Stanisław Buczek
Stanisław Marek Buczek
proboszcz, kapelan
Data i miejsce urodzenia

25 kwietnia 1904
Posada Olchowska

Data i miejsce śmierci

12 października 1979
Sanok

Miejsce pochówku

Cmentarz Centralny w Sanoku

proboszcz parafii św. Józefa w Baryczy
Okres sprawowania

5 września 1947 – 1 lutego 1965

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Prezbiterat

23 czerwca 1935

Odznaczenia

Stanisław Marek Buczek ps. „Marek”, „Ksiądz”, „Zawód” (ur. 25 kwietnia 1904 w Posadzie Olchowskiej, zm. 12 października 1979 w Sanoku) – polski duchowny rzymskokatolicki, podczas II wojny światowej kapelan struktur konspiracyjnych, w okresie PRL działacz społeczny i polityczny.

Życiorys

Stanisław Marek Buczek urodził się 25 kwietnia 1904 w Posadzie Olchowskiej. Był synem Władysława (1874-1951, kierownik warsztatów w fabryce maszyn i wagonów w Sanoku) i Amalii z domu Stępkowskiej. Wraz z rodziną zamieszkiwał przy ulicy Kolejowej 437A w Sanoku.

Uczył się w Państwowym Gimnazjum Męskim im. Królowej Zofii w Sanoku, w którym zdał egzamin dojrzałości 18 maja 1926 w trakcie przewrotu majowego (w jego klasie byli m.in. Ludwik Bar, Mikołaj Deńko, Bronisław Kocyłowski, Marian Strzelbicki). Należał do Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (OMTUR).

Podjął studia na uczelniach w Krakowie i Poznaniu, a od 1930 kształcił się w Seminarium Duchownym w Przemyślu. Ukończył studia teologiczne. 23 czerwca 1935 otrzymał sakrament święceń kapłańskich. W ostatnich latach istnienia II Rzeczypospolitej posługiwał jako wikariusz od 1935 do maja 1936 w Parafii św. Andrzeja Apostoła w Zgłobniu, do listopada 1936 w Medenicach, od końca 1936 do lata 1938 w Szebniach, do stycznia 1939 w Parafii św. Mikołaja Biskupa w Pruchniku, od stycznia 1939 do lipca 1939 w Parafii św. Michała Archanioła w Zarzeczu, skąd latem 1939 został przeniesiony do Borysławia. Przed 1939 należał do Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego i do organizacji „Orka”.

W Borysławiu przebywał nadal jeszcze po wybuchu II wojny światowej do końca października 1939. Po nastaniu okupacji niemieckiej ziem polskich zamieszkał w Sanoku. Wówczas zaangażował się w działalność konspiracyjną. W grudniu 1939 wstąpią do Związku Walki Zbrojnej. Działając w ramach Obwodu ZWZ Sanok był organizatorem pierwszego szlaku przerzutowego (kurierskiego) do Węgier (trasa Sanok-Niebieszczany-Poraż-Baligród-Żubracze-Kalnica-Cisna-Użhorod, od lipca działał w linii łączności zagranicznej pod kryptonimem „Bronisława”, od listopada 1940 działał w Jedliczu (linia Bóbrka-Wietrzno) (w tym okresie tj. od października 1940 do czerwca 1941 był wikariuszem w Jedliczu). Trasy kurierskie ks. Buczka i inna (organizowana przez Józefa Reca) działały w podporządkowaniu inż. Stanisławowi Szczepańcowi na zlecenie Komitetu Porozumiewawczego. Był członkiem sekcji funkcjonującej w sanockim więzieniu gestapo. Pełnił funkcję kapelana partyzantów i żołnierzy Armii Krajowej na ziemi sanockiej. Współdziałał również z działem „Zagrodą”, tj. działem Łączności Zagranicznej Oddziału V Komendy Głównej Armii Krajowej. Był też kapelanem Armii Ludowej. Posługiwał się pseudonimami „Marek”, „Ksiądz”, „Zawód”. Pełnił funkcję wikariusza w Jedliczach od października 1940 do czerwca 1941. W okresie od 1941 do 1944 był poszukiwany przez Niemców. Wobec zagrożenia aresztowaniem ukrywając się funkcjonował jako gajowy we wsiach Wietrzno, Pantalowice, Szklary, Rudawiec, Gwoźnica.

