Bohdan Rymaszewski (ur. 2 czerwca 1935 w Wilnie, zm. 23 listopada 2016 w Warszawie) – polski historyk, architekt, zabytkoznawca, nauczyciel akademicki, specjalista w zakresie historii i teorii konserwacji zabytków, ochronie i konserwacji architektury zabytkowej, urbanistyce i zabytkoznawstwie, profesor nauk technicznych, generalny konserwator zabytków (1971–1983), dyrektor Instytutu Polskiego w Berlinie (1996–1997).

Życiorys

Urodził się w Wilnie w rodzinie lekarskiej jako syn Jadwigi i Kaspra Rymaszewskich. Jego ojciec był kapitanem rezerwy, w 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie.

W 1953 ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, po czym podjął studia w zakresie sztuk pięknych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończył je w 1957, specjalizując się w zabytkoznawstwie i konserwacji zabytków. Wśród jego wykładowców był Jerzy Remer. W czasie studiów działał w instruktorskiej drużynie akademickiej ZHP.

W latach 1957–1971 pełnił funkcję miejskiego konserwatora zabytków w Toruniu, w latach 1972–1983 był dyrektorem Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Zajmował także stanowisko generalnego konserwatora zabytków (1971–1983), a w latach 1984–1992 był prezesem zarządu głównego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków. W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. W latach 1985–1989 pełnił funkcję sekretarza generalnego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. W lutym 1989 wszedł w skład działającej przy tej instytucji Komisji do spraw Upamiętnienia Ofiar Represji Okresu Stalinowskiego. Od 1996 do 1997 był dyrektorem Instytutu Polskiego w Berlinie, a w latach 2000–2006 zasiadał w Międzynarodowej Radzie Oświęcimskiej.

W 1972 uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim stopień doktora. Tematem jego pracy doktorskiej była Problematyka konserwatorska średniowiecznych miast w Polsce, a jej promotorem Stanisław Lorentz. W 1989 na podstawie rozprawy Geneza, uwarunkowania i mechanizmy ochrony zabytków w Polsce uzyskał na UMK stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie historii. Tytuł profesora nauk technicznych otrzymał w 1999. Współpracował jako wykładowca z licznymi uczelniami, wykładał na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, Politechnice Krakowskiej, Uniwersytecie Warszawskim, Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, Politechnice Białostockiej, Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, Politechnice Świętokrzyskiej, Prywatnej Wyższej Szkole Nauk Społecznych, Komputerowych i Medycznych w Warszawie.

Zawarł związek małżeński z Marią Abramowicz, konserwatorką dzieł sztuki. Miał dwoje dzieci – Mikołaja i Kingę. Pochowany na cmentarzu w Celestynowie.

Odznaczenia, wyróżnienia

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2016, za wybitne zasługi w ochronie oraz upowszechnianiu wiedzy o polskiej architekturze zabytkowej, za osiągnięcia w pracy naukowo--badawczej i dydaktycznej, nadany pośmiertnie przez prezydenta Andrzeja Dudę)
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2013, za wybitne zasługi w działalności na rzecz kultury polskiej i zachowania dziedzictwa kulturowego, nadany przez prezydenta Bronisława Komorowskiego)
• Złoty Krzyż Zasługi
• Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
• Medal Komisji Edukacji Narodowej
• Brązowy i Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju”
• Medal za Zasługi dla Rozwoju Uczelni (UMK)
• Nagroda im. prof. Jana Zachwatowicza

Upamiętnienie

W 2022 jego imieniem nazwano jeden ze skwerów na toruńskiej starówce.

Wybrane publikacje

• Toruń w czasach Kopernika: urbanistyka, architektura, sztuka (1969).
• O przetrwanie dawnych miast (1984, ISBN 83-213-3173-4).
• Toruń epoki Kopernika (1984, tekst do albumu z fotografiami Janiny Gardzielewskiej).
• Geneza, uwarunkowania i mechanizmy ochrony zabytków w Polsce (1988).
• Klucze ochrony zabytków w Polsce (1992).
• Toruń: architektura i historia (1994, tekst, ISBN 83-901314-3-9).
• Twórca w okowach przeszłości: rzecz o Stanisławie Wyspiańskim (1995, ISBN 83-905230-0-0).
• Pamiętać będą pokolenia (2000, ISBN 83-85047-85-9).
• Polska ochrona zabytków: refleksje z lat 1918–2002 (2002, ISBN 83-918245-1-9).
• Polska ochrona zabytków (2005, ISBN 83-7383-172-X).

Przypisy

Bibliografia

• SławomirS. Kalembka SławomirS. (red.), Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945–2004. Materiały do biografii, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2006, s. 595, ISBN 83-231-1988-0 .
• Prof. dr hab. Bohdan Rymaszewski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2015-04-19] .