| Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
Fragment Nowego Miasta | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Typ |
kulturowy |
| Spełniane kryterium |
II, IV |
| Numer ref. | |
| Region |
Europa i Ameryka Północna |
| Historia wpisania na listę | |
| Wpisanie na listę |
1997 |
Położenie na mapie Torunia | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego | |
| 53°00′41,112″N 18°36′41,903″E/53,011420 18,611640 | |
Nowe Miasto w Toruniu – najmłodsza część Zespołu Staromiejskiego w Toruniu.
Toruń Nowe Miasto uzyskał lokację miejską w 1264 roku, zdegradowany około 1454 roku.
Historia wpisów
- Rejestr zabytków – 29 grudnia 1952
- Pomnik historii – 16 września 1994
- Lista światowego dziedzictwa UNESCO – 4 grudnia 1997
Historia
Nowe Miasto zostało lokowane w 1264. Jego powierzchnia była mniejsza od Starego Miasta. Sieć ulic i bloków rozplanowano metrycznie. W północno-zachodniej części Nowego Miasta wyznaczono kościół i klasztor, należący do dominikanów. Plac rynkowy mieścił się na południu, bliżej zamku krzyżackiego. W 1304 roku powstała parafia w Nowym Mieście, w 1309 roku położono kamień węgielny pod budowę prezbiterium. Zanim w Nowym Mieście wybudowano kościół, mieszkańcy modlili się w kościele św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty na Starym Mieście. Brak własnego kościoła ograniczał rozwój gospodarczy Nowego Miasta oraz nie sprzyjał integracji jej mieszkańców. Około 1340 roku oddano do użytku kościół św. Jakuba.
Herb Nowego Miasta przedstawiał umieszczoną na belkowanej wieży strażnicę, po której dwóch stronach znajdowały się symetrycznie godła zakonne (tarcze krzyżackie), nad którymi widniały dwie gwiazdy; trzecia natomiast znajdowała się między podporami wieży.
Zabytki
Wybrane zabytki na terenie Nowego Miasta:
- średniowieczny układ urbanistyczny, z prostokątną siatką ulic i kwadratowym Rynkiem Nowomiejskim
- kościół św. Jakuba
- teren dawnego klasztoru dominikanów i kościoła św. Mikołaja
- fragmenty murów miejskich (wzdłuż ul. Międzymurze i przy terenie klasztoru dominikanów, krótki odcinek na tyłach kamienicy przy ul. Wola Zamkowa)
- kamienice:
- gotyckie przy ul. Małe Garbary 6, Wielkie Garbary 7, Sukienniczej 26, Królowej Jadwigi 9 (przebudowana w XIX w., z zachowanym układem wnętrza i gotyckimi malowidłami), Apteka Pod Lwem (pierwotnie gotycka kamienica, przebudowana w XIX w.)
- renesansowe przy ul. Małe Garbary 7, Rynku Nowomiejskim 23, Królowej Jadwigi 3
- barokowe przy Rynku Nowomiejskim 5 i 17
- klasycystyczna przy ul. Prostej 5
- zespół historyzujących kamienic przy ul. św. Katarzyny 4, 6, 8 i 10
- dawny zbór ewangelicki, zbudowany na pocz. XIX w. na miejscu ratusza
- neorenesansowa siedziba Towarzystwa Naukowego w Toruniu z 1881
- neogotycki budynek dawnego gimnazjum (obecnie I Liceum Ogólnokształcące) przy ul. Zaułek Prosowy
- kamienice secesyjne przy ul. Wielkie Garbary 17 i Prostej 10
Galeria
Przypisy
- ↑ Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 78-79.
- ↑ Zarządzenie Prezydenta RP z dnia 8 września 1994 (M.P. z 1994 r. nr 50, poz. 422)
- ↑ Toruń na liście UNESCO. torun.pl. [dostęp 2024-02-25].
- ↑ Krantz-Domasłowska 2002 ↓, s. 199.
- ↑ Krantz-Domasłowska 2002 ↓, s. 202.
- ↑ Nowe Miasto w Toruniu. turystyka.torun.pl. [dostęp 2024-03-09].
- ↑ Toruń – oficjalna strona miejska
Bibliografia
- Liliana Krantz-Domasłowska: Dwa miasta – dwa kościoły. W: Katarzyna Kluczwajd, Michał Woźniak (red.): Dzieje i skarby Kościoła Świętojańskiego w Toruniu. Materiały z konferencji przygotowanej przez Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki w X rocznicę ustanowienia diecezji toruńskiej pod patronatem Biskupa Toruńskiego oraz Prezydenta Miasta Torunia [22-23 marca 2002]. Toruń: 2002. ISBN 83-7285-116-6.