Od maja 1944 pracował w kościele w Baryczy, a po zakończeniu wojny od 5 września 1947 sprawował funkcję administratora miejscowej parafii św. Józefa. Po urlopie, w 1947 został mianowany administratorem w Baryczy. Był długoletnim proboszczem w Baryczy do 1 lutego 1965. Zamieszkiwał tam pod numerem 224. W okresie PRL udzielał się w działalności społecznej i charytatywnej. Od 1944 do 1964 działał w punkcie sanitarnym w Baryczy PCK z siedzibą w Brzozowie. Od 1945 do 1948 był członkiem Powiatowego Komitetu PPS w Sanoku. 15 maja 1945 założyciel koła PPS w Baryczy. W 1947 propagator i współzałożyciel ORMO i OSP w Baryczy. Od 1947 do 1952 był w kierownictwie punktu opieki nad matką i dzieckiem. Działał w ramach rad narodowych, od 1947 był radnym gminy zbiorowej Domaradz, radnym Powiatowej Rady Narodowej w Brzozowie. Zasiadał w Okręgowej Komisji Wyborczej w Rzeszowie oraz w Powiatowej Komisji Wyborczej w Brzozowie. Działał w strukturach Frontu Jedności Narodu na szczeblu wojewódzkim i krajowym, w 1963 był członkiem Wojewódzkiego Komitetu FJN w Rzeszowie. Należał do „Caritasu”, pełnił funkcję prezesa tej organizacji w okręgu rzeszowskim, był wiceprzewodniczącym koła księży tej organizacji. Należał też do LOK, a w 1962 do Kółka Rolniczego. Był członkiem Komitetu Obrońców Pokoju.

Po odejściu z Baryczy przeszedł na emeryturę i w 1965 zamieszkał w rodzinnym Sanoku, nie pełniąc już funkcji kapłańskich. Jako kapelan Generalnego Dziekanatu ludowego Wojska Polskiego dosłużył stopnia podpułkownika. Należał do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, 6 lutego 1966 wybrany członkiem zarządu oddziału (powiatowego) ZBoWiD w Sanoku, w tym samym roku został prelegentem tej organizacji, 20 października 1968 wybrany zastępcą przewodniczącego zarządu oddziału (późniejszego koła) ZBoWiD w Sanoku, 13 września 1970 powołany na przewodniczącego komisji weryfikacyjnej, 23 maja 1971 ponownie wybrany wiceprezesem oddziału i pełnił funkcję do 1973, 21 października 1973 wybrany członkiem zarządu oddziału miejskiego (działającego od 1 stycznia 1973 wskutek przekształcenia oddziału powiatowego na podstawie zmian administracyjnych) oraz przewodniczącym zespołu weryfikacyjnego. Działał we władzach wojewódzkich tej organizacji, 22 marca 1970 został wybrany do władz Okręgu ZBoWiD w Rzeszowie. został jednym z 41 delegatów z województwa rzeszowskiego na IV Kongres ZBoWiD w dniach 19-20 września 1969 w Warszawie, 3 marca 1974 został wybrany na członka zarządu okręgu w Rzeszowie i otrzymał mandat na V Kongres ogólnopolski organizacji w dniach 8-9 maja 1974 w Warszawie. Po kolejnej reorganizacji struktur ZBoWiD w 1975 został członkiem zarządu wojewódzkiego w Krośnie. Pod koniec życia był bezpartyjny.

Do ostatnich dni zamieszkiwał w Sanoku przy ulicy Myśliwskiej 2 na obszarze parafii Podwyższenia Krzyża Świętego ojców Franciszkanów. Zmarł 12 października 1979 w Sanoku. 16 października 1979 został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Jana Matejki w Sanoku. Jego bratem był por. dr Leon Buczek (1910-1999, instruktor 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej).

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ Grzegorz Delmanowicz w biogramie ks. Stanisława Burczyka wskazał także odznaczenia określając je jako: Medal Dziesięciolecia Odrodzenia Polski, Odznaczenie Ochotnicze (1918 i 1920), Order Podkarpacia i Order Niepodległości.

