Agraryzm – doktryna społeczna i ruch społeczny uznająca rolę rolnictwa w gospodarce jako opartego na samodzielnych gospodarstwach rolnych. Dąży do zwiększenia działań przyczyniających się do rozwoju kulturowego i gospodarczego wsi.

Agraryzm to koncepcja próbująca stworzyć ustrój balansujący między wolnym rynkiem, a protekcjonizmem. Początki myśli agraryzmu związane są z francuskimi fizjokratami, którzy to byli przekonani o wyższości rolnictwa, jego pierwszorzędnej roli nad innymi ówczesnymi gałęziami gospodarki jak przemysł, handel, czy rzemiosło.

Historia

Doktryna agrarystyczna powstała w 2. połowie XIX wieku w Niemczech, a jako ruch społeczny, polityczny i gospodarczy rozwinął się on w pierwszej połowie XX wieku. Najsilniejszy rozkwit myśli agraryzmu przypada na lata 1893–1930 (wielki kryzys lat trzydziestych). Twórcą terminu „agraryzm” jest Albert Schäffle, w Stanach Zjednoczonych zbliżony ruch nosi miano ruralizmu. Partie agrarystyczne działają w wielu państwach. W Polsce twórcą agraryzmu politycznego był ksiądz Stanisław Stojałowski, a do podobnych idei odwołuje się Polskie Stronnictwo Ludowe, natomiast wcześniej idee agraryzmu szerzyły, m.in. Samoobrona RP, Związek Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”, Stronnictwo Ludowe „Roch”, Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej Samopomoc, Niezależna Partia Chłopska.

Przypisy

  1. ↑ Roman Andrzej (1942-) Tokarczyk, Zarys głównych elementów agraryzmu, nakł. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1999 [dostęp 2021-05-20].
  2. ↑ Janusz Myszczyszyn, Protekcjonizm agrarny a rozwój przemysłu w Królestwie Prus w drugiej połowie XIX w. i początkach XX w. na przykładzie prowincji Pomorze, „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku”, 11, 2013, ISSN 2450-6796 [dostęp 2021-05-20] (ang.).
  3. ↑ Jacek Bartyzel, Bogdan Szlachta, Adam Wielomski, Encyklopedia polityczna. Radom 2007, s. 20.
  4. ↑ Krzysztof Kowalczyk, Jerzy Sielski, Partie i ugrupowania parlamentarne III RP, Toruń: Duet, 2006, ISBN 978-83-89706-84-3, OCLC 122529970 [dostęp 2021-07-05].
  5. ↑ Fajkowski 1971 ↓, s. 401.

Bibliografia

  • Józef Fajkowski: Krótki zarys historii ruchu ludowego. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1971.
  • Praca zbiorowa: Słownik historii Polski i świata. Katowice: Videograf II, 2001.
  • Jacek Bartyzel, Bogdan Szlachta, Adam Wielomski: Encyklopedia polityczna. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2007.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.