Sok trawienny – wydzielina gruczołów trawiennych wydzielana do przewodu pokarmowego, zawierająca enzymy trawienne oraz inne substancje ułatwiające trawienie pokarmu. Człowiek wydziela około 8–10 litrów soków trawiennych na dobę. Ich wydzielanie jest regulowane hormonalnie oraz poprzez autonomiczny układ nerwowy, bodźcami stymulującymi ich zwiększone wydzielanie są zwykle ucisk ścian narządów przewodu pokarmowego przez przechodzący pokarm (mechanoreceptory) oraz obecność w nim poszczególnych związków chemicznych (chemoreceptory).

Wyróżnia się następujące soki trawienne:

Sok trawienny Wytwarzanie Wydzielanie Skład Funkcje i działanie
ślina ślinianki (gruczoły ślinowe) jama ustna ptialina (amylaza ślinowa), przeciwciała, mukopolisacharydy Odkaża pokarm oraz ułatwia jego przełknięcie.
sok żołądkowy gruczoły żołądkowe żołądek proteazy (pepsynogen, podpuszczka), lipaza żołądkowa, kwas solny (HCL), śluz Trawi białka oraz niektóre tłuszcze, a dzięki pH ~1 (mocno kwasowe) również odkaża pokarm. Jego wydzielanie stymuluje gastryna, zaś hamuje enterogastron (po przejściu treści pokarmowej do dwunastnicy).
sok trzustkowy trzustka dwunastnica proteazy (trypsynogen, chymotrypsynogen), lipaza trzustkowa, nukleazy, amylaza trzustkowa, wodorowęglany Dzięki jego pH ~8 (lekko zasadowe) możliwa jest aktywacja proenzymów i trawienie pokarmu. Jego wydzielanie jest kontrolowane przez sekretynę i cholecystokininę.
żółć wątroba Jedyny sok trawienny niezawierający enzymów trawiennych. Emulguje tłuszcze, ułatwiając ich trawienie lipazie trzustkowej.
sok jelitowy enterocyty jelito kręte,

jelito czcze

 disacharydazy (maltaza, sacharaza, laktaza), niektóre nukleazy, aminopeptydazy, karboksypeptydazy Końcowe trawienie białek oraz węglowodanów.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 Robert Konieczny, trawienne soki, [w:] Marzena Popielarska, Robert Konieczny, Grzegorz Góralski, Słownik szkolny. Biologia, Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2008, s. 372, ISBN 978-83-7435-692-3.
  2. 1 2 3 soki trawienne, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2012-10-03].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Soki trawienne. Encyklopedia Onet WIEM. [dostęp 2012-10-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.