| Terytorium | |
|---|---|
| Rodzaj | |
Położenie na mapie Antarktyki | |
| 83°40′S 145°00′W/-83,666667 -145,000000 | |
Whillans Ice Stream (dawniej Stream B, pol. „Strumień B”) – strumień lodowy odprowadzający lód z pokrywy Antarktydy Zachodniej do Lodowca Szelfowego Rossa.
Nazwa
Strumień początkowo znany był jako Stream B – wszystkie strumienie lodowe zasilające Lodowiec Szelfowy Rossa oznaczano kolejnymi literami alfabetu w kolejności ich położenia z południa na północ. Ich nazwy zostały zmienione na początku XXI w., aby uhonorować geologów, w tym przypadku strumień został nazwany w 2001 roku na cześć geologa Iana Morley’a Whillansa (1944–2001), badacza strumieni lodowych Antarktydy Zachodniej, m.in. ich znaczenia dla określania stabilności pokrywy lodowej Antarktyki Zachodniej.
Geografia
Whillans Ice Stream to potężny strumień lodowy odprowadzający lód z pokrywy Antarktydy Zachodniej do Lodowca Szelfowego Rossa. Płynie na zachód do Gould Coast między strumieniami Mercer Ice Stream a Kamb Ice Stream.
Był on najczęściej badanym spośród pięciu głównych strumieni zasilających Lodowiec Szelfowy Rossa. Ma ok. 500 km długości, ok. 50 km szerokości i ok. 1 km grubości, i wprowadza do lodowca szelfowego ok. 30 km³ lodu na rok.
W 2008 roku odkryto, że ruch Whillans Ice Stream wywołuje codziennie dwie fale sejsmiczne odpowiadające trzęsieniu ziemi o magnitudzie 7 MW. Strumień lodowy przesuwa się o około pół metra w ciągu dziesięciu minut, następnie zatrzymuje się na 12 godzin i znowu przesuwa o kolejne pół metra. Przy każdym przesunięciu wywołuje fale sejsmiczne, które zarejestrowały sejsmografy wokół Antarktydy.
Pod strumieniem, ok. 120 km od linii gruntowania (ang. grounding line), znajduje się niewielkie jezioro podlodowcowe Lake Whillans o powierzchni ok. 60 km².
W 2015 roku w ramach programu naukowego Whillans Ice Stream Subglacial Access Research Drilling (WISSARD) dokonano wierceń w pobliżu linii gruntowania, odkrywając obecność ryb, skorupiaków i morskich bezkręgowców.
Uwagi
- ↑ Encyklopedia Britannica podaje, że strumień ma ok. 792–914 m grubości i ok. 80,5–96,5 km szerokości, zob. Encyclopædia Britannica ↓.
Przypisy
Bibliografia
- Fox, D.. Discovery: Fish Live beneath Antarctica. „Nature”, 2015. DOI: 10.1038/nature.2015.16772. [dostęp 2022-04-17]. (ang.).
- Knight, Peter: Glaciers. Routledge, 2013. ISBN 978-1-134-98217-2. [dostęp 2022-04-17]. (ang.).
- Laybourn-Parry, Johanna; Wadham, Jemma: Antarctic Lakes. OUP Oxford, 2014. ISBN 978-0-19-164931-8. [dostęp 2022-04-17]. (ang.).
- Whillans Ice Stream, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-04-15] (ang.).
- Whillans Ice Stream (United States Gazetteer). W: Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR): SCAR Composite Gazetteer of Antarctica. (ang.).
- Wiens, D., Anandakrishnan, S., Winberry, J. et al.. Simultaneous teleseismic and geodetic observations of the stick–slip motion of an Antarctic ice stream. „Nature”. 453, s. 770–774, 2008. DOI: 10.1038/nature06990. (ang.).