Vavro Šrobár (ur. 9 sierpnia 1867 w Liskovej, zm. 6 grudnia 1950 w Ołomuńcu) – słowacki lekarz i polityk.

Życiorys

Początkowo nauki pobierał w gimnazjum w Lewoczy, za wyznawanie poglądów panslawistycznych został jednak wyrzucony ze szkół na Węgrzech i ostatecznie ukończył gimnazjum na Morawach, a następnie studia medyczne na Uniwersytecie Karola. Od 1899 roku pracował jako lekarz w Rużomberku.

Podczas studiów stał się wielkim zwolennikiem polityki Tomáša Masaryka i próbował przekonać do niej środowiska słowackie. Obok Pavla Blaho był głównym działaczem środowiska hlasowców skupionego wokół pisma Głos (słow. Hlas) wychodzączego w latach 1898–1904. W latach 90. XIX wieku stał się jednym z najbardziej znanych przedstawicieli młodej inteligencji słowackiej, pozostającej w opozycji do Słowackiej Partii Narodowej. Był jednym z założycieli Słowackiej Partii Ludowej oraz jednym z pionierów agraryzmu i zaangażowania politycznego chłopów na Słowacji. Po 1906 roku popadł w konflikt z Andrejem Hlinką.

Był zwolennikiem współpracy czesko–słowackiej, podczas I wojny światowej angażował się w negocjacje z czeskimi politykami (współpracował także z czeską organizacją Maffia) i promował ideę Czechosłowacji. 1 maja 1918 roku wygłosił w Liptowskim Mikułaszu przemówienie, w którym nawoływał do utworzenia wspólnego państwa Czechów i Słowaków, było to pierwsze oficjalne słowackie wystąpienie na ten temat. W sierpniu 1918 roku został na dwa miesiące internowany przez Węgrów. 28 października 1918 roku przybył do Pragi, gdzie uczestniczył w posiedzeniach Czechosłowackiej Rady Narodowej i w imieniu Słowaków podpisał deklarację o utworzeniu państwa czechosłowackiego.

Po utworzeniu Czechosłowacji został mianowany ministrem–administratorem na Słowacji, gdzie początkowo posiadał praktycznie nieograniczone uprawnienia, przez co czasem nazywano go „dyktatorem”. W 1920 roku został zastąpiony na tym stanowisku przez socjaldemokratę Ivana Dérera. Następnie krótko pełnił funkcję ministra zdrowia. Przez kilka kadencji pełnił funkcję posła, a później senatora w Zgromadzeniu Narodowym. Pracował także jako wykładowca na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie. Na początku lat 30. XX wieku popadł w kłopoty finansowe i zajął się handlem dziełami sztuki, eksperci często podważali jednak autentyczność oferowanych przez niego obrazów. Dzięki pomocy osób z otoczenia czechosłowackiego prezydenta (m.in. Přemysla Šámala) udało mu się sprzedać obrazy czechosłowackim przemysłowcom i spłacić długi.

W drugiej połowie lat 30. XX wieku wycofał się z polityki. Krytykował powstanie Republiki Słowackiej pod przywództwem ks. Jozefa Tiso. Po wybuchu słowackiego powstania narodowego został jednym z dwóch współprzewodniczących Słowackiej Rady Narodowej, po stłumieniu powstania przedostał się do ZSRR. W grudniu 1944 roku został zaocznie skazany na karę dożywotniego więzienia przez sąd w Bratysławie, wkrótce potem karę zmieniono jednak na karę śmierci.

Po wyzwoleniu Czechosłowacji objął stanowisko ministra finansów, został także przewodniczącym Partii Wolności. Po komunistycznym zamachu stanu w 1948 roku objął stanowisko ministra ds. unifikacji praw, nie miał jednak praktycznie żadnego wpływu na politykę rządu. Zmarł w 1950 roku w Ołomuńcu.

Odznaczenia

W 1991 roku został pośmiertnie odznaczony Orderem Tomáša Garrigue Masaryka II klasy.

Przypisy