Przypisy

  1. 1 2 3 Państwowe Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku. Katalog główny, rok 1921/22 (zespół 7, sygn. 82). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 484.
  2. 1 2 XXXIX. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1925/1926. Sanok: 1926, s. 13.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Księga Zmarłych 1975–1995 Sanok. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 45 (poz. 96).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Grzegorz Delmanowicz: Stanisław Marek Buczek. przemyska.pl. [dostęp 2018-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-09-11)].
  5. 1 2 M.P. z 1953 r. nr 93, poz. 1288.
  6. 1 2 3 4 5 Deklaracje ↓, s. 27.
  7. ↑ Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2014-04-18].
  8. ↑ Tadeusz Chmielewski: Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku. 1980: Sanok, s. 91-95.
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 Deklaracje ↓, s. 28.
  10. ↑ Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej O.Ł.”. Nr 7/8, s. 143, 1935.
  11. ↑ Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej O.Ł.”. Z. 11/12, s. 345, 1936.
  12. ↑ Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej O.Ł.”. Z. 8/9, s. 291, 1938.
  13. ↑ Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej O.Ł.”. Z. 1, s. 41, 1939.
  14. ↑ Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej O.Ł.”. Z. 7/9, s. 156, 1939.
  15. ↑ Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 45, 281.
  16. ↑ Andrzej Brygidyn. Na frontach II wojny światowej. Kurierskimi szlakami (II). „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 8 (242), s. 6, 1-10 sierpnia 1982.
  17. ↑ Jan Łuczyński, Edward Zając: Z dziejów Sanoka i powiatu sanockiego w okresie okupacji hitlerowskiej (1939–1944). W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 50.
  18. ↑ Tadeusz Chmielewski: Relacja. W: Andrzej Brygidyn, Magdalena Brygidyn-Paszkiewicz: Wspomnienia i relacje żołnierzy Sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: 2012, s. 305-306. ISBN 978-83-903080-5-0.
  19. ↑ Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 47.
  20. ↑ Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 67.
  21. ↑ Obrady II Kongresu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. audiovis.nac.gov.pl. [dostęp 2015-08-24].
  22. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Jan Łożański, red. Krystyna Chowaniec: „Orzeł” z Budapesztu. Wspomnienia kuriera KG AK. Warszawa: Demart, 2012, s. 536. ISBN 978-83-7427-740-2.
  23. ↑ Zygmunt Zieliński (red.): Życie religijne w Polsce pod okupacją 1939-1945. Metropolie wileńska i lwowska, zakony. Praca zbiorowa. Katowice: Unia, 1992, s. 197.
  24. ↑ Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 281.
  25. ↑ O parafii. barycz.przemyska.pl. [dostęp 2015-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-04)].
  26. ↑ Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej O.Ł.”. Z. 8/10, s. 134, 1947.
  27. 1 2 3 4 Adam Sudoł: Wybór z Księgi Ogłoszeń Parafii Przemienienia Pańskiego w Sanoku (lata 1967–1995). Sanok: 2001, s. 117. ISBN 83-914224-7-X.
  28. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ZBoWiD 1986 ↓, s. 262.
  29. ↑ Deklaracje ↓, s. 28, 31.
  30. ↑ Deklaracje ↓, s. 27, 31.
  31. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Deklaracje ↓, s. 31.
  32. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 89.
  33. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 93.
  34. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 117.
  35. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 140.
  36. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 150.
  37. ↑ Komitet Organizacyjny Fundacji Sztandaru. Związek Bojowników o Wolność i Demokrację. Zarząd Koła w Sanoku. 1986, s. 110.
  38. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 182.
  39. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 184.
  40. ↑ Władysław Pruchniak: Ciąg dalszy moich wspomnień. W: Andrzej Brygidyn, Magdalena Brygidyn-Paszkiewicz: Wspomnienia i relacje żołnierzy Sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: 2012, s. 71. ISBN 978-83-903080-5-0.
  41. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 134.
  42. ↑ 41 delegatów z województwa rzeszowskiego będzie uczestniczyć w IV Kongresie ZBoWiD. „Nowiny”. Nr 244, s. 2, 17 września 1969.
  43. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 186.
  44. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 210.
  45. 1 2 3 Księga cmentarna nr 1. Matejki Rymanowska od 1973 do 2004 (stare cmentarze), poz. 430.
  46. ↑ Edward Zając: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. W stulecie konsekracji 1897-1997. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1997, s. 85. ISBN 83-905046-4-2.
  47. ↑ Halina Więcek: Kalendarium (1920-2004). W: Kapłan wielkiej odwagi. Jubileusz 60-lecia kapłaństwa księdza prałata Adama Sudoła. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2004, s. 265. ISBN 83-919305-6-4.
  48. 1 2 3 4 5 6 Deklaracje ↓, s. 27, 29.
  49. ↑ Inskrypcja nagrobna ks. Stanisława Buczka.
  50. 1 2 Deklaracje ↓, s. 29.

Bibliografia

  • Arnold Andrunik: Rozwój i działalność Związku Bojowników o Wolność i Demokrację na Ziemi Sanockiej w latach 1949-1984. Sanok: 1986, s. 1-335.
  • Związek Bojowników o Wolność i Demokrację. Oddział w Sanoku. Deklaracje i karty ewidencyjne członków zwyczajnych B Brzyszcz-Bylica 1963-1990, AP Rzeszów – O/Sanok (zespół 659, sygn. 53). s. 1-139.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.