Xarel·lo

Xarel·lo
‘Xarel·lo’
	; Grona xarel·lo
Gatunek	winorośl właściwa; (Vitis vinifera)
Inne nazwy	xarello, xarel-lo, pansa blanca
Najstarsza nazwa	xerello (1785)
Pochodzenie	Hiszpania
Ważne regiony uprawy	region produkcji cavy
Identyfikator VIVC	13270
Przeznaczenie owoców	wino
Kolor skórki	zielonożółty
	Cechy uprawowe
Dojrzewanie	średnio późne

Xarel·lo (wym. kat. [ʃəˈɾɛlːu]), pansa blanca – biała odmiana winorośli, prawdopodobnie pochodząca z Katalonii. Znana jako jeden z klasycznych szczepów do produkcji wina musującego cava, lecz dzięki wyrazistemu charakterowi jest chętnie przerabiana na wina stołowe.

Pochodzenie

Odmiana pochodzi z Katalonii, a najstarsze wzmianki pochodzą z roku 1785, Sitges w okolicach Barcelony. Badania DNA wskazują na pokrewieństwo z macabeo, znanym jako viura w Riosze. W 2012 opublikowano badania, które ustaliły, że odmianami rodzicielskimi dla xarel·lo są heben i brustiano faux, jednak 20 markerów DNA może być uznawane za niewystarczający dowód.

Xarello rosado (pansá rosada) jest mutantem xarello o różowej skórce. Odmiana jest uprawiana w obrębie położonej na północ od Barcelony apelacji Alella DO.

Nazewnictwo

Favà i Agud wywodzą nazwę od włoskiego chiarello, oznaczającego wino o czerwonawym kolorze. W zależności od źródła spotyka się typową dla regionu pochodzenia pisownię xarel·lo i jej uproszczenia: xarel-lo i xarello. Wśród przyczyn uproszczenia pojawia się brak łatwego uzyskania katalońskiego dwuznaku l·l (ela geminada) na klawiaturze.

Charakterystyka

Odmiana wypuszcza pąki i dojrzewa średnio późno. Grona są zwarte. Jagody są średniej wielkości, o grubej skórce. Krzewy nie są wymagające co do gleby.

Xarel·lo jest wrażliwe na zrzucanie zawiązków oraz mączniaka prawdziwego i rzekomego. Na inne choroby odmiana jest odporna.

Szczep xarel·lo, mimo że o jasnej skórce, wykazuje bardzo wysoki poziom resweratrolu, który poza korzyściami u człowieka uodparnia krzewy na patogeny.

Wina

Odmiana jest jedną z podstawowych do produkcji katalońskiego wina musującego cava, wytwarzanego głównie w regionie Penedès. Do cavy xarello wnosi owocowy charakter oraz strukturę, kwasowość i wysoki poziom cukru, przetwarzanego na alkohol. Przedłuża także żywotność wina. Jeden z producentów cavy oferuje ją w jednoodmianowej wersji, w 100% wytworzonej z xarello.

Liczne katalońskie apelacje wymieniają xarello wśród dozwolonych odmian.

Dobry profil xarel·lo pozwala na tłoczenie z winogron wyróżniających się win niemusujących. Owocowe nuty są wówczas zdominowane przez owoce cytrusowe, gruszki i nuty trawiaste. Powstałe wina nadają się do starzenia.

Rozpowszechnienie

W 2008 99% winnic na terenie Hiszpanii (8043 ha) obsadzonych xarel·lo znajdowało się w Katalonii. W regionie Penedès, podobnie jak macabeo szczep jest uprawiany przede wszystkim w położonej na średnich wysokościach części Medio Penedès (kat. Mitja Penedès). Wina z DO Alella, gdzie odmiana jest znana jako pansà blanca są świeże i lekkie. Inne apelacje to m.in. ogólnoregionalna DO Catalunya, DO Costels del Segre, DO Tarragona

Synonimy

Oprócz wariantów nazwy xarello podstawowym synonimem jest pansà blanca. Inne to: cartoixà, cartuja, cartuxa, moll, pansal, pansalat, pansalet, pansar, pensal, na Majorce premsal blanca oraz vinate i vinyater.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz: Wine Grapes. HarperCollinsPublishers, 2012, s. 1158. ISBN 978-0-06-220636-7. (ang.).
1 2 3 Xarello w bazie danych Institut für Rebenzüchtung Geilweilerhof. Instytut Hodowli Winorośli Geilweilerhof. [dostęp 2014-11-23]. (ang.).
↑ Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz: Wine Grapes. HarperCollinsPublishers, 2012, s. 560. ISBN 978-0-06-220636-7. (ang.).
1 2 3 Stevenson 2005 ↓, s. 306.
1 2 Stevenson 2005 ↓, s. 38.
1 2 Karen MacNeil: The Wine Bible. Nowy Jork: Workman Publishing, 2001, s. 69. ISBN 978-1-56305-434-1. (ang.).
↑ Karen MacNeil: The Wine Bible. Nowy Jork: Workman Publishing, 2001, s. 456. ISBN 978-1-56305-434-1. (ang.).
↑ Stuart Walton, Brian Glover: The Ultimate Encyclopedia of Wine, Beer, Spirits and Liqueurs. Hermes House, 1998, s. 99. ISBN 978-1840380859. (ang.).
↑ Stevenson 2005 ↓, s. 318.
↑ David Schwarzwälder: Hiszpania. W: André Dominé: Wino. Wyd. 2. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk, 2009, s. 586. ISBN 978-83-7626-712-8. (pol.).
↑ Stevenson 2005 ↓, s. 307.

Bibliografia

Tom Stevenson: The Sotheby's Wine Encyclopedia. Wyd. 4. Londyn: Dorling Kindersley, 2005. ISBN 0-7566-1324-8. (ang.).

Linki zewnętrzne

Galeria zdjęć odmiany. vivc.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-21)].

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[RHV2012s1158-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz: Wine Grapes. HarperCollinsPublishers, 2012, s. 1158. ISBN 978-0-06-220636-7. (ang.).

[vivc13270-2] 1 2 3 Xarello w bazie danych Institut für Rebenzüchtung Geilweilerhof. Instytut Hodowli Winorośli Geilweilerhof. [dostęp 2014-11-23]. (ang.).

[RHV2012s560-3] Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz: Wine Grapes. HarperCollinsPublishers, 2012, s. 560. ISBN 978-0-06-220636-7. (ang.).

[CITEREFStevenson2005306-4] 1 2 3 Stevenson 2005 ↓, s. 306.

[CITEREFStevenson200538-5] 1 2 Stevenson 2005 ↓, s. 38.

[MacNeil2001s69-6] 1 2 Karen MacNeil: The Wine Bible. Nowy Jork: Workman Publishing, 2001, s. 69. ISBN 978-1-56305-434-1. (ang.).

[MacNeil2001s456-7] Karen MacNeil: The Wine Bible. Nowy Jork: Workman Publishing, 2001, s. 456. ISBN 978-1-56305-434-1. (ang.).

[WaltonGlover1998s99-8] Stuart Walton, Brian Glover: The Ultimate Encyclopedia of Wine, Beer, Spirits and Liqueurs. Hermes House, 1998, s. 99. ISBN 978-1840380859. (ang.).

[CITEREFStevenson2005318-9] Stevenson 2005 ↓, s. 318.

[Dominees586-10] David Schwarzwälder: Hiszpania. W: André Dominé: Wino. Wyd. 2. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk, 2009, s. 586. ISBN 978-83-7626-712-8. (pol.).

[CITEREFStevenson2005307-11] Stevenson 2005 ↓, s. 307.