Przegląd systematyczny – specyficzny rodzaj przeglądu piśmiennictwa, mający na celu odnalezienie wszystkich badań na dany temat. Jego głównym celem jest stworzenie nowej całości, w oparciu o istniejące już dowody naukowe (wiarygodne publikacje wyników pierwotnych badań naukowych). Przegląd systematyczny piśmiennictwa stanowi źródło wtórne wiedzy. Przeglądy systematyczne są niezwykle przydatne, bowiem z jednej strony umożliwiają zapanowanie nad dużą liczbą pojawiających się naukowych informacji, a z drugiej identyfikują obszary, w których zrobiono jeszcze zbyt mało badań. Pomagają rozwiązywać kontrowersje między badaniami, które prezentują odmienne wyniki. Pozwalają podejmować praktykom (lekarzom, politykom) decyzje oparte na dowodach naukowych. Niektóre przeglądy systematyczne zawierają w sobie metaanalizę, czyli posługują się statystyką by zsyntetyzować dane. W Polsce tworzy się niewiele przeglądów systematycznych. Te, które powstają najczęściej są związane z dziedziną medycyny i nauk o zdrowiu. Praca nad przeglądem systematycznym jest skomplikowana i wymaga trzymania się odpowiednich procedur. Metoda przeglądu systematycznego jest bardzo rygorystyczna – trzeba się zapoznać z jej wymaganiami przed rozpoczęciem prac. Zazwyczaj pracują nad nim wieloosobowe zespoły, a prace trwają przynajmniej 6 miesięcy, choć często dużo dłużej.

Etapy przygotowania przeglądu systematycznego

Istnieje kilka etapów przygotowania przeglądu systematycznego. Podręcznik Cochrane Collaboration wymienia ich siedem w obszarze medycyny. Podczas przygotowania przeglądu systematycznego należy:

  1. Zdefiniować badany problem (np. postawić pytanie, określić jasno, czego ono dotyczy, oraz wyjaśnić, w jaki sposób i dlaczego będą mierzone obserwacje).
  2. Zlokalizować i wybrać źródła pierwotne (np. wybrać bazy danych piśmiennictwa i rejestry badanych obiektów, ustalić kryteria włączenia i wyłączenia abstraktów, opracować strategię przeszukiwania baz danych i rejestrów).
  3. Krytycznie ocenić źródła (np. dokonać oceny wiarygodności publikacji wyników badań, podać listę wykluczonych badań wraz z przyczynami).
  4. Zebrać kompletne dane (np. uzyskać kompletne publikacje w oparciu o wcześniej włączone abstrakty, zbadać heterogenność poszczególnych badań, ustalić zasadność stosowania metod statystycznych itp.).
  5. Przeanalizować i przedstawić wyniki (np. wykonanie metaanalizy, prezentacja wyników w postaci tabel i grafik).
  6. Opracować wnioski (ewentualnie także proponując dyskusję).
  7. Poprawić i zaktualizować wykonany przegląd.

Przeglądy systematyczne w medycynie

Przeglądy systematyczne oparte na wiarygodnych, randomizowanych badaniach klinicznych mają kluczowe znaczenie dla medycyny opartej na dowodach (EBM). Duży zbiór przeglądów systematycznych