45 Batalion
Wojsk Ochrony Pogranicza
Ośrodek Szkolenia GB WOP
Batalion graniczny GB WOP

Budynek sztabu batalionu WOP (grudzień 2013)
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1951; 1984

Rozformowanie

1976; 1989

Tradycje
Rodowód

48 odcinek WOP
71 batalion OP

Kontynuacja

OS GB WOP
bg GB WOP

Dowódcy
Pierwszy

kpt. Franciszek Gajdemski

Ostatni

płk Piotr Węglowski

Organizacja
Numer

JW 2588

Kryptonim

Mina; Seria; Ilmen

Dyslokacja

Prudnik ul. Dąbrowskiego 2

Formacja

Wojska Ochrony Pogranicza

Podległość

4 Brygada WOP
Górnośląska Brygada WOP

45 Batalion Wojsk Ochrony Pogranicza/Ośrodek Szkolenia Górnośląskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza/Batalion graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza Prudnik – zlikwidowany samodzielny pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę na granicy polsko-czechosłowackiej.

Koszary WOP w Prudniku

Formowanie i zmiany organizacyjne

Na podstawie rozkazu MBP nr 043/org. z 3 czerwca 1950, na bazie 21 Brygady Ochrony Pogranicza, sformowano 4 Brygadę Wojsk Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 71 batalion Ochrony Pogranicza przemianowano na 45 batalion Wojsk Ochrony Pogranicza JW 2588.

W 1956 po rozformowaniu 46 Batalionu WOP w Paczkowie, strażnice Gierałcice, Jarnołtów, Jasienica Górna, Gościce zostały podporządkowane dowódcy 45 Batalionowi WOP w Prudniku.

4 lipca 1961 batalion przejął strażnicę Pomorzowice z rozformowanego 44 Batalionu WOP w Głubczycach.

W kwietniu 1976, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, rozwiązano batalion. Strażnice podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach. W jego miejsce utworzono Ośrodek Szkolenia Górnośląskiej Brygady WOP w Prudniku w którym, przechodzili 3-miesieczne przeszkolenie wojskowe kandydaci do służby w Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej (ZOMO).

13 grudnia 1981 po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium w kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego.

Po kolejnej reorganizacji w 1984 sformowano ponownie batalion graniczny WOP w Prudniku, który rozwiązano 1 listopada 1989, w jego miejsce sformowana została Kompania Zabezpieczenia w Prudniku, a przeformowane strażnice weszły w podporządkowanie bezpośrednio pod GB WOP.

Straż Graniczna:

15 maja 1991 przestała istnieć Górnośląska Brygada WOP, 16 maja 1991 powstała Straż Graniczna, a w jej strukturze Śląski Oddział Straży Granicznej w Raciborzu, który przejął obiekty koszarowe i strażnice.

W ramach Śląskiego Oddziału SG zostały utworzone:

  • Samodzielna kompania odwodowa (sko) – w 1994 przeniesiona do Głubczyc.
  • Grupa Dochodzeniowo–Śledcza Wydziału Operacyjno–Śledczego – we wrześniu 1995 przeniesiona do strażnicy SG w Trzebinie.
  • Grupa Operacyjna Wydziału Ochrony Granicy Państwowej (WOGP) – we wrześniu 1995 przeniesiona do strażnicy SG w Trzebinie.
  • Oficer kierunkowy Sekcji Granicznej WOGP – we wrześniu 1995 przeniesiony do strażnicy SG w Trzebinie.
  • Grupa Techniki i Zabezpieczenia Wydziału Techniki i Zabezpieczenia (GTiZ) – do zabezpieczenia logistycznego sko i strażnic kierunku prudnicko–nyskiego. We wrześniu 1995 przeniesiona została do obiektów koszarowych Śląskiego OSG w Głubczycach.
    • Pluton zabezpieczenia (d-ca – st. chor. SG. Józef Mikler).

W połowie grudnia 1995 przekazano koszary gminie Prudnik, gdzie utworzono Szkolne Schronisko Młodzieżowe.

