SS Sołdek
Bandera

 Polska

Port macierzysty

Szczecin

Armator

Polska Żegluga Morska

Dane podstawowe
Typ

rudowęglowiec

Historia
Stocznia

Stocznia Gdańska

Data wodowania

6 listopada 1948

Data oddania do eksploatacji

21 października 1949

Data wycofania ze służby

30 grudnia 1980

Dane techniczne
Nośność (DWT)

2560

Liczebność załogi

28

Długość całkowita (L)

87 m

Szerokość (B)

12,30 m

Zanurzenie (D)

5,41 m

Wysokość (H)

5,80 m

Pojemność

bruto: 2005 RT
netto: 994 RT

Napęd mechaniczny
Silnik

maszyna parowa

Moc silnika

1300 KM (956 kW)
125 obr./min

Liczba śrub napędowych

1

Prędkość maks.

9,5 w.

SS Sołdek – rudowęglowiec, masowiec o napędzie parowym – pierwszy statek pełnomorski zbudowany całkowicie w Polsce po II wojnie światowej (wcześniej – 24 kwietnia 1948 roku – został dokończony i zwodowany (pod prowizoryczną nazwą „Oliwa”) statek typu „Hansa”, pozostawiony przez Niemców na pochylni w Szczecinie), który następnie przez szereg lat pływał pod polską banderą handlową, a później służył m.in. jako magazyn pływający na Odrze w Szczecinie. Prototyp serii dwudziestu dziewięciu rudowęglowców – małych masowców typu B30 budowanych w latach 1949-1954 w Stoczni Gdańskiej. Otrzymał nazwisko ówczesnego trasera Stoczni Gdańskiej, przodownika pracy Stanisława Sołdka, którego żona, Helena, była matką chrzestną.

Projekt wstępny statku został opracowany przez grupę polskich konstruktorów pod kierunkiem mgr. inż. Henryka Giełdzika, zaś dokumentację warsztatową zlecono francuskiej stoczni Augustin Normand w Hawrze. Budową statku kierował mgr inż. Jerzy Doerffer.

Do 30 grudnia 1980 roku „Sołdek” odbył 1479 rejsów morskich, przewiózł ponad 3,5 miliona ton towarów, zawijając do ponad 60 portów. W grudniu 2014 roku, statek użyty został w filmie „Persona non grata” w roli statku japońskiego, wiozącego w 1941 roku żydowskich uchodźców z Litwy i Polski przez Władywostok do Japonii. W 2016 roku statek zwiedziły ponad 43 tysiące osób, a w 2017 roku - 57440 osób.

Dane

  • Armator: od 2 stycznia 1952 roku Polska Żegluga Morska w Szczecinie (wcześniej zamówiony i eksploatowany przez: Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe S.A., jako formalna własność Żeglugi Polskiej S.A.)
  • Bandera: Polska
  • Port macierzysty: Szczecin
  • Budowniczy: Stocznia Gdańska
  • Typ jednostki: rudowęglowiec typu B30/1 (typ konstrukcyjny – szańcowiec z siłownią na rufie)
    • Wymiary:
    • długość całkowita: 87,00 m
    • szerokość na wręgach: 12,30 m
    • wysokość do pokładu górnego: 5,80 m
    • zanurzenie do znaku ładunkowego: 5,41 m
  • Nośność statku: 2610 t
  • Pojemność rejestrowa:
    • brutto: 2005 BRT
    • netto: 994 NRT
  • pokłady (licząc od dołu)
    • rufa
      • międzypokład
      • pokład szańcowy z lukami (od nadbudówki na śródokręciu do rufy)
      • pokład łodziowy
    • śródokręcie
      • pokład oficerski
      • pokład nawigacyjny
      • pokład namiarowy
    • pokład główny z lukami (od dziobówki do nadbudówki na śródokręciu)
    • dziób
      • pokład dziobówki
  • Cztery ładownie
  • Napęd:
    • 2 kotły opalane węglem systemu Howden-Johnson – zaprojektowane w Katedrze Kotłów Parowych na Politechnice Gdańskiej pod kierunkiem prof. Antoniego Kozłowskiego
      • zużycie węgla: 1 t/h ?
    • maszyna parowa 4-cylindrowa, podwójnego rozprężania, systemu Lentza typu ML8a produkcji huty „ZUT Zgoda” w Świętochłowicach na Śląsku
      • nr fabryczny: 2510 (maszyna aktualnie znajdująca się na statku)
      • rok produkcji: 1951 (maszyna aktualnie znajdująca się na statku)
      • projekt: zespół konstruktorski pod kierownictwem Adolfa Polaka na PG
      • para dolotowa:
        • ciśnienie: 1,45 MPa (14,2 at)
        • temperatura: 325 °C (598 K)
        • jednostkowe zużycie pary: 5 kg/KMh
      • próżnia w skraplaczu: 92%
    • moc napędu głównego: 1300 KM (956 kW) przy 125 obr./min
    • jedna śruba
  • Instalacja elektryczna:
    • dwa parowe zespoły prądotwórcze:
      • długość: 1950 mm
      • szerokość: 850 mm
      • moc prądnicy: 20 kW
      • jednocylindrowa, szybkoobrotowa maszyna parowa: Świdnicka Fabryka Urządzeń Przemysłowych.
      • prądnica: firma K. Pustoła z Warszawy
    • prądnica awaryjna na PG
  • Prędkość na próbach przy 90% mocy siłowni: 9,9 węzła
  • Liczba miejsc dla załogi: 33 osoby
  • Załoga: 28
  • Projekt wstępny: mgr inż. Henryk Giełdzik
  • Dokumentacja warsztatowa: francuska stocznia Augustin Normand
  • Budową statków kierował: mgr inż. Jerzy Doerffer

