele mniejszych odmian). Niewielki dialekt tiworo jest bliski północnemu.

W latach 80. XX w. pozostawał w powszechnym użyciu, aczkolwiek przede wszystkim na terenach wiejskich. W mieście Raha już wtedy dominował język indonezyjski, zarówno wśród migrantów, jak i wśród osób z ludu Muna. Według doniesień z 2011 r. nie jest przyswajany przez wszystkie dzieci, zdecydowanie wzrasta rola języka narodowego.

Badania nad językiem muna prowadził René van den Berg (1985–1986). Ich owocem stało się opracowanie gramatyczne: A grammar of the Muna language (1989). Opracowano także słowniki: Kamus Muna-Indonesia (1985), Kamus Muna-Indonesia (2000). Słownik z 1985 r. był pierwszą tego typu publikacją poświęconą językowi muna. Obszerniejszy słownik z 2000 r. zawiera dane z dialektu północnego. Wcześniejsze materiały nt. muna ograniczały się do krótkiej analizy fonologicznej (1914) oraz pobieżnych prac w języku indonezyjskim (z lat 60. i 70. XX w.).

Jest zapisywany alfabetem łacińskim, niemniej jego forma pisana spotykana jest rzadko. W odróżnieniu od języka wolio nigdy nie służył jako język literacki.

Przypisy

1 2 3 4 Mead ↓.
1 2 3 4 Eberhard, Simons i Fennig 2019 ↓.
↑ Berg 1989 ↓, s. 6–7.
1 2 Berg 1989 ↓, s. 1–2.
↑ Sande i in. 1986 ↓, s. 8.
↑ Berg 1989 ↓, s. 9.
1 2 Berg i Sidu 2000 ↓, s. i.
↑ Berg 1989 ↓.
↑ Mattalitti i in. 1985 ↓.
↑ Berg i Sidu 2000 ↓.
↑ Mattalitti i in. 1985 ↓, s. v.
1 2 Berg 1989 ↓, s. 6.
↑ Sande i in. 1986 ↓, s. 2.
↑ Berg 1989 ↓, s. 8.

Bibliografia

René van den Berg: A grammar of the Muna language. Dordrecht: Foris Publications, 1989, seria: Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde 139. ISBN 90-6765-454-X. OCLC 21057982. [dostęp 2023-01-22]. (indonez.).
René van den Berg, La Ode Sidu: Kamus Muna-Indonesia. Kupang: Artha Wacana Press, 2000, seria: Paradigma C-11. OCLC 896403539. [dostęp 2023-01-22]. (indonez.).
David M.D.M. Eberhard David M.D.M., Gary F.G.F. Simons Gary F.G.F., Charles D.Ch.D. Fennig Charles D.Ch.D. (red.), Muna, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [zarchiwizowane z adresu 2019-06-06] (ang.).
David Mead: Muna. Sulawesi Language Alliance. [dostęp 2023-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-01-22)]. (ang.).
David Mead: Evidence for a Celebic supergroup. W: John Lynch: Issues in Austronesian historical phonology. Canberra: Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University, 2003, s. 115–141, seria: Pacific Linguistics 550. DOI: 10.15144/PL-550.115. (ang.).
M. Arief Mattalitti, Muhammad Sikki, J.S. Sande, Adnan Usmar, Padala: Kamus Muna-Indonesia. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1985. OCLC 15238345. [dostęp 2023-01-22]. (indonez.).
J.S. Sande, J.F. Pattiasina, Muhammad Sikki, M. Arief Mattalitti, Abd. Kadir Mulya: Morfosintaksis bahasa Muna. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1986. OCLC 15245479. [dostęp 2023-01-22]. (indonez.).

Linki zewnętrzne

Strona poświęcona językowi i kulturze Muna (indonez. • ang.)

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[CITEREFMead-1] 1 2 3 4 Mead ↓.

[CITEREFEberhardSimonsFennig2019-2] 1 2 3 4 Eberhard, Simons i Fennig 2019 ↓.

[CITEREFBerg19896–7-3] Berg 1989 ↓, s. 6–7.

[CITEREFBerg19891–2-4] 1 2 Berg 1989 ↓, s. 1–2.

[CITEREFSandePattiasinaSikkiMattalitti19868-5] Sande i in. 1986 ↓, s. 8.

[CITEREFBerg19899-6] Berg 1989 ↓, s. 9.

[CITEREFBergSidu2000i-7] 1 2 Berg i Sidu 2000 ↓, s. i.

[CITEREFBerg1989-8] Berg 1989 ↓.

[CITEREFMattalittiSikkiSandeUsmar1985-9] Mattalitti i in. 1985 ↓.

[CITEREFBergSidu2000-10] Berg i Sidu 2000 ↓.

[CITEREFMattalittiSikkiSandeUsmar1985v-11] Mattalitti i in. 1985 ↓, s. v.

[CITEREFBerg19896-12] 1 2 Berg 1989 ↓, s. 6.

[CITEREFSandePattiasinaSikkiMattalitti19862-13] Sande i in. 1986 ↓, s. 2.

[CITEREFBerg19898-14] Berg 1989 ↓, s. 8.