Struktura organizacyjna

  • dowództwo i pododdziały przysztabowe – Prudnik

W 1954 batalionowi WOP Prudnik podlegały:

1 stycznia 1960 batalionowi WOP Prudnik podlegały:

1 stycznia 1964 batalionowi WOP Prudnik podlegały:

Dowództwo batalionu 1976:

  • dowódca batalionu – ppłk Piotr Węglowski
  • szef sztabu batalionu – mjr Stefan Gacek
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw politycznych – mjr Bogdan Włostowski
  • zastępca dowódcy batalionu do zwiadu – mjr Kazimierz Bednarczyk
  • kwatermistrz – kpt./mjr Edward Stępień.

W 1976 batalionowi WOP Prudnik podlegały:

Dowództwo Ośrodka Szkolenia GB WOP:

  • dowódca ośrodka – ppłk Piotr Węglowski
  • szef sztabu – kpt. Janusz Stanisławski
  • zastępca ośrodka do spraw politycznych – mjr Mirosław Kudasiewicz
  • kierownik grupy operacyjnej zwiadu – mjr Kazimierz Bednarczyk
  • kierownik grupy zabezpieczenia kwatermistrzowskiego – mjr Edward Stępień
  • kierownik grupy zabezpieczenia technicznego – por. Ryszard Kwaśny.

W kwietniu 1976 do 2. połowy 1984 Ośrodkowi Szkolenia Górnośląskiej Brygady WOP podlegały:

  • 2 kompanie szkolne
  • pluton dowodzenia
  • grupa operacyjna zwiadu
  • grupa zabezpieczenia kwatermistrzowskiego
  • grupa zabezpieczenia technicznego.

Dowództwo batalionu 2. połowa 1984:

  • dowódca batalionu – ppłk Piotr Węglowski
  • szef sztabu batalionu – mjr Aleksander Klimas
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw politycznych – por. Wojciech Wróbel
  • zastępca dowódcy batalionu do zwiadu – kpt. Lech Klimko
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw technicznych i zaopatrzenia – mjr Edward Stępień
Przepustka na teren koszar bg GB WOP Prudnik

W 2. połowa 1984 do października 1989 batalionowi WOP Prudnik podlegały:

Dowództwo batalionu październik 1989:

  • dowódca batalionu – ppłk Aleksander Klimas
  • szef sztabu batalionu – kpt. Józef Kulak
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw politycznych – kpt. Wojciech Wróbel
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw zwiadu – mjr Lech Klimko
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw technicznych i zaopatrzenia – mjr Waldemar Jakubek.

Żołnierze batalionu

Dowódcy batalionu

  • kpt. Franciszek Gajdemski (01.1951–02.1953)
  • por./kpt. Antoni Porębski (02.1953–07.1956)
  • kpt./mjr Bronisław Kuzio (08.1956–09.1958)
  • mjr/ppłk Jerzy Jakubiak (09.1958–03.1963)
  • ppłk Ludwik Kukier (08.1963–jesień 1974)
  • mjr/ppłk Piotr Węglowski (jesień 1974–04.1976)
  • ppłk Piotr Węglowski (04.1976–2. poł. 1984) → d-ca Ośrodka Szkolenia GB WOP)
  • ppłk/płk Piotr Węglowski (2. poł. 1984–1987) → d-ca batalionu granicznego WOP Prudnik
  • mjr/ppłk Aleksander Klimas (wiosna 1987–18.10.1989) → d-ca batalionu granicznego WOP Prudnik .

Dowódca kompanii zabezpieczenia

  • kpt. Józef Kulak .
Straż Graniczna:

Dowódcy samodzielnej kompanii odwodowej

  • kpt. dypl. SG Mirosław Brożko (16.05.1991–1992)
  • kpt. SG Ryszard Grzybacz
  • por. SG/kpt. SG Bogusław Kuliński (do 1994).

Kierownik Grupy Techniki i Zabezpieczenia WTiZ

  • st. chor. sztab. SG Edward Kowalczyk – do rozformowania.

Kierownik GO-Ś

  • mjr SG Sergiusz Hadrych.

Oficer kierunkowy WOGP

  • por. SG/kpt. SG Włodzimierz Karsznia .

