Zygmunt Gużewski

Zygmunt Gużewski (przed 1934)
major artylerii
Data i miejsce urodzenia

23 sierpnia 1894
Dyrwiany, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

15 września 1973
Ottawa, Kanada

Przebieg służby
Lata służby

1916–1918, 1919–1936, 1940–?

Siły zbrojne

Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie
Wojsko Polskie we Francji
Polskie Siły Zbrojne

Jednostki

Gabinet Wojskowy Prezydenta Rzeczypospolitej

Stanowiska

adiutant przyboczny

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa

Późniejsza praca

starosta powiatowy

Odznaczenia

Zygmunt Gużewski (ur. 23 sierpnia 1894 w Dyrwianach, zm. 15 września 1973 w Ottawie) – major artylerii Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych w Wielkiej Brytanii, kawaler Orderu Virtuti Militari, adiutant przyboczny prezydenta Rzeczypospolitej, starosta chełmiński (1937–1939).

Życiorys

Urodził się w Dyrwianach, w rodzinie Ludwika i Heleny ze Staniewiczów. Jego ojciec był dyrektorem fabryki w Kramatorsku. Miał dwie siostry. Starsza z sióstr – Wanda Maria (1893–1985) była żoną podpułkownika kawalerii Adama Radomyskiego, a po jego śmierci wyszła za mąż za podpułkownika kawalerii Jerzego Andersa. Młodsza siostra – Maria Helena (1897–1973) została żoną Ksawerego Szukszta (1899–1933). Jego dziadkiem był Jan Staniewicz, żołnierz Legii Cudzoziemskiej oraz uczestnik powstania wielkopolskiego (1848) i styczniowego, stryjem Adolf Gużewski, kompozytor i dyrygent, a kuzynem Ryszard Gużewski (1911–1940), podporucznik kawalerii, który zginął w Katyniu.

Zygmunt w latach 1907–1909 był uczniem gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie, w latach 1909–1913 gimnazjum w Charkowie, gdzie zdał egzamin dojrzałości. Następnie rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Instytutu Technologicznego w Charkowie lub, według innych źródeł, na Cesarskim Uniwersytecie Charkowskim. Od maja 1916 do 1918 służył w armii rosyjskiej. W grudniu 1916 ukończył Oficerską Szkołę Artylerii w Petersburgu. Następnie służył w 1 zapasowym baonie górskim w Kijowie, a od lutego 1917 w stacji dźwiękowej Frontu Południowo-Zachodniego. Po wybuchu rewolucji październikowej uciekł do Rumunii, następnie przebywał w Kijowie (zajętym przez wojska niemieckie). Uzyskał wówczas zwolnienie z wojska. Od maja 1918 przebywał w Rostowie nad Donem, od sierpnia 1918 na Litwie, w styczniu 1919 przyjechał do Warszawy.

1 marca 1919 wstąpił do Wojska Polskiego, początkowo służył w 1 pułku szwoleżerów. Od czerwca 1919 służył w 8 pułku artylerii polowej. W jego szeregach walczył w wojnie z bolszewikami. Początkowo dowodził plutonem w 6. baterii. 18 października 1919 wyróżnił się walce pod Woronem, wspierając 13 pułk piechoty oraz w maju 1920, w walkach odwrotowych. 24 lipca został ciężko ranny. 16 września 1920 dowodził 7. baterią w bitwie pod Dytiatynem.

Po zakończeniu działań wojennych kontynuował służbę wojskową w 8 pap w Płocku. W lipcu 1928 został przeniesiony do kadry oficerów artylerii z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Od 12 maja 1929 do 12 czerwca 1930 był przydzielony do dyspozycji prezesa Rady Ministrów. Następnie został przeniesiony do Gabinetu Wojskowego Prezydenta Rzeczypospolitej na stanowisko adiutanta przybocznego. 27 czerwca 1935 został awansowany na majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 i 7. lokatą w korpusie oficerów artylerii. W lipcu 1936 zakończył służbę wojskową. Z dniem 31 maja 1937 został przeniesiony w stan spoczynku.

