Firlus
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Powiat

chełmiński

Gmina

Papowo Biskupie

Liczba ludności (III 2011)

232

Strefa numeracyjna

56

Kod pocztowy

86-221

Tablice rejestracyjne

CCH

SIMC

0848003

Położenie na mapie gminy Papowo Biskupie
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Położenie na mapie powiatu chełmińskiego
53°16′07″N 18°37′52″E/53,268611 18,631111

Firlus – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim w gminie Papowo Biskupie. Wieś zajmuje powierzchnię 363,05 ha.

Podział administracyjny

Integralne części wsi Firlus
SIMCNazwaRodzaj
1028503Sarnowoczęść wsi

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Firlus, po jej zniesieniu w gromadzie Papowo Biskupie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Demografia

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 232 mieszkańców. Jest dziesiątą co do wielkości miejscowością gminy Papowo Biskupie.

Historia

Prehistoria

Pierwsze ślady osadnictwa na terenach Firlusa pochodzą z neolitu.

Średniowiecze

Pierwsze informacje w źródłach pisanych pochodzą z 1411 roku. W dokumentach i kronikach występowała pod nazwami: Fedelhusen (1411 r.), Firlusz (1525 r.), Ferliusz (1531 r.), Firluz (1570 r.), Firlus (1647 r.) i Fyrluss (lata 1796-1802). Nazwa Federlhusen tłumaczy się jako w przenośni podobny do skrzypiec zwężający się u góry kawałek gruntu. W średniowieczu w czasach krzyżackich znajdował się folwark podlegający wójtowi w Lipienku. W roku 1419 Herman Huyser otrzymał folwark z rąk Michała Kuchmeistera. W 1466 roku wieś należała do starostwa w Lipienku. W 1525 roku król Zygmunt Stary nadał Franciszkowi Estkenowi z Torunia folwark. W 1531 roku Stanisław Kostka nabył dobra w Firlusie. W 1570 roku folwark wrócił do własności królewskich.

Nowożytność

Podczas potopu szwedzkiego wieś wraz z folwarkiem zostały spalone. Około 1720 roku chłopi rozparcelowali folwark.

Czasy rozbiorów

Po I rozbiorze Polski Firlus trafił do Prus. W 1773 roku odbył się pierwszy spis ludności. Wieś liczyła 67 mieszkańców (m.in. sołtysa Marcina Jazowskiego, Michała Sarneckiego, robotników folwarczanych Marcina Gusowskiego oraz Andrzeja Modleńskiego). W 1868 roku miejscowość obejmowała powierzchnię 1033 mórg. Firlus w tym czasie miał 33 budynki (15 mieszkalnych). W 1868 roku wieś zamieszkiwało 137 mieszkańców (87 katolików i 50 ewangelików).

Współczesność

W 1993 roku Firlus podłączono do wodociągów. W 2000 roku rozpoczęto remont dróg w miejscowości. W 2005 roku wyremontowano drogę w Firlusie. W 2006 roku wyremontowano świetlicę wiejską oraz wyremontowano drogę Firlus-Żygląd. W 2008 roku wyremontowano drogi Dubielno-Firlus i Niemczyk-Firlus. W 2009 roku wybudowano plac zabaw i sieć kanalizacyjną ciśnieniową. W 2010 roku wybudowano kanalizację sanitarną w miejscowości oraz wyposażono świetlicę. W 2011 roku wybudowano kanalizację Niemczyk-Firlus. W 2012 roku utwardzono plac przy świetlicy wiejskiej. W 2013 roku w Firlusie było zarejestrowanych sześć podmiotów gospodarczych.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 247 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 30069
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 127. ISBN 978-83-940216-0-3.
  5. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. ↑ GUS. Rejestr TERYT
  7. ↑ KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06]. (pol.).
  8. ↑ Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 141. ISBN 978-83-940216-0-3.
  9. ↑ Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 142. ISBN 978-83-940216-0-3.
  10. 1 2 3 4 5 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 145. ISBN 978-83-940216-0-3.
  11. 1 2 Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 144. ISBN 978-83-940216-0-3.
  12. ↑ Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 128. ISBN 978-83-940216-0-3.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.