Wydarzenia

  • 1951 – 12 marca doszło do dezercji sześciu żołnierzy, trzech z 223 strażnicy WOP Zwierzynie i trzech z 222a strażnicy WOP Pokrzywna oraz praczką, pod dowództwem i z inicjatywy sierż. Jana Kępy zastępcy dowódcy ds. specjalnych 222a strażnicy WOP Pokrzywna. Dezerterów ujęto na terytorium Czechosłowacji, a następnie skazano na kary więzienia, a sierż. Kępę na karę śmierci, którą wykonano w Areszcie Śledczym w Bytomiu.
  • 1956 – 2 maja dowództwo 4 Brygady WOP na odcinku 41 batalionu WOP Ustroń, zorganizowało pod namiotami, sezonową strażnicę WOP z kadry zawodowej i żołnierzy służby zasadniczej 45 batalionu WOP Prudnik (d-cą strażnicy był ppor. Edward Karpiuk), na płaskowyżu Soszów w celu zapobieżenia istniejącemu w tym rejonie przemytowi. Strażnica realizowała zadania pomiędzy szczytami Czantoria-Stożek, z bazą wyjściową w miejscowości Wisła. W czerwcu, w wyniku rykoszetu (teren górzysty, kamienie) po oddaniu serii strzałów ostrzegawczych z pistoletu maszynowego przez żołnierzy strażnicy, doszło do spowodowania zranienia w mosznę przemytnika, miejscowego górala.
  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy).
  • 1958 – maj, rozformowano Strażnicę WOP Jarnołtówek.
  • 1959/60 – dowództwo WOP udostępniło konie na potrzeby filmu Aleksandra Forda na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza Krzyżacy. W filmie brali również udział konie z batalionu.
  • 1960 – żołnierze batalionu pomagali przy budowie nowego budynku szkoły podstawowej, pomnika 1000 lecia Państwa Polskiego w miejscowości Pomorzowiczki. Szkoła otrzymała imię Żołnierzy Górnośląskiej Brygady WOP.
  • 1968 – 25 sierpnia podczas operacji „Dunaj” do Krnova wkroczył 15 Pułk Wojsk Obrony Wewnętrznej z Prudnika, by nie dopuścić do działań tamtejszego dowództwa pułku. Pozytywną rolę w „rokowaniach” z dowództwem czechosłowackiej jednostki odegrał z-ca d-cy strażnicy WOP Pomorzowice por. Jan Wojtak. „Rokował” za pomocą słów i alkoholi, co miało wpływ na zachowanie czechosłowackich sztabowców. Ale mimo wszystko, czechosłowaccy pogranicznicy nabrali pewnego dystansu w stosunku do polskich WOP-istów. Dotychczasowe przyjazne stosunki i spotkania – oziębły. (W trakcie wydarzeń w Czechosłowacji 45 batalion WOP bezpośrednio nie uczestniczył. W drugiej dekadzie sierpnia na zwołanej odprawie d-ców strażnic, nakazano, by w kontaktach z pogranicznikami czechosłowackimi, prosić ich o niepodejmowanie nieodpowiedzialnych działań na ich pograniczu).
  • 1972 – początek września, w czasie dojazdu samochodem służbowym Nysa szefa Wojskowej Administracji Koszar (WAK) z ekipą do wykonana prac remontowych w strażnicy WOP Konradów, w miejscowości Pokrzywna (rejon stacji PKP) doszło do potrącenia dziewczynki idącej z rodzicami, która niespodziewanie wtargnęła na drogę. Po przewiezieniu do szpitala w miejscowości Głuchołazy, dziecko zmarło.
  • 1973 – wrzesień, udający się na szkolenie w batalionie WOP, chroniąc się przed burzą pod rosnącym drzewem, śmiertelnie rażony został przez piorun podoficer zawodowy strażnicy WOP Pokrzywna plut. Piszewski w parku miejskim w Prudniku.
  • 1973 – wrzesień, w czasie powrotu podoficerów zawodowych do batalionu samochodem osobowo-terenowym GAZ-69 z tzw. współpracy z ludnością pogranicza w miejscowości Moszczanka (rejon wiaduktu kolejowego) doszło do kolizji z rowerzystą będącym pod wpływem alkoholu. W wyniku odniesionych obrażeń rowerzysta zmarł.
  • 1975 – została rozformowana strażnica WOP Jarnołtów, a odcinek granicy przejęły pod ochronę sąsiednie strażnice Gierałcice i Jasienica Górna.
  • 1976 – styczeń, żołnierze batalionu brali udział w zwalczaniu wyników huraganu, który przeszedł przez Prudnik oraz jego okolice.
  • 1976 – została rozformowana strażnica WOP Trzebina, a odcinek granicy przejęły pod ochronę sąsiednie strażnice Krzyżkowice i Pokrzywna.
  • 1977 – sierpień, żołnierze batalionu brali udział w zwalczaniu skutków powodzi, ewakuując min. Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex” oraz okoliczne wsie.
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, zamknięte zostały szlaki turystyczne. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe.
  • 1985 – doszło do zaginięcia broni służbowej, pistoletu P-64 z szafy metalowej do przechowywania broni, znajdującej się na dyżurce oficera dyżurnego koszar. Broń nie została odnaleziona, a podoficer zawodowy, na którego służbie stwierdzono fakt braku broni, został skazany prawomocnym wyrokiem, na karę pozbawienia wolności.
  • 1989 – 1 listopada rozformowano dowództwo batalionu, a w jego miejsce sformowana została kompania zabezpieczenia pod dowództwem kpt. Józefa Kulaka.