W maju 1937, po odbyciu praktyki w Urzędzie Wojewódzkim Poznańskim, został mianowany starostą powiatowym w Chełmnie (obowiązki objął 10 czerwca 1937). Przewodniczył powiatowemu Komitetowi Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego oraz pełnił funkcję prezesa Funduszu Obrony Narodowej i Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. Na stanowisku starosty chełmińskiego pozostawał do września 1939. 19 września 1939 przedostał się do Rumunii, tam organizował tajną ewakuację żołnierzy polskich do Francji.

8 kwietnia 1940 został zarejestrowany jako polski oficer przybyły do obozu wojskowego w Carpiagne pod Marsylią, następnie przebywał w ośrodku oficerów artylerii w Vichy. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii, przybył 26 czerwca 1940 do Liverpoolu, został po kilku miesiącach przydzielony do kadrowego 5 dyonu artylerii, od października 1941 do sierpnia 1943 dowodził pociągiem pancernym „H”. Później pracował w Inspektoracie Spraw Cywilnych oraz jako referent artylerii w Sztabie Naczelnego Wodza, wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Po demobilizacji pracował jako ogrodnik.

16 marca 1949 przypłynął z rodziną do Kanady. Tam początkowo pracował na farmie, następnie jako inspektor miejski ds. budowy kanalizacji i wodociągów w Ottawie. Od 1953 był członkiem Stowarzyszenia Polskich Kombatantów.

11 listopada 1964 Naczelny Wódz gen. broni Władysław Anders mianował go z dniem 1 stycznia 1964 podpułkownikiem w korpusie oficerów artylerii. Zmarł 15 września 1973 w Ottawie, został pochowany na cmentarzu Holy Cross w Thornhill.

Zygmunt Gużewski od 1923 był żonaty z Haliną z Lewandowskich (1904–1980), z którą miał córkę Hannę Marię (1923–1999).

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Łoza 1939 ↓, s. 101.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Mierzwa 2018 ↓, s. 202-204.
  3. ↑ Wanda Maria Gużewska. MyHeritage (USA) Inc.. [dostęp 2020-09-24].
  4. ↑ Maria Helena Gużewska. MyHeritage (USA) Inc.. [dostęp 2020-09-24].
  5. ↑ Kraszewski 1929 ↓, s. 14.
  6. ↑ Kraszewski 1929 ↓, s. 21.
  7. ↑ Kraszewski 1929 ↓, s. 26.
  8. ↑ Kraszewski 1929 ↓, s. 33.
  9. ↑ Odziemkowski 1994 ↓, s. 29, 36.
  10. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 729, 823.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 652, 747.
  12. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 24 lipca 1928 roku, s. 223.
  13. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 435, 465.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 200.
  15. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 221.
  16. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 210.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 188, 417.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 czerwca 1935 roku, s. 71.
  19. ↑ Katalog 2013 ↓, s. 23 foto. legitymacji starosty chełmińskiego.
  20. ↑ Katalog 2013 ↓, s. 24.
  21. ↑ Lalak 2004 ↓, s. 33.
  22. ↑ Katalog 2013 ↓, s. 25.
  23. ↑ Katalog 2013 ↓, s. 21 foto. aktu mianowania.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 2 kwietnia 1921 roku, s. 608.
  25. ↑ M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 468 „za zasługi w służbie wojskowej”.
  26. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 188.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 10 czerwca 1922, s. 411, jako „Guzowski”.
  28. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 6 sierpnia 1929, s. 251, sprostowano nazwisko z „Guzowski” na „Gużewski”.
  29. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
  30. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928 roku, s. 411.
  31. ↑ Zobacz fotografię.
  32. 1 2 3 Katalog 2013 ↓, s. 22 foto legitymacji.
  33. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 11 listopada 1936 roku, s. 20.
  34. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 19 marca 1933 roku, s. 66.
  35. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 11 listopada 1934 roku, s. 231.
  36. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 435.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.