Trzecia Droga (pełna nazwa: Trzecia Droga Polska 2050 Szymona Hołowni – Polskie Stronnictwo Ludowe) – polska koalicja polityczna o charakterze centrowym i chadecko-liberalnym, powołana przed wyborami parlamentarnymi w 2023, zawiązana przez Polskie Stronnictwo Ludowe i Polskę 2050 Szymona Hołowni. Celem koalicji stało się stworzenie alternatywy dla dominujących na scenie politycznej Prawa i Sprawiedliwości oraz Platformy Obywatelskiej, przy jednoczesnej deklaracji współpracy z innymi ugrupowaniami opozycyjnymi wobec rządu skupionego wokół PiS (a mianowicie Koalicji Obywatelskiej i Lewicy) oraz zapowiedziach powołania z nimi koalicyjnego rządu po wyborach. Powołanie koalicji ogłoszono 27 kwietnia 2023. Z jej list oprócz dwóch partii formalnie tworzących TD w wyborach parlamentarnych wystartowały również, z puli kandydatów PSL, grupa sojuszników tej partii w ramach Koalicji Polskiej – środowiska konserwatywne (partia Centrum dla Polski, stowarzyszenie Młoda Polska, a także m.in. kandydaci związani z partią Porozumienie i prezes Wolnościowców) oraz Unia Europejskich Demokratów. Po wyborach, zgodnie z założeniami, TD weszła w skład trzeciego rządu Donalda Tuska wraz z KO i Lewicą. Szymon Hołownia został marszałkiem Sejmu, a Władysław Kosiniak-Kamysz objął stanowisko wicepremiera.

Historia

Współpracę programową Polska 2050 i Polskie Stronnictwo Ludowe ogłosiły 7 lutego 2023, kiedy to liderzy partii, odpowiednio Szymon Hołownia i Władysław Kosiniak-Kamysz, ogłosili powołanie wspólnego zespołu programowego i zapowiedzieli opracowanie „wspólnej listy spraw do załatwienia”. Efekty prac przedstawiono 1 marca. Strony zadeklarowały chęć współpracy w zakresie sądownictwa, edukacji oraz samorządów terytorialnych. 27 kwietnia ogłoszono zawiązanie przez obie formacje koalicji wyborczej, której nazwę ujawniono 15 maja. Porozumienie zakładało powołanie po wyborach dwóch osobnych klubów parlamentarnych.

9 sierpnia PSL i Polska 2050 podpisały umowę koalicyjną. Jednocześnie oba główne podmioty koalicji powołały współpracujące ze sobą osobne sztaby wyborcze: szefem sztabu PSL został Adam Jarubas, a Polski 2050 Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz. Miesiąc później zaprezentowano hasło wyborcze TD „Dość kłótni, do przodu!” oraz szereg postulatów gospodarczych. Na konwencji gościli Irena Lipowicz i Jan Rulewski, TD wsparli również m.in. Aleksander Hall, Bogusław Sonik, Leszek Balcerowicz i John Godson, częściowo również Bronisław Komorowski.

W wyborach TD zajęła 3. miejsce, uzyskując 14,4% głosów. Otrzymała 65 mandatów w Sejmie i 11 (w ramach tzw. paktu senackiego) w Senacie. W Sejmie 33 mandaty przypadły kandydatom Polski 2050, a 32 przedstawicielom PSL (z czego 5 otrzymali współpracujący z PSL w ramach Koalicji Polskiej konserwatyści – w tym 3 członkowie Centrum dla Polski, mandat przypadł także m.in. byłej prezes Porozumienia, która jednak po wyborach wstąpiła do PSL). W Senacie 6 mandatów zdobyli kandydaci PSL (w tym po jednym politycy CdP i Unii Europejskich Demokratów), a 5 przedstawiciele Polski 2050. W Sejmie powstały oddzielne kluby Polski 2050 i PSL (w nazwie których jednak znalazła się Trzecia Droga), a w Senacie – wspólny klub TD, do którego przystąpił także wybrany z ramienia własnego komitetu senator Józef Zając (zasilając konserwatywne środowisko w ramach KP). Szymon Hołownia został wybrany na marszałka Sejmu. W Radzie Ministrów premiera Donalda Tuska z PO znalazło się 7 przedstawicieli Trzeciej Drogi: z ramienia PSL Władysław Kosiniak-Kamysz (jako wicepremier), Krzysztof Hetman, Dariusz Klimczak i Czesław Siekierski, a z ramienia Polski 2050 Agnieszka Buczyńska, Paulina Hennig-Kloska i Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

