| Dane obserwacyjne (J2000) | |||||||||
| Gwiazdozbiór | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Rektascensja |
21h 13m 35,990s | ||||||||
| Deklinacja |
+14° 41′ 21,78″ | ||||||||
| Paralaksa (π) |
0,020234 ± 0,000034″ | ||||||||
| Odległość | |||||||||
| Wielkość obserwowana (pasmo V) |
9,66m | ||||||||
| Ruch własny (RA) |
233,993 ± 0,057 mas/rok | ||||||||
| Ruch własny (DEC) |
−0,275 ± 0,056 mas/rok | ||||||||
| Prędkość radialna |
−44,46 ± 0,04 km/s | ||||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||||
| Rodzaj gwiazdy | |||||||||
| Typ widmowy |
K5 | ||||||||
| Masa |
0,870 ± 0,016 M☉ | ||||||||
| Promień |
0,84 ± 0,15 R☉ | ||||||||
| Metaliczność [Fe/H] |
0,36 ± 0,03 | ||||||||
| Wielkość absolutna |
6,15m | ||||||||
| Jasność |
0,44 L☉ | ||||||||
| Okres obrotu |
19+13−6 d | ||||||||
| Prędkość obrotu |
0,77 ± 0,81 km/s | ||||||||
| Przyspieszenie grawitacyjne |
398 m/s² | ||||||||
| Temperatura |
4884 ± 30 K | ||||||||
| Alternatywne oznaczenia | |||||||||
| |||||||||
Solaris (BD +14 4559) – gwiazda w gwiazdozbiorze Pegaza. Według pomiarów sondy Gaia opublikowanych w 2018 roku, jest odległa od Słońca o 161 lat świetlnych. Obiega ją co najmniej jedna planeta pozasłoneczna.
Charakterystyka obserwacyjna
Jest to gwiazda niewidoczna gołym okiem, jej obserwowana wielkość gwiazdowa to 9,66m. Jest jednak dostrzegalna przez niewielki teleskop optyczny, a w dobrych warunkach obserwacyjnych nawet przez lornetkę. Znajduje się na niebie pomiędzy najjaśniejszą gwiazdą Pegaza, Enif (Epsilon Pegasi) a gwiazdozbiorem Delfina, z Polski jest dobrze widoczna przez większą część roku, szczególnie w jesienne i zimowe wieczory.
Charakterystyka fizyczna
Solaris to pomarańczowy karzeł, gwiazda mniejsza i chłodniejsza od Słońca; należy do typu widmowego K5. Ma temperaturę około 4884 K. Jej masa to 0,87 masy Słońca, a promień to 0,84 promienia Słońca.
W 2009 roku zespół astronomów Centrum Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu pod kierunkiem Andrzeja Niedzielskiego odkrył krążącą wokół tej gwiazdy planetę BD +14°4559 b (Pirx); współodkrywcami byli Grzegorz Nowak, Monika Adamów i Aleksander Wolszczan. Planeta jest gazowym olbrzymem podobnym do Jowisza, który obiega swoją gwiazdę po ekscentrycznej orbicie w średniej odległości 0,77 au, podobnej do odległości Wenus od Słońca. Krąży w obrębie ekosfery układu. Istnieją przesłanki, że w układzie znajduje się także druga, dalsza planeta.
| Towarzysz |
Masa (MJ) |
Okres orbitalny (dni) |
Półoś wielka (au) |
Ekscentryczność |
|---|---|---|---|---|
| b (Pirx) | 1,47 | 268,94 ± 0,99 | 0,777 | 0,29 ± 0,03 |
Nazwa
Gwiazda ma nazwę własną Solaris, wywodzącą się z twórczości Stanisława Lema. W powieści pod tym tytułem, Solaris jest pokrytą oceanem planetą, wokół której obraca się akcja. Nazwa została wyłoniona w konkursie zorganizowanym w 2019 roku przez Międzynarodową Unię Astronomiczną w ramach stulecia istnienia tej organizacji. Prawo nazwania gwiazd i okrążających je planet zyskało sto państw. Uczestnicy z Polski mogli wybrać nazwę dla tej gwiazdy. Wybrane nazwy miały być powiązane tematycznie i związane z Polską. Spośród nadesłanych propozycji zostało wybranych siedem par nazw (dla gwiazdy i planety), z których w głosowaniu internetowym najwięcej głosów otrzymały Geralt i Ciri, imiona postaci z twórczości Andrzeja Sapkowskiego, ale Międzynarodowa Unia Astronomiczna przyjęła parę, która otrzymała drugi z kolei wynik – Solaris i Pirx, gdyż Geralt i Ciri jako postaci z serii gier komputerowych Wiedźmin są znakami towarowymi. Kolejne miejsca w plebiscycie zajęły: Swarog i Weles, Jantar i Wolin, Piast i Lech, Polon i Rad, Twardowski i Boruta.
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Solaris (gwiazda) w bazie SIMBAD (ang.)
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 B. Deka-Szymankiewicz i inni, The Penn State – Torun Centre for Astronomy Planet Search stars. IV. Dwarfs and the complete sample., „Astronomy & Astrophysics”, 615A, DOI: 10.1051/0004-6361/201731696, Bibcode: 2018A&A...615A..31D, arXiv:1801.02899 (ang.).
- 1 2 3 A. Niedzielski, G. Nowak, M. Adamów, A. Rieke. Substellar-mass Companions to the K-dwarf BD+14 4559 and the K-giants HD 240210 and BD+20 2457. „The Astrophysical Journal”. 707 (1), s. 768–777, 2009. DOI: 10.1088/0004-637X/707/1/768. arXiv:0906.1804. Bibcode: 2009ApJ...707..768N. (ang.).
- 1 2 Polska planeta i gwiazda otrzymały nazwy nawiązujące do twórczości Stanisława Lema. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2019-12-17. [dostęp 2019-12-17].
- 1 2 3 Rusza konkurs na nazwy planet pozasłonecznych – wymyśl polską nazwę dla egzoplanety!. Urania – Postępy Astronomii, 2019-06-06. [dostęp 2019-06-07].
- 1 2 IAU100 NameExoWorlds. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2019-06-06. [dostęp 2019-06-07].
- ↑ Solaris (gwiazda) w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
- ↑ Piotr Cieśliński, Walka o polski układ w kosmosie. Lem wygrywa, Sapkowski zdyskwalifikowany [online], wyborcza.pl, 17 grudnia 2019 [dostęp 2019-12-18].
Linki zewnętrzne
- Anderson E, Francis C: HIP 104780. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2019-06-07]. (ang.).