Bellatrix (Gamma Orionis, γ Ori) – trzecia co do jasności gwiazda w gwiazdozbiorze Oriona. Jest odległa od Słońca o 252 lata świetlne.

Nazwa

Nazwa własna gwiazdy, Bellatrix, pochodzi z łaciny i znaczy „wojowniczka”. Pierwotnie odnosiła się do Kapelli w gwiazdozbiorze Woźnicy. Była też znana jako „gwiazda amazonek”. Nazwa wywodzi się zapewne od języka arabskiego ‏نجيد‎ Najīd, „zdobywca”, co zostało dość swobodnie przełożone na obecną formę w średniowiecznych „tablicach alfonsyńskich”. Międzynarodowa Unia Astronomiczna formalnie zatwierdziła użycie nazwy Bellatrix dla określenia tej gwiazdy.

Charakterystyka obserwacyjna

Gwiazda znajduje się na lewym barku postaci Oriona. Świeci z wielkością obserwowaną 1,64 magnitudo. Jej absolutna wielkość gwiazdowa to −2,80^m. Jest to gwiazda zmienna, jej jasność zmienia się z nieznanym okresem w zakresie 1,56^m–1,64^m.

Bellatrix obecnie oddala się od Słońca, ale 3,8 miliona lat temu przeszła w odległości 22,6 parseka od niego. Świeciła wówczas na ziemskim niebie z wielkością −1,03^m (obecnie Syriusz jest jaśniejszy, ale następny co do jasności Kanopus świeci słabiej).

Właściwości fizyczne

Jest to błękitna gwiazda ciągu głównego należąca do typu widmowego B2, dawniej klasyfikowana jako błękitny olbrzym. Należy do najgorętszych gwiazd widocznych gołym okiem, ma temperaturę 21 750 K, a jej jasność przekracza 7100 razy jasność Słońca. Jej masa jest równa 9 M_☉, ma ona około 20 milionów lat i dopiero za około 7 milionów lat zakończy syntezę wodoru w hel i stanie się prawdziwym olbrzymem. Z tak dużą masą gwiazda może wybuchnąć jako supernowa, choć może także umrzeć spokojniej, pozostawiając po sobie masywnego białego karła. Promień tej gwiazdy został zmierzony interferometrycznie i zgadza się z ocenami teoretycznymi – jest on 6 razy większy niż promień Słońca.

Gwiazda ma kilka towarzyszek. Gamma Orionis B o wielkości 13,13^m jest oddalona o 178 sekund kątowych, oddalenie to nie zmieniło się od 1838 do 2009 roku. To wskazuje, że może być związana grawitacyjnie z Bellatrix. W tym przypadku jest to czerwony karzeł reprezentujący typ widmowy M0 o masie około 0,5 M_☉, oddalony o co najmniej 13 800 au i okrążający jaśniejszą towarzyszkę w czasie co najmniej 525 tysięcy lat. Bellatrix towarzyszą na niebie także trzy gwiazdy około 20^m, odległe o 5,8″, 10,4″ i 12,4″, które mogą być tylko przypadkowymi sąsiadkami, położonymi w innej odległości.

Zobacz też

• Lista gwiazd w gwiazdozbiorze Oriona
• Betelgeza
• Rigel
• Lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
• Bellatrix Lestrange

Przypisy