Stawki
Część urzędowa Torunia

Fragment zabudowy jednorodzinnej przy ulicy Kniaziewicza
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Miasto

Toruń

W granicach Torunia

1 kwietnia 1938

Populacja (2016)
• liczba ludności


9 499

Strefa numeracyjna

+(48) 56

Kod pocztowy

87-103

Tablice rejestracyjne

CT

Położenie na mapie Torunia
52°59′28,68″N 18°38′07,08″E/52,991300 18,635300
Strona internetowa

Stawki – część urzędowa Torunia zlokalizowana na lewobrzeżu.

Historia

Pierwsza wzmianka o Stawkach pochodzi z 1295 roku. Dawniej Stawki były komturstwem nieszawskim. W XIV i XV Stawki dzieliły się na Wielkie Stawki i Małe Stawki. Następnie była to wieś królewska. W XIX wieś rozwinęła się za sprawą budowy węzła kolejowego.

W XIX wieku na terenie Stawek powstały dwa forty: im. Karola Kniaziewicza (1882–1885) i Józefa Bema (1888–1892). Podczas budowy fortów wybudowano kanały odwadniające i zagospodarowano tereny budowlane.

W 1873 roku Stawki znalazły się w obwodzie Podgórz. Pod koniec XIX wieku powstał cmentarz ewangelicki. W 1905 roku w Stawkach mieszkało sześciu wojskowych, należących do garnizonu toruńskiego. 12 września 1907 roku nadburmistrz Torunia Georg Kersten zaproponował przyłączenie Podgórza, Stawek, Rudaku i Piasek do Torunia. W 1912 roku cmentarz ewangelicki zamknięto. W 1935 roku Stawki przyłączono do Podgórza. W tym samym roku na Stawkach wzniesiono 120 metrowy maszt Pomorskiej Rozgłośni Polskiego Radia oraz siedzibę toruńskiego oddziału radia. Jako część Podgórza, Stawki przyłączono do Torunia 1 kwietnia 1938 roku.

4 listopada 1939 roku Stawki przemianowano na Thorn Stäbchen. W 1945 wycofujący się Niemcy zniszczyli maszt radiowy. W 1974 roku zamknięto budynek Rozgłośni Polskiego Radia.

Charakterystyka

Stawki dzielą się na cztery osiedla:

  • osiedle pomiędzy Parkiem Tysiąclecia, Dworcem Głównym oraz Fortem Kolejowym,
  • Stawki Północne (obszar wokół ul. gen. Kniaziewicza),
  • Stawki Południowe (obszar wokół ul. Stawki Południowe),
  • osiedle Piaski (na wschód od cmentarza i na zachód od torów kolejowych).

Większość domów na Stawkach to współczesna zabudowa. Przy ulicy gen. Hallera częściowo zachowały się zabudowania pochodzące z początku XX wieku i okresu międzywojennego, zamieszkałych przez urzędników, pracowników kolei i robotników. Przy ulicy gen. Hallera 2 mieści się domek o wiejskim charakterze, obłożony deskami, wybudowany w latach 70. XIX wieku. Dawniej w tym miejscu mieściła się plebania. Nowy budynek należał do toruńskich przedsiębiorców: Josepha Houtermansa i Carla Waltera. Po II wojnie światowej budynek należał do rodziny Szurpitów. Przy ulicy Kniaziewicza 28a mieści się budynek pochodzący z końca XIX wieku, w którym w 1889 roku mieszkał niemiecki historyk Reinhold Heuer.

Teren osiedla jest głównie płaski, choć znajdują się na tym terenie niewielkie pagórki.

Ważniejsze budynki i zabytki

Przypisy

  1. 1 2 Kluczwajd 2018 ↓, s. 19.
  2. ↑ Liczba osób zameldowanych na pobyt stały i czasowy w poszczególnych jednostkach urbanistycznych z podziałem na płeć. Urząd Miasta Torunia, 2016-12-31. [dostęp 2017-01-09]. (pol.).
  3. 1 2 Kluczwajd 2018 ↓, s. 11.
  4. ↑ Giętkowski, Karpus i Rezmer 2004 ↓, s. 206.
  5. ↑ Giętkowski, Karpus i Rezmer 2004 ↓, s. 211.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Zabytki. stawki.org. [dostęp 2022-07-25].
  7. ↑ Fort XIV Twierdzy Toruń. toruntour.pl. [dostęp 2024-03-12].
  8. ↑ Biskup i Narębski 2003 ↓, s. 173.
  9. ↑ Kluczwajd 2018 ↓, s. 167.
  10. ↑ Wajda 2003 ↓, s. 141.
  11. ↑ Niedzielska 2003 ↓, s. 368.
  12. ↑ Kluczwajd 2018 ↓, s. 168.
  13. ↑ Kluczwajd 2018 ↓, s. 83–84.
  14. ↑ Kluczwajd 2018 ↓, s. 9.
  15. ↑ Dębiński 2017 ↓, s. 248.
  16. ↑ Kluczwajd 2018 ↓, s. 84.
  17. 1 2 Stawki.org Opis dzielnicy. [dostęp 2012-03-31]. (pol.).
  18. ↑ Kluczwajd 2018 ↓, s. 144.
  19. ↑ Kluczwajd 2018 ↓, s. 142–143.
  20. ↑ Kluczwajd 2018 ↓, s. 145.
  21. ↑ Historia Parafii. stawki.diecezja.torun.pl. [dostęp 2022-07-25].
  22. ↑ Wiśniewski 2017 ↓, s. 80.
  23. ↑ Anna Głos: Kapliczki lewobrzeżnego Torunia. niedziela.pl, 2021-07-27. [dostęp 2022-11-10].

Bibliografia

  • Krzysztof Biskup, Lech Narębski: Prusko-niemiecka twierdza Toruń (1815–1914). W: Historia Torunia. Marian Biskup (red.). T. III: Część I W czasach zaboru pruskiego (1793–1920). Toruń: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego w Toruniu, 2003. ISBN 83-87639-58-3.
  • Józef Dębiński. Z dziejów Rudaka i okolicy lewobrzeżnego Torunia. „Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie”. 6, 2017. 
  • Mirosław Giętkowski, Zbigniew Karpus, Waldemar Rezmer: Twierdza Toruń. Toruń: Dom Wydawniczy Duet, 2004. ISBN 83-89706-12-1.
  • Katarzyna Kluczwajd: Podgórz. Toruńskie przedmieścia sprzed lat. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2018. ISBN 978-83-7729-452-9.
  • Magdalena Niedzielska: Życie polityczne i kulturalne Torunia (1815–1914). W: Historia Torunia. Marian Biskup (red.). T. III: Część I W czasach zaboru pruskiego (1793–1920). Toruń: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego w Toruniu, 2003. ISBN 83-87639-58-3.
  • Kazimierz Wajda: Ludność Torunia (1815–1914). W: Historia Torunia. Marian Biskup (red.). T. III: Część I W czasach zaboru pruskiego (1793–1920). Toruń: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego w Toruniu, 2003. ISBN 83-87639-58-3.
  • Michał P. Wiśniewski: Zabytki w krzakach. Rzecz o zapomnianych cmentarzach lewobrzeżnego Torunia. W: Zabytki lewobrzeżnego Torunia: zachowane, nieistniejące, tylko zaplanowane. Katarzyna Kluczwajd, Michał Pszczółkowski (red.). Warszawa: Stowarzyszenie Historyków Sztuk, 2017. ISBN 978-83-88341-79-3.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.