Stanisław Likiernik
Staszek, Stach
podpułkownik
Data i miejsce urodzenia

25 czerwca 1923
Garwolin

Data i miejsce śmierci

17 kwietnia 2018
Wersal

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Krajowa

Jednostki

Kedyw, zgrupowanie „Radosław”

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa

Odznaczenia

Stanisław Bolesław Likiernik, ps. „Staszek”, „Stach” (ur. 25 czerwca 1923 w Garwolinie, zm. 17 kwietnia 2018 w Wersalu) – podpułkownik Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej, uczestnik powstania warszawskiego, politolog pochodzenia żydowskiego. Posiadał podwójne obywatelstwo: polskie i francuskie.

Losy okupacyjne

Syn Tadeusza i Stanisławy Likierników. W 1939 miał 16 lat, początkowo nie próbował dostać się do konspiracji. Jego ojciec został pojmany przez Niemców jako oficer wywiadu i wywieziony do obozu jenieckiego. Nad Stanisławem całą okupację ciążyło zagrożenie związane z żydowskim pochodzeniem. W 1940 brał udział w tajnych kompletach. W tym samym roku przez swojego przyjaciela nawiązał kontakt z podziemiem. Jego przyjęcie opóźnił starszy rangą znajomy, którego zdaniem Stanisław nie ukłonił się na ulicy, więc postulował, aby nie przyjmować go w szeregi AK. Od początku 1943 walczył w szeregach Kolegium A Kedywu; brał udział w likwidacjach jako obstawa (m.in. w akcji Panienka w marcu 1944). Uczestniczył w wielu akcjach sabotażowo-dywersyjnych.

Powstanie warszawskie

W powstaniu warszawskim walczył w szeregach Zgrupowania „Radosław”, był wielokrotnie ranny. Przebywał m.in. w szpitalu przy ul. Kilińskiego 13 sierpnia, „Czarnej Niedzieli”, co opisywał w swoich publikacjach. Był uczestnikiem przejścia przez Ogród Saski tzw. górą (Stare Miasto - Śródmieście). Szlak bojowy Stanisława Likiernika to: Wola, Stare Miasto i Czerniaków. Wspomnienia dotyczące okupacji i powstania warszawskiego opisał w książce Diabelne szczęście czy palec Boży?. Jego wspomnienia zawiera także opublikowana w czerwcu 2014 książka Emila Marata i Michała Wójcika pt. Made in Poland. Opowiada jeden z ostatnich żołnierzy Kedywu Stanisław Likiernik.

Losy powojenne

W 1946 wyjechał do Francji, by uniknąć aresztowania przez komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa. Ukończył studia w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu. Zajmował stanowiska dyrektorskie w firmie Philips. Obywatelstwo francuskie uzyskał w 1957. Wielokrotnie później odwiedzał Polskę, m.in. przy okazji odsłonięcia w sierpniu 2012 tablicy pamiątkowej na cześć Kolegium A Kedywu na warszawskim Żoliborzu, a także w 2014 przy okazji przejęcia tradycji Oddziału Dyspozycyjnego „A” Kedywu przez Oddział Specjalny ŻW w Warszawie.

Zmarł 17 kwietnia 2018 w podparyskim Wersalu. Został pochowany 21 maja 2018 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 18D kolumbarium lewe B-8-5).

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie w literaturze

Był jednym z pierwowzorów (obok Krzysztofa Sobieszczańskiego) postaci Stanisława Skiernika „Kolumba” w powieści Kolumbowie. Rocznik 20 (1957) Romana Bratnego, na podstawie której powstał serial Kolumbowie (1970) w reżyserii Janusza Morgensterna.

Przypisy

  1. ↑ Likwidatorzy z AK. dorzeczy.pl, 22 kwietnia 2018. [dostęp 2018-08-02].
  2. ↑ Zmarł Stanisław Likiernik. onet.pl. [dostęp 2018-04-17].
  3. 1 2 Dziś pogrzeb Stanisława Likiernika - żołnierza Kedywu AK, powstańca warszawskiego. onet.pl, 2018-05-21. [dostęp 2018-05-21]. (pol.).
  4. ↑ Centrum Badań nad Zagładą Żydów - Żydowscy Kolumbowie. holocaustresearch.pl. [dostęp 2017-09-02].
  5. ↑ "Miałem tysiąc szczęść podczas okupacji". polskieradio.pl. [dostęp 2017-08-07].
  6. ↑ Film dokumentalny TVP Diabelne szczęście, 2017 r.
  7. ↑ Stanisław Likiernik, Diabelne szczęście czy palec Boży?, Wyd. 2 popr., Lublin: Norbertinum, 2004, ISBN 83-7722-190-1, OCLC 749356734.
  8. ↑ Marat i Wójcik 2014 ↓.
  9. 1 2 Marat i Wójcik 2014 ↓, s. 273.
  10. ↑ Zajmowali się sabotażem i dywersją. Żoliborz pamięta. polskieradio.pl. [dostęp 2017-09-02].
  11. ↑ Żołnierze Kedywu odwiedzili żandarmów. zw.wp.mil.pl, 30 lipca 2014. [dostęp 2014-08-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 kwietnia 2015)].
  12. ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  13. ↑ Marat i Wójcik 2014 ↓, s. 77.
  14. ↑ M.P. z 2007 r. nr 59, poz. 678 „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej”.
  15. ↑ M.P. z 2012 r. poz. 210 „za wybitne zasługi w upowszechnianiu wiedzy o historii Polaków we Francji, za działalność kombatancką i polonijną”.
  16. ↑ M.P. z 2001 r. nr 6, poz. 98 „za wybitne zasługi w organizowaniu pomocy charytatywnej dla polskich szpitali i domów dziecka” - jako Likiernik Stanislas.
  17. ↑ Marcin Kuhiwczak & Piotr Makuracki|design by Patryk Rydzyk|www.rczpi.wp.mil.pl|2010, ..:: Żandarmeria Wojskowa - Komenda Główna ŻW :: Aktualności ::.. [online], zw.wp.mil.pl [dostęp 2017-09-02] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-02] (pol.).

Bibliografia

  • Nota biograficzna w książce: S. Likiernik, Diabelne szczęście czy palec Boży? Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2004. ISBN 83-7722-190-1
  • Emil Marat, Michał Wójcik: Made in Poland. Opowiada jeden z ostatnich żołnierzy Kedywu Stanisław Likiernik. Warszawa: Wielka Litera, 2014. ISBN 978-83-64142-53-6.
  • Kolumb rocznik 23. Ze Stanisławem Likiernikiem rozmawia Ewa Winnicka, „Magazyn Reporterów Duży Format” nr 30/1088 24 VII 2014, s. 24–26.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.