Upamiętnienie

Tablica pamiątkowa, poświęcona żołnierzom i pracownikom cywilnym byłych jednostek wojskowych stacjonujących w koszarach przy ul. Dąbrowskiego w Prudniku. Uroczystość odsłonięcia tablicy odbyła się o godz. 10.00 19 maja 2007. Inicjatorem przedsięwzięcia było Stowarzyszenie Integracji Rodzin Wojskowych Kadry Zawodowej byłego Garnizonu w Prudniku i Koło Miejsko-Gminne Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego w Prudniku.

Uwagi

  1. ↑ Kryptonim batalionu w latach 60. XX wieku.
  2. ↑ Kryptonim batalionu w latach 1972–1973.
  3. ↑ Kryptonim batalionu w latach 80. XX wieku.
  4. ↑ Zarządzenie Dowódcy Wojsk Wewnętrznych nr 013/WW z 16.06.1956 (Jackiewicz 1998 ↓, s. 152).
  5. 1 2 Zarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza Nr 035/Org z dnia 31 lipca 1989 w sprawie zmian etatowych w jednostkach WOP. Na podstawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1989 r. akceptującej kierunki zmian w organizacji jednostek WOP, ujęte w planie restrukturyzacji Wojsk Ochrony Pogranicza oraz zarządzenia organizacyjnego nr 0219/Org. Dyrektora Biura Organizacyjno-Prawnego MSW z dnia 27 lipca 1989 r. Zarządzam: Dowódcy jednostek WOP w terminie do 31 października 1989 r. wprowadzą następujące zmiany organizacyjne na okres „W” i „P”: Dowódca Górnośląskiej Brygady WOP:
    • rozformuje – Batalion Graniczny Górnośląskiej Brygady WOP w Prudniku istniejący w według etatu nr 44/093 o stanie osobowym na okres „W” 554 żołnierzy i 8 pracowników cywilnych oraz na okres „P” 413 żołnierzy i 8 pracowników cywilnych z jednoczesnym:
  6. ↑ Przed przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia w kwietniu 1976.
  7. ↑ kpt. dypl. SG Mirosław Brożko ubył do GPK SG w Głuchołazach.
  8. ↑ kpt. SG Ryszard Grzybacz odszedł na emeryturę.
  9. ↑ kpt. SG Bogusław Kuliński wraz z sko został przeniesiony do Głubczyc.
  10. ↑ st. chor. sztab. SG Edward Kowalczyk odszedł na emeryturę.

