Teodor Marchlewski
Data i miejsce urodzenia

12 lipca 1899
Manchester

Data i miejsce śmierci

27 stycznia 1962
Kraków

profesor nauk biologicznych
Specjalność: genetyk
Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Profesura

1934

Uczelnia

Uniwersytet Jagielloński

Odznaczenia
Teodor Marchlewski
Data i miejsce urodzenia

12 lipca 1899
Manchester, Adwick le Street

Data śmierci

27 stycznia 1962

Poseł I kadencji Sejmu PRL
Okres

od 20 listopada 1952
do 20 listopada 1956

Przynależność polityczna

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza

Teodor Edward Józef Marchlewski (ur. 12 lipca 1899 w Manchesterze, zm. 27 stycznia 1962 w Krakowie) – biolog genetyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 1948–1956 rektor tej uczelni, w latach 1952–1956 poseł na Sejm PRL I kadencji z ramienia PZPR.

Był synem Leona Marchlewskiego, bratem Marcelego, a jego stryjem był Julian Marchlewski. Maturę zdał w 1918 w Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W 1922 uzyskał stopień doktora filozofii UJ. Później dzięki stypendiom kontynuował studia w Edynburgu, Utrechcie i Kopenhadze. Habilitował się w 1927, a tytuł profesora uzyskał w 1934. W latach 1938–1940 był dziekanem Wydziału Rolniczego UJ (od listopada 1939 do stycznia 1940 jedynie formalnie, gdyż 6 listopada 1939 w ramach Sonderaktion Krakau został uwięziony przez gestapo i osadzony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen). Wskutek ciężkiej choroby, która w rezultacie spowodowała trwałe kalectwo, został on zwolniony już po kilku miesiącach. W czasie okupacji hitlerowskiej początkowo pracował w gospodarstwie Konary będącym własnością jego ojca, a następnie w latach 1941–1943 działał w Związku Hodowców Bydła Czerwonego Polskiego i w Związku dla Spraw Hodowli Zwierząt. Potem kierował do końca życia Zakładem Genetyki i Ewolucjonizmu. W 1947 r. jako prorektor UJ potępiał walkę o przywrócenie niepodległości. W latach 1950–1957 był dyrektorem Instytutu Zootechniki w Krakowie. W latach 1949–1952 był czynnym członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, a od 1952 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, w latach członkiem jej prezydium. W listopadzie 1949 został członkiem Ogólnokrajowego Komitetu Obchodu 70-lecia urodzin Józefa Stalina. W 1950 otrzymał Nagrodę Państwową I stopnia.

W 1927 ożenił się z Ewą Kępianką, miał córkę Annę – żonę profesora i rektora UJ Aleksandra Koja. Jest patronem Zespołu Szkół w Trzcinicy.

Pochowany został w kwaterze zasłużonych na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera LXVII-płn 1-9).

Materiały archiwalne Teodora Marchlewskiego znajdują się w PAN Archiwum w Warszawie pod sygnaturą III-124.

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Zdzisław Kosiek Teodor Edward Marchlewski (1899–1962), [w:] Polski Słownik Biograficzny tom XIX wyd. 1974 s. 547–549.
  2. ↑ Ryszard Terlecki, Uniwersytet Jagielloński wobec procesu krakowskiego w 1947 roku, „Zeszyty Historyczne WiN-u”, 2002, nr 18.
  3. ↑ Członkowie PAN: Skorowidz.
  4. ↑ Życie Warszawy, nr 306 (1808), 6 listopada 1949, s. 1.
  5. ↑ Magdalena Bajer Rodzina firmie wierna. forumakademickie.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-27)]..
  6. ↑ Lokalizator Grobów – Zarząd Cmentarzy Komunalnych [online], zck-krakow.pl [dostęp 2020-08-03].
  7. ↑ Karolina Grodziska Opis trasy zwiedzania cmentarza Rakowickiego, [w:] Cmentarz Rakowicki w Krakowie wyd. przez Obywatelski Komitet Ratowania Krakowa, Agencja Omnipress Warszawa 1988, s. 133.
  8. ↑ Spis inwentarzy, Polska Akademia Nauk Archiwum w Warszawie, [dostęp 2024-02-28].
  9. ↑ M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58 „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie oświaty, nauki, kultury i sztuki”.
  10. ↑ M.P. z 1954 r. nr 108, poz. 1463 „za zasługi w dziedzinie nauki”.
  11. ↑ M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 1007 „za wybitną działalność naukową”.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.