Rogalin
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

poznański

Gmina

Mosina

Liczba ludności (2016)

757

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

62-022

Tablice rejestracyjne

POZ, PZ

SIMC

0589659

Położenie na mapie gminy Mosina
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Położenie na mapie powiatu poznańskiego
52°14′04″N 16°56′04″E/52,234444 16,934444

Rogalin – wieś w województwie wielkopolskim, powiecie poznańskim, gminie Mosina, położona ok. 20 km na południe od Poznania nad rzeką Wartą, przy drodze wojewódzkiej nr 431. Znana jest głównie z zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego hrabiów Raczyńskich: barokowo-klasycystycznego pałacu z galerią malarstwa oraz rozległym ogrodem w stylu francuskim, kościoła z mauzoleum oraz pomnikowych dębów rogalińskich.

Nazwa

Miejscowość w formie Rogalino pojawia się w łacińskim dokumencie z 1247 księcia polskiego Przemysła II. Nazwa Rogalin prawdopodobnie wywodzi się od nazw rogu lub rogala, do której dodany został przyrostkowy, przynależnościowy formant przymiotnikowy -in; charakterystyczny dla polskich nazw miejscowych. Nazwa nawiązuje prawdopodobnie do kształtu licznych, zakręconych na podobieństwo rogu starorzeczy Warty znajdujących się w tej okolicy.

Historia

Pierwsze wzmianki o Rogalinie pochodzą z XIII w. W 1589 r. Rogalin został nabyty przez Eliasza Arciszewskiego, teologa ariańskiego. W 1592 r. urodził się tu Krzysztof Arciszewski, admirał floty holenderskiej i późniejszy dowódca artylerii koronnej. W 2 poł. XVIII w. wieś przeszła w ręce Kazimierza Raczyńskiego, starosty generalnego Wielkopolski i marszałka koronnego. Na przełomie XVIII i XIX w. Raczyńscy wybudowali tu barokowo-klasycystyczny pałac (2 poł. XVIII w. i początek XIX w.) z rokokowym ogrodem w stylu francuskim, a następnie kaplicę (1817-1820), w której podziemiach znajduje się mauzoleum rodu Raczyńskich. Latem 1831 r. w Rogalinie zatrzymał się Adam Mickiewicz. W 1848 (podczas Wiosny Ludów) w Rogalinie znajdował się jeden z głównych obozów powstańców, operujących między Stęszewem a Kórnikiem. 8 maja 1848 r. pod Rogalinem odbyła się bitwa kończąca istnienie Rzeczypospolitej Mosińskiej. W 1910 r. powstał budynek galerii, w którym Edward Aleksander Raczyński udostępnił publiczności swoją kolekcję malarstwa europejskiego i polskiego przełomu XIX i XX w. (gromadzoną przez prawie 40 lat). Wśród eksponatów znajduje się największy obraz Jana Matejki Dziewica Orleańska. Przed II wojną światową była ona uważana za najlepszy zbiór malarstwa współczesnego na ziemiach polskich. Po wojnie zespół pałacowo-parkowy był przez wiele lat zaniedbany. Doraźne remonty przeprowadzono w latach 1975-2000, ale wciąż tylko część wnętrz była dostępna dla zwiedzających. Dopiero w latach 2007-2009 oraz 2013-2015 dokonano kompleksowej rewaloryzacji i modernizacji pałacu, która umożliwiła wyposażenie pozostałych wnętrz i udostępnienie zwiedzającym całego pałacu.

Pod koniec 1990 r. ostatni właściciel majątku Rogalin, Edward Bernard Raczyński (przy pełnej aprobacie swoich trzech córek) założył Fundację im. Raczyńskich przy Muzeum Narodowym w Poznaniu i przekazał jej pałac i park w Rogalinie, Galerię Rogalińską oraz przysługujące mu prawa do ziem otaczających pałac i park (choć nadal prawnie nie są one własnością Fundacji).

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim.

Przyroda

Nad brzegiem Warty (w tzw. starorzeczu Warty) rosną Dęby Rogalińskie (dąbrowa rogalińska) – pomniki przyrody. Jest to największe w Europie skupisko pomnikowych dębów, położone na terenie Rogalińskiego Parku Krajobrazowego. Liczy sobie ok. 2000 dębów, z których najpotężniejsze mają pnie o obwodzie sięgającym 9 m, a wszystkie o obwodzie pow. 2 m są chronione.

Najsłynniejsze z nich to Lech, Czech i Rus. Najnowsze badania dendrochronologiczne przeprowadzone w ramach projektu badawczego Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku wykazały, że Dąb Rus ma ponad 800 lat i jest najstarszym dębem w Polsce. Dzięki temu projektowi udało się go sklonować i wyhodowane w ten sposób młode drzewko o tym samym genotypie zostało posadzone w parku koło pałacu. Na rogalińskich dębach żyją także m.in. objęte ochroną chrząszcze: kozioróg dębosz, pachnica dębowa oraz jelonek rogacz.