Załoga

Pierwsza

  • Kapitan: Zbigniew Rybiański; absolwent Państwowej Szkoły Morskiej z 1930 roku w Tczewie
  • Pierwszy oficer: Walery Szot
  • Mechanicy:
    • pierwszy: Kazimierz Świerczewski
    • drugi: Wnurowski
    • trzeci: Józef Cygan
  • Palacz: Kazimierz Postek
  • Kucharz: Stanisławski

Ostatnia

  • Kapitan: Michał Sadłowski (od 2005 na emeryturze)

Kalendarium

  • 15 września 1947: rozpoczęcie trasowania
  • 1948
  • 1949
    • 24 września o godzinie 9.55: pierwszy rejs próbny – wyprowadził pilot portu gdańskiego, kapitan Laskowski, za pomocą holowników: „Atlas” na dziobie i „Cyklop” na rufie
    • 21 października: przekazanie do eksploatacji
    • 22–24 października: pierwszy rejs Gdańsk – Szczecin (Wały Chrobrego)
    • 25 października godz. 12: uroczyste podniesienie bandery
    • 26-30 października: pierwszy rejs z ładunkiem do Gandawy w Belgii z 2200 t węgla
  • 1952 wymiana maszyny parowej spowodowana awarią
  • 30 grudnia 1980: opuszczenie bandery i przekazanie jako hulk muzealny Muzeum Szczecińskiemu
  • 28 kwietnia 1981: przekazanie Centralnemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku.
  • od 17 lipca 1985: Statek muzeum
  • 17 października – 19 grudnia 2020: przegląd techniczny i największy od 35 lat remont w Gdańskiej Stoczni „Remontowa”; w ładowniach nr 3 i 4 otwarto nową wystawę stałą pt. "Sołdek i jego czasy". Udostępniono także nową przestrzeń ekspozycyjną w ładowni nr 2 na dziobie statku.

Plany i modele

Statki typu B30

Pod polską banderą

  • Sołdek (numer stoczniowy B30/1) – przy wodowaniu otrzymał imię osoby żyjącej; od 1981 statek muzeum
  • Jedność Robotnicza (B30/2) – w 1979 złomowany w Glasgow
  • Brygada Makowskiego (B30/3) – w 1979 złomowany w Glasgow (pierwszy statek pod polską banderą o zbiorowym patronie)
  • 1 Maja (B30/4) – bezpośrednio po ukończeniu przekazany ZSRR i nazwany Pervomaysk
  • Pstrowski (B30/5) – przy wodowaniu otrzymał imię osoby żyjącej; w 1978 złomowany w Glasgow
  • Wieczorek (B30/6) – w 1978 sprzedany do Wielkiej Brytanii i używany w Glasgow jako pomocnicza jednostka portowa. Data skasowania i oddania na złom nieznana.

Sprzedane ZSRR

(B30/7) – Zaporoge, (B30/8) – Krivoy Rog, (B30/9) – Kramatorsk, (B30/10) – Makeevka, (B30/11) – Gorlovka, (B30/12) – Novo-Shahtinsk, (B30/13) – Solikamsk, (B30/14) – Kurgan, (B30/15) – Zlatoust, (B30/16) – Minusinsk, (B30/17) – Pavlodar, (B30/18) – Jenakiyevo, (B30/19) – Nikitovka, (B30/20) – Novocherkassk, (B30/21) – Volnovacha, (B30/22) – Vitegra, (B30/23) – Tovda, (B30/24) – Kalar, (B30/25) – Azovstal, (B30/26) – Tkvarcheli, (B30/27) – Zangezur, (B30/28) – Malaia Zemlia, (B30/29) – Pereyeslav Khmielnitsky.

Przypisy

  1. 1 2 J. Piwowoński, Flota spod biało-czerwonej, ss.104-107
  2. ↑ Ignacy Siennicki, "SOŁDEK", 2009, s. 33, ISBN 978-83-924360-6-5.
  3. ↑ Żydowska tułaczka, „Daorientacja”, 7 marca 2015 [dostęp 2016-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2016-11-22] (pol.).
  4. ↑ Rekordowy rok 2016, „Biuletyn Informacyjny Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku”, styczeń 2017 [dostęp 2017-09-28].
  5. ↑ Narodowe Muzeum Morskie: 469 836 zwiedzających
  6. ↑ Ignacy Siennicki, Statek-muzeum SOŁDEK, s. 33, ISBN 978-83-924360-6-5.
  7. ↑ Wyszkowski, S.: Elektrotechnika w przemyśle okrętowym w pierwszych latach PRL. Budownictwo Okrętowe, nr 3/1985. str.: 97 - 100.
  8. ↑ Pustoła, J.: Wspomnienia o przemyśle elektrotechnicznym XX wieku. Wyd. POMMARD, Łomianki 2011. str.: 29 (na str. 30 zdjęcie pracowników firmy przy prądnicy),http://www.ee.pw.edu.pl/sep-ow/PLI/wspom1/pustola_XXw/WspomnOprzemEl-techXXw_JPustola.pdf
  9. ↑ Transport s/s "Sołdek" do stoczni Remontowa Holding [online], youtube.com [dostęp 2020-10-18].
  10. ↑ "Sołdek" wraca po remoncie, ale ze zwiedzaniem trzeba będzie poczekać
  11. ↑ Gdańsk. Sołdek zniknie z Motławy. Ale wróci. I to mocno odmieniony
  12. ↑ "Sołdek" znów będzie otwarty. Remont za 2,8 mln zł i nowa wystawa

Bibliografia

Zobacz też

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.