Spytek Wawrzyniec Jordan

Trąby
Rodzina

Jordanowie herbu Trąby

Data urodzenia

1518

Data i miejsce śmierci

11 marca 1568
Mogilany

Ojciec

Mikołaj Jordan

Matka

Anna Melsztyńska

Żona

Anna Sieniawska

Spytek Wawrzyniec Jordan lub Wawrzyniec Spytek Jordan z Zakliczyna herbu Trąby (ur. 1518, zm. 11 marca 1568 w Mogilanach) – kasztelan sądecki 1549–1555, podskarbi wielki koronny 1550–1555, wojewoda sandomierski 1555–1560 i krakowski 1561–1565, kasztelan krakowski od 1565, starosta czchowski 1561–1568 (z dożywotnią dzierżawą dla żony Anny).

Za panowania Zygmunta Starego pomijany w nadaniach i urzędach jako stronnik swojego brata przyrodniego i wychowawcy, wojewody podolskiego Stanisława Odrowąża. Odrowąż, skazany w lutym 1537 na konfiskatę dzierżonych dóbr ruskich za obrazę majestatu królowej Bony poprzez przepędzenie urzędników królewskich podczas konfliktu o dawne dobra książęce na Mazowszu, zabrał Jordana na rokosz lwowski w sierpniu tego roku, który przeszedł do historii pod nazwą wojny kokoszej.

Pełnił ważną rolę polityczną w Polsce doby Zygmunta Augusta, był m.in. czołowym przeciwnikiem koronacji Barbary Radziwiłłówny na królową Polski. Był także przeciwnikiem ruchu egzekucji praw i egzekucji dóbr.

Był drugim wybitnym przedstawicielem małopolskiego rodu Jordanów, dziedziczącego wójtostwo myślenickie od 1342. Syn wielkorządcy krakowskiego Mikołaja Jordana, twórcy potęgi finansowej rodu, i Anny z domu Jarosławskiej

Był znanym nie tylko w Polsce miłośnikiem sztuki. W swoim dworze w Myślenicach, a następnie w pobliskich Mogilanach otaczał się pisarzami, uczonymi, humanistami. To właśnie w Myślenicach powstało Zwierciadło i trzecia księga Żywota człowieka poczciwego Mikołaja Reja.

Utrzymywał kontakty z różnowiercami, ale choć sam Jan Kalwin zachęcał go do zmiany wiary, do końca życia pozostał katolikiem.

Spytek Jordan zdołał powiększyć jeszcze fortunę zgromadzoną przez ojca. Latyfundium przekazane przez niego żonie na mocy umowy wzajemnego dożywocia z 1564 obejmowało w chwili podziału przez spadkobierców pary w 1597 2 zamki, 4 miasta, 16 folwarków i 85 wsi, co odpowiadało skalą największym majątkom możnowładczym Małopolski. Sam Zygmunt August pożyczał od Spytka jakieś sumy pieniężne. Poza kluczem myślenickim, melsztyńskim (wraz z dawną rodową siedzibą, zamkiem w Melsztynie) i licznymi starostwami posiadał kamienicę na Rynku w Krakowie (w miejscu dzisiejszego Pałacu Wodzickich).

Z małżeństwa z Anną Sieniawską (zm. 1597), córką hetmana Mikołaja Sieniawskiego, miał dwóch zmarłych w dzieciństwie synów i pięć córek:

Został pochowany w kościele św. Katarzyny w Krakowie w mauzoleum rodziny Jordanów.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Chłapowski przyjmuje, że zmarł 30 marca 1568 roku.
  2. 1 2 Jordan Spytek Wawrzyniec, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2017-11-26].
  3. ↑ Laberschek 2016 ↓, s. 193.
  4. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 27, 29.
  5. ↑ Chłapowski 2017 ↓, s. 63.
  6. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 26-27.
  7. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 11.
  8. ↑ Laberschek 2016 ↓, s. 221.
  9. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 16-20, 25.
  10. ↑ Rozwaliny zamku Melsztyńskiego.
  11. ↑ Beskid Myślenicki – przewodnik, str 30, autor Dariusz Dyląg.
  12. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 24.
  13. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 33.
  14. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 28.
  15. ↑ Jordan Spytek Wawrzyniec (1518-1568) kasztelan krakowski. [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. XI, s. 282.
  16. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 49.
  17. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 38.
  18. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 56-57.
  19. ↑ Anusik 2022a ↓, s. 77-85.
  20. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 39-42.
  21. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 50.
  22. 1 2 Anusik 2022b ↓, s. 53.
  23. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 42-43.
  24. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 50-51, 53-54.
  25. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 60.
  26. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 43-44.
  27. 1 2 Anusik 2022b ↓, s. 51, 54-55.
  28. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 62.
  29. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 45-46.
  30. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 46-47.
  31. ↑ Anusik 2022b ↓, s. 51, 55-56.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.