Purchawka czarniawa (Lycoperdon nigrescens Pers.) – gatunek grzybów z rodziny purchawkowatych (Lycoperdaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lycoperdon, Lycoperdaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Synonimy naukowe:

Nazwę polską nadała Halina Rudnicka-Jezierska w 1991 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także jako purchawka cuchnąca i purchawka odraźliwa.

Morfologia

Owocnik

Średnica do 4 cm, wysokość 3–6 cm, kształt kulisty lub gruszkowaty. U podstawy występuje pęk strzępek. Powierzchnia matowa, papierowata, o barwie od kremowej do szarobrązowej. Pokryta jest licznymi, dużymi kolcami, które od samego początku są ciemne; u młodych owocników jasnobrązowe, u starszych brązowe. Kolce mają wysokość 2–3 mm i wyrastają na stożkach o czarniawych wierzchołkach.Po odpadnięciu kolców na endoperydium pozostaje siateczkowata struktura (podobnie, jak u purchawki chropowatej).

Gleba jest początkowo żółtooliwkowa, potem staje się brązowa. Podglebie początkowo jasnobrązowe, potem szarobrązowe z oliwkowym lub fioletowym odcieniem. Tworzy stosunkowo duże komory z dobrze wykształconą kolumellą.

Posiada nieprzyjemny, metaliczny zapach.

Cechy mikroskopowe

Zarodniki kuliste, jasnobrązowe, o powierzchni niemal gładkiej lub nieco brodawkowanej. Mają rozmiar 3,4–4,8 μm. Pomiędzy zarodnikami występują połamane sterygmy. Włośnia jest rozgałęziona dichotomicznie, ma grubość 0,7–0,9 μm, jest średnio grubościenna, rzadko septowana, posiada jamki.

Występowanie i siedlisko

Występuje w Ameryce Północnej, w Europie oraz w Japonii. W polskich Tatrach dochodzi aż po piętro kosodrzewiny.

Pojawia się w różnorodnych lasach i zaroślach, rzadziej na łąkach. Rośnie na ziemi, często wśród opadłych igieł drzew. Owocniki wytwarza od sierpnia do listopada. W Polsce jest dość rzadka.

Znaczenie

Naziemny grzyb saprotroficzny. Jak wszystkie gatunki purchawek jest jadalna za młodu, ten gatunek purchawki jednak szybko staje się nieprzydatny do spożycia ze względu na nieprzyjemny zapach.

Przypisy