Przypisy

  1. ↑ ASGran., sygn. 2825/1 ↓.
  2. ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 143.
  3. ↑ Prochwicz 2011 ↓, s. 194.
  4. ↑ Zestawienie Numerów Historycznych Jednostek Wojskowych. jednostki-wojskowe.pl. [dostęp 2023-03-18].
  5. ↑ Prochwicz 2011 ↓, s. 217.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Gacek 2005 ↓, s. 10.
  7. ↑ Prochwicz 2011 ↓, s. 234.
  8. 1 2 Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  9. 1 2 3 Kudasiewicz 2005e ↓, s. 10.
  10. ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
  11. ↑ Dz.U. z 2023 r. poz. 1080.
  12. ↑ Szkolne Schronisko Młodzieżowe „Dąbrówka”. (pol.).
  13. ↑ Gacek 2005 ↓, s. 11.
  14. 1 2 Gacek 2005 ↓, s. 13.
  15. 1 2 3 4 Gacek 2005 ↓, s. 16.
  16. ↑ Jerzy Jankowski: Ostatnie pożegnanie śp. ppłk. WOP w st. spocz. Bogdana Włostowskiego!. [w:] Związek Emerytów i Rencistów Straży Granicznej [on-line]. emeryci-sg.org.pl, 2019-08-16. [dostęp 2019-09-16]. (pol.).
  17. 1 2 Gacek 2005 ↓, s. 17–18.
  18. 1 2 3 Gacek 2005 ↓, s. 21.
  19. ↑ Gacek 2005 ↓, s. 65.
  20. ↑ Gacek 2005 ↓, s. 69.
  21. 1 2 Gacek 2005 ↓, s. 66.
  22. ↑ Kudasiewicz 2005b ↓, s. 10.
  23. ↑ Kudasiewicz 2005c ↓, s. 10.
  24. 1 2 3 Gacek 2005 ↓, s. 12.
  25. ↑ Kudasiewicz 2005d ↓, s. 10.
  26. ↑ Gacek 2005 ↓, s. 17.
  27. ↑ Kudasiewicz 2005f ↓, s. 10.
  28. 1 2 Gacek 2005 ↓, s. 24.
  29. ↑ Gacek 2005 ↓, s. 40.
  30. ↑ Kudasiewicz 2004 ↓, s. 10.
  31. ↑ Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”. ipn.gov.pl. (pol.).
  32. ↑ Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  33. ↑ Gacek 2005 ↓, s. 36.
  34. ↑ Kasza (red.) 2020 ↓, s. 490.
  35. ↑ Kudasiewicz 2006 ↓, s. 10.
  36. 1 2 Kudasiewicz 2005a ↓, s. 10.
  37. 1 2 Gacek 2005 ↓, s. 42.
  38. 1 2 Gacek 2005 ↓, s. 43.
  39. ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  40. ↑ Wystawa militariów w prudnickich koszarach: Prawie jak przed laty. [w:] Tygodnik Prudnicki [on-line]. tygodnikprudnicki.pl, 2011-06-08. [dostęp 2022-04-22]. (pol.).

Bibliografia

  • Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945–1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945–1991) : krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
  • Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922-2008. Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011.
  • Ryszard Kasza (red.): Ulicami Prudnika : z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat prudnicki ul. Kościuszki 76, 48-200 Prudnik, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (37) Sylwetki dowódców jedn. WOP – kpt. Antoni Porębski. „Tygodnik Prudnicki”. 14(749), s. 10, 2005-04-06. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (31) Feralny rok 1973. „Tygodnik Prudnicki”. 8(743), s. 10, 2005-02-23. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (32) Sylwetki dowódców jedn. WOP – ppłk Bronisław Kuzio. „Tygodnik Prudnicki”. 9(744), s. 10, 2005-03-02. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (49) Sylwetki dowódców jedn. WOP – ppłk Jerzy Jakubiak. „Tygodnik Prudnicki”. 27(762), s. 10, 2005-07-06. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (59) Mało znana i zapomniana 30. rocznica. „Tygodnik Prudnicki”. 37(772), s. 12, 2005-09-14. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (45) Sylwetki dowódców jedn. WOP – kpt. Franciszek Gajdemski. „Tygodnik Prudnicki”. 23(758), s. 10, 2005-06-08. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (34) Sylwetki dowódców jedn. WOP – ppłk Aleksander Klimas. „Tygodnik Prudnicki”. 11(746), s. 10, 2005-03-16. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (94) Parę słów o służbie samochodowej. „Tygodnik Prudnicki”. 21(807), s. 10, 2006-05-24. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy – Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP – Ale co na to powie moja stara. „Tygodnik Prudnicki”. 1(684), s. 10, 2004-01-07. ISSN 1231-904X. 
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP sygn. 2825/1. Rejestr główny jednostek WOP.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.