Stacja paliw typu Fürstenwalde
Reichsautobahn-Tankstelle Fürstenwalde

Stacja paliw w Fürstenwalde
Państwo

 Niemcy

Typ budynku

stacja paliw

Styl architektoniczny

modernizm, streamline

Architekt

Friedrich Tamms

Położenie na mapie Niemiec
52,335°N 14,078°E/52,335000 14,077700

Autostradowa stacja paliw typu Fürstenwalde (niem. Reichsautobahn-Tankstelle Fürstenwalde) – niemiecki budynek typowy stacji paliw przewidziany do budowy przy węzłach Autostrad Rzeszy, zaprojektowany przez Friedricha Tammsa w stylu streamline. Nazwa typu pochodzi od pierwszego zrealizowanego obiektu w Fürstenwalde/Spree w Brandenburgii.

Stacja paliw w Fürstenwalde

Pierwsza stacja wzniesiona według projektu i jedna z pierwszych autostradowych stacji paliw została zbudowana na węźle Fürstenwalde-West autostrady A12 w 1937 r. przez firmę Wilhelma Ungera z Berlina-Pankow. Funkcjonujące do tej pory prowizoryczne stacje benzynowe na Autostradach Rzeszy (niem. Reichsautobahn) miały zostać zastąpione obiektami tego typu. Dzięki trójkątnemu planowi budynek wpisywał się w trójkąt utworzony przez łącznice wjazdowe i zjazdowe węzła autostradowego. Powierzchnia dachu ma kształt litery V. Pierwotnie na parterze znajdowała się przestrzeń dla podróżnych, toalety, magazyn oraz pomieszczenie dla pracowników stacji. Pomieszczenia w piwnicy służyły do magazynowania węgla i paliw, a także do ogrzewania. Styl architektoniczny projektu spotkał się wówczas z krytyką. Z jednej strony nie podobał się otwarty styl nowej zabudowy, z drugiej zaś oczekiwano dużych stacji paliw nawiązujących do styli regionalnych.

Stacja paliw w Fürstenwalde działała do grudnia 1995 r. Pierwotnie podjeżdżano do niej z obu kierunków, a jadące z zachodu pojazdy przecinały przeciwny pas ruchu. 19 lutego 1996 r. na wniosek Ingrid Friese stacja została wpisana na listę zabytków Brandenburgii. Jest to ostatnia zachowana stacja benzynowa tego typu w Niemczech. Budynek poddano konserwacji i przywrócono wygląd zbliżony do pierwotnego, jednak ze względu na bezpieczeństwo ruchu drogowego nie planuje się dalszego użytkowania.

Stacje paliw typu Fürstenwalde w Polsce

Przy węźle Bielany Wrocławskie na autostradzie A4 pod Wrocławiem znajdują się dwie stacje benzynowe tego typu, które zostały wpisane do rejestru zabytków w 2012 r.. Kolejna zachowana stacja znajduje się na węźle Szczecin-Zachód na autostradzie A6. Wszystkie trzy stacje benzynowe nadal funkcjonują.

Zachowane stacje paliw typu Fürstenwalde

Zachowane stacje paliw typu Fürstenwalde
Państwo Autostrada Węzeł Miejscowość Współrzędne Rok budowy Zabytek Funkcjonowanie Zdjęcie
 Niemcy Fürstenwalde-West Fürstenwalde/Spree 52°20′06,0″N 14°04′39,6″E/52,335000 14,077667 1937 09115484
 Polska A6 (Berlinka) Szczecin-Zachód Kołbaskowo 53°20′26,5″N 14°26′48,4″E/53,340694 14,446778 1937 Stacja Orlen
 Polska A4 Bielany Wrocławskie (strona północna) Bielany Wrocławskie 51°03′01,1″N 16°58′11,1″E/51,050306 16,969750 1937 A/5781/1-2 z 19.01.2012 Stacja Orlen
 Polska A4 Bielany Wrocławskie (strona południowa) Bielany Wrocławskie 51°02′58,7″N 16°58′10,3″E/51,049639 16,969528 1937 A/5781/1-2 z 19.01.2012 Stacja Orlen

W kulturze

Na stacji paliw w Bielanach Wrocławskich filmowano sceny do filmu Profesor Zazul z 1965 r. oraz do filmu Motodrama z 1971 r. w reżyserii Andrzeja Konica.

Przypisy

  1. ↑ Jan Lubitz: Architekten-Portrait. Friedrich Tamms 1904 - 1980. www.architekten-portrait.de, maj 2001. [dostęp 2024-02-11]. (niem.).
  2. 1 2 Nikolaus Bernau: Brandenburg: Denkmal der Motorisierung soll Autobahnbau weichen. tagesspiegel.de, 1999-07-30. [dostęp 2024-02-11]. (niem.).
  3. ↑ Tankstelle an der Abfahrt Fürstenwalde. heimatgeschichte-fuerstenwalde.de. [dostęp 2024-02-14]. (niem.).
  4. ↑ Motorway service station (Autobahntankstelle) (1937). modernism-in-architecture.org. [dostęp 2024-02-14]. (ang.).
  5. ↑ Claus-Dieter Steyer: Brandenburg: Tankstelle unter Denkmalschutz. tagesspiegel.de, 2001-12-18. [dostęp 2024-02-11]. (niem.).
  6. 1 2 Denkmalliste des Landes Brandenburg. Landkreis Oder-Spree. s. 32. [dostęp 2022-07-24]. (niem.).
  7. ↑ A12 Historische Autobahntankstelle Fürstenwalde. Arbeitsgemeinschaft Autobahngeschichte e.V. (AGAB e.V.).. autobahngeschichte.de. (niem.).
  8. ↑ Southern motorway service station Wroclaw (Stacja paliw) (1937). modernism-in-architecture.org. [dostęp 2024-02-14]. (ang.).
  9. 1 2 3 Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023, s. 247 [dostęp 2022-07-24].
  10. ↑ Zabytkowa stacja paliw w Kołbaskowie. som.szczecin.pl. [dostęp 2024-02-11].
  11. ↑ Motorway service station (Stacja paliw) Szczecin (1937). modernism-in-architecture.org. [dostęp 2024-02-14]. (ang.).
  12. ↑ Orlen. Mapa stacji. Stacja Numer: 1034. orlen.pl. [dostęp 2024-02-16].
  13. ↑ Orlen. Mapa stacji. Stacje Numer: 644, 876. orlen.pl. [dostęp 2024-02-16].
  14. ↑ Profesor Zazul. filmpolski.pl. [dostęp 2024-03-18].
  15. ↑ Motodrama. filmpolski.pl. [dostęp 2024-02-14].

Bibliografia

  • Brandenburgische Museen für Technik, Arbeit und Verkehr: Technische Denkmäler in Brandenburg. Berlin: Tescher Verlag, 2002. ISBN 3-89794-015-9. (niem.).
  • Tobias Romberg. Denkmalschutz oder Abrissbirne?. „Tankstelle”, s. 70-73. 2005. (niem.). 

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.