SHL M11 – polski motocykl klasy 175 cm³ produkowany w latach 1961-1968 w zakładach KZWM Polmo-SHL w Kielcach.

Historia i opis

SHL M11 był następcą modelu M06T z silnikiem o pojemności 150 cm³. Pomimo podobieństwa, stanowił nową konstrukcję i był pierwszym polskim motocyklem klasy 175 cm³. Nadwozie motocykla zostało opracowane w KZWM i w stosunku do poprzedniego modelu miało wzmocnioną ramę, z zamkiem kierownicy i zamykanym schowkiem pod kanapą. Wprowadzono także nowe eleganckie blaszane obudowy boczne, osłaniające gaźnik, akumulator i filtr powietrza. Z modelu M06T został przejęty rodzaj zawieszenia przedniego na wahaczu pchanym z dwoma amortyzatorami teleskopowymi z tłumieniem hydraulicznym. Powiększono jednak skok zawieszenia, a dodatkowo układ kierowniczy wyposażono w amortyzator cierny. W całości przejęto z poprzedniego modelu m.in. koła z hamulcami bębnowymi, przedni błotnik i instalację elektryczną. Opracowano też początkowo wersję M11S z widelcem teleskopowym, lecz nie weszła do produkcji z uwagi na koszty.

Nowy silnik S-32, produkowany w WFM, opracowano na bazie silnika S-06 (wywodzącego się z kolei z niemieckiego silnika DKW RT 125), lecz jego pojemność wzrosła do 173 cm³ przez zwiększenie średnicy cylindra. Otrzymał nowy cylinder, głowicę, gaźnik, sprzęgło i wydech. Od 1966 produkowano aluminiowe cylindry z żeliwną tuleją cylindrową zamiast cylindra całkowicie żeliwnego. W 1967 roku w modelu M11W wprowadzono nowy silnik polskiej konstrukcji (inż. Wiesława Wiatraka) W-2A Wiatr, o minimalnie większej pojemności 174 cm³, lecz mocy zwiększonej do 12 KM (o 3 KM w stosunku do bazowego S-32, a o 2 KM w stosunku do ulepszonego S-32U). Pozwoliło to na zwiększenie dynamiki motocykla. Silnik W-2A produkowano w Zakładach Metalowych Dezamet w Nowej Dębie.

Produkcja

Prototypy motocykla zbudowano w 1959 roku - równocześnie z rozpoczęciem produkcji modelu M06T. Motocykl zaprezentowano na Targach Poznańskich w 1960 roku, a produkcję rozpoczęto w maju 1961. Oprócz wersji bazowej, istniała też wersja rajdowa M11R, posiadająca m.in. zawieszenie przednie z widelcem teleskopowym. W toku produkcji, bazowy model M11 był ulepszany, m.in. wzmocniono mocowanie przedniego zawieszenia (1961/62), wprowadzono lepsze amortyzatory (sierpień 1962) i zmieniono łożyskowanie wahaczy, eliminując konieczność okresowego smarowania. Od 1963 produkowano małe serie lepiej wyposażonych i wykończonych motocykli M11 Lux (m.in. zbiornik, obręcze kół i amortyzatory były chromowane). W 1965 zmniejszono koła z 19-calowych na 18-calowe.

Od 1967 do lipca 1968 produkowano model M11W z nowym silnikiem W-2A Wiatr. Ogółem wyprodukowano ich prawie 180.000, w tym ponad 26.000 M-11W. Cena motocykla wynosiła ponad 15.000 zł.

Większość motocykli trafiała na rynek polski, lecz część wyeksportowano, w tym do USA. W 1962 licencję na produkcję modelu M11 zakupiły Indie, gdzie produkowano go aż do 2005 roku pod nazwą Rajdoot.

Dane ogólne

• rama: podwójna, typu kołyskowego, spawana z kształtowników o przekroju prostokątnym
• zawieszenie przednie: dwustronny wahacz pchany z dwoma amortyzatorami teleskopowymi z tłumieniem hydraulicznym
• zawieszenie tylne: dwustronny wahacz wleczony z dwoma amortyzatorami teleskopowymi z tłumieniem hydraulicznym
• przeniesienie napędu: łańcuchem na tylne koło
• hamulce: bębnowe, średnica 160 mm
• siedzenia: kanapa dwuosobowa, przykrywająca zamykany schowek
• instalacja elektryczna: 6V prądu przemiennego, prądnica 28W, akumulator 7 Ah (M11) lub 10 Ah (M11W)
• masa własna - 115 kg (M11), 112 kg (M11W)
• prędkość maksymalna – 90 km/h (M11), 100 km/h (M11W)
• zużycie paliwa – 2,9 l/100 km (M11), 3,2 l/100 km (M11W)

Silnik

• Typ – S-32 / S-32U / W-2A Wiatr
• jednocylindrowy, 2-suwowy, chłodzony powietrzem (wszystkie)
• Średnica cylindra – 61,5 / 61,5 / 61 mm
• Skok tłoka – 58 / 58 / 59,5 mm
• Pojemność skokowa – 173 / 173 / 174 cm³
• Stopień sprężania – 6,9 / ? / ?
• Moc maksymalna:
  • S-32: 9 KM (6,6 kW) przy 4850 obr./min
  • S-32U: 10 KM (7,4 kW) przy 5000 obr./min
  • W-2A: 12 KM (8,8 kW) przy 5450 obr./min
• Maksymalny moment obrotowy: 14,7 Nm przy 3500 obr./min / ? / ?
• Sprzęgło – mokre, czterotarczowe, o wkładkach korkowych
• Skrzynka przekładniowa – zblokowana z silnikiem, trzybiegowa (S-32) lub czterobiegowa (W-2A)
• Gaźnik: typu G24 U1

• SHL M11
• Rajdoot

Przypisy

Bibliografia

• Adam Zakrzewski: Auto-moto PRL: władcy dróg i poboczy. Warszawa: Demart, 2010, s. 128-131. ISBN 978-83-7427-484-5.
• Andrzej Zieliński: Polskie konstrukcje motoryzacyjne 1947-1960. Warszawa: WKiŁ, 2005. ISBN 83-206-1541-0.brak strony w książce