W wyborach samorządowych w 2024 ponownie powołano komitet TD, który wystartował do wszystkich sejmików województw, a także do części innych gremiów. W wyborach do sejmików komitet zajął 3. miejsce z wynikiem 14,25% głosów i zdobywając 80 mandatów, uzyskując je we wszystkich województwach. 58 z nich przypadło kandydatom z puli PSL, a 22 przedstawicielom Polski 2050.

Poglądy i założenia programowe

Blok zdominowany jest przez polityków o poglądach centrowych, ze skrzydłem centroprawicowym. Występują w nim głównie przekonania chrześcijańsko-demokratyczne i liberalne. Ideologicznie PSL skupia się wokół neoagraryzmu, konserwatyzmu i chrześcijańskiej demokracji, podczas gdy Polska 2050 reprezentuje głównie poglądy liberalne (częściowo socjalliberalne) z widocznymi wpływami polityki zielonej i częściowo chadecji. Partnerzy PSL w ramach Koalicji Polskiej prezentują głównie poglądy konserwatywno-liberalne (CdP, MP) i socjalliberalne (UED).

Zgodnie z manifestem Trzeciej Drogi, koalicja chce między innymi:

• zwiększyć dochody w sferze budżetowej,
• zreformować szkolnictwo,
• wdrożyć politykę klimatyczną opartą na OZE,
• uprościć system podatkowy,
• odpolitycznić kadry w spółkach skarbu państwa i urzędach państwowych,
• rozdzielić urząd Prokuratora Generalnego od Ministerstwa Sprawiedliwości,
• rozpisać referendum na temat dopuszczalności aborcji (przy pluralizmie poglądów działaczy w jej sprawie).

TD opowiedziała się za „Polską gospodarną”, przeciwstawiając ją „Polsce marnotrawnej”. Zadeklarowała wsparcie przedsiębiorców oraz rodzin, zaproponowała także program „aktywnego rolnika”. Zaprezentowała też postulaty dotyczące mieszkalnictwa i akademików, inwestycji w branżę zbrojeniową oraz wsparcia dla firm transportowych, jak również propozycje wprowadzenia:

• dwóch niedziel handlowych w miesiącu,
• rodzinnego PIT,
• możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku.

Wśród przedstawionych 15 września 2023 dwunastu gwarancji programowych znalazły się także postulaty:

• dobrowolnego ZUS dla mikrofirm zagrożonych niewypłacalnością,
• kompleksowej reformy systemu ochrony zdrowia,
• zrównania wynagrodzeń kobiet i mężczyzn,
• przywrócenia finansowania zabiegów in vitro,
• unowocześnienia standardów opieki okołoporodowej,
• zwiększenia dostępności żłobków,
• wprowadzenia systemu kaucyjnego w imporcie towarów rolno-spożywczych z Ukrainy,
• doprowadzenia do zmian w planie strategicznym wspólnej polityki rolnej,
• uchwalenia ustawy o asystencji osobistej,
• zwiększenia wynagrodzeń m.in. dla nauczycieli, pielęgniarek i ratowników medycznych oraz wydatków na modernizację wojska w polskich zakładach zbrojeniowych,
• włączenia WOT do systemu dowodzenia Sił Zbrojnych.

Ugrupowania wchodzące w skład koalicji

Poparcie w wyborach

Przypisy