Turystyka

Rogalińskie Drogi Ducha Świętego

Z okazji 200-lecia kościoła z mauzoleum Raczyńskich w Rogalinie, utworzono w 2021 roku sieć przyrodniczych szlaków pielgrzymkowych Rogalińskie Drogi Ducha Świętego, dzięki wsparciu finansowemu programu grantowego Caritas Laudato Si. Szlaki te są dobrym przykładem ekoturystyki i prowadzą do tego zabytkowego kościoła z 9 miejscowości:

  1. Radzewice (Droga Miłości)
  2. Radzewo (Droga Radości)
  3. Mieczewo (Droga Pokoju)
  4. Poznań-Głuszyna (Droga Cierpliwości)
  5. Daszewice (Droga Uprzejmości)
  6. Mosina (Droga Dobroci)
  7. Puszczykowo (Droga Wierności)
  8. Kamionki (Droga Łagodności)
  9. Rogalinek (Droga Opanowania)

Obejmują one 2 szlaki piesze, 6 szlaków pieszo-rowerowych i 2 pętle rowerowe (w tym dodatkowa Droga Pokoju i Radości). Celem Rogalińskich Dróg jest propagowanie modlitwy do Ducha Świętego o 7 darów (mądrość, rozum, radę, męstwo, umiejętność, pobożność i bojaźń Bożą) i 9 owoców (miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność i opanowanie, wg Listu do Galatów 5, 22-23), a także aktywności fizycznej na świeżym powietrzu (ważnej dla zdrowia fizycznego i psychicznego), wiedzy przyrodniczej i historycznej, ekologii integralnej papieża Franciszka (przedstawionej w jego encyklice Laudato si'), oraz ochrona Rogalińskiego Parku Krajobrazowego i Rogalina jako pomnika historii.

Botanicy, zoolodzy, ekolodzy oraz hydrolog poprowadzili wycieczki poszczególnymi szlakami i na tej podstawie opracowali broszury przyrodnicze dla każdego z nich. Są one udostępnione bezpłatnie na stronie internetowej parafii, podobnie jak opisy tras wszystkich szlaków z zadaniami duchowymi, ciekawostkami historycznymi itp..

Zobacz też

Literatura

  • Jarzewicz Jarosław, Świątynia pamięci. O kościele – mauzoleum Raczyńskich w Rogalinie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2005 ISBN 83-89053-34-9.

Przypisy

  1. ↑ Ludność. Urząd Miejski w Mosinie, 31 grudnia 2016. [dostęp 2017-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (4 marca 2016)].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1094 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 115798
  4. ↑ „Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski”, tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, s. 221.
  5. ↑ Klemensiewicz 1981 ↓, s. 228.
  6. ↑ Pałac w Rogalinie - Rogalin | Wielkopolska wyjade.pl - turystyczna Polska [online], wielkopolska.wyjade.pl [dostęp 2023-09-28].
  7. ↑ Wielkopolska ciekawie. Gdzie na majówkę? Ciekawe miejsca wokół Poznania. Cz. 3. Rogalin [dostęp 2020-03-21]
  8. ↑ Strona internetowa Muzeum Pałac w Rogalinie.
  9. ↑ Fundacja Raczyńskich | O fundacji [online], fundacjaraczynskich.pl [dostęp 2023-09-28].
  10. ↑ Krzysztof Czub, To najstarszy dąb w Polsce! Dąb Rus z Rogalina pamięta czasy Przemysła II i Władysława Łokietka [online], WTK.pl, 23 lipca 2019 [dostęp 2019-08-01].
  11. ↑ JAK SKLONOWAĆ DĄB... CZYLI O(D)PORNY 740-LATEK Z KADYN [online], kfp.pl, 15 czerwca 2020 [dostęp 2023-09-28].
  12. ↑ Rafał Pogrzebny, Wielkopolskie/ Naukowcy sklonowali 800-letni dąb Rus z Rogalina [online], Nauka w Polsce, 7 kwietnia 2019 [dostęp 2023-09-28] (pol.).
  13. ↑ Urząd Miejski w Mosinie :: Potomek „Rusa” nasadzony [online], www.mosina.pl [dostęp 2023-09-28].
  14. ↑ Rogalińskie dęby - Pałac w Rogalinie. Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu [online], rogalin.mnp.art.pl [dostęp 2023-09-28].
  15. 1 2 3 Rogalińskie Drogi Ducha Świętego [online], Parafia pw. Świętego Marcelina w Rogalinie [dostęp 2021-10-17] (pol.).
  16. ↑ Piotr Basiński, Ukryta perełka Rogalina [online], Powiat Poznański, 16 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-19] (pol.).
  17. ↑ Laudato Si Movement, How the Holy Spirit enriches your life: 3 impactful ways by an LSA [online], Laudato Si Animators, 29 maja 2023 [dostęp 2023-06-21] (ang.).
  18. ↑ Sylwia Ufnalska, Drogi dobrego pasterza w Rogalinie [online], Święto Stworzenia - Portal Chrześcijańskich Ekologów, 7 maja 2022 [dostęp 2022-05-13].

Bibliografia

  • Zenon Klemensiewicz: Gramatyka historyczna języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981. ISBN 83-01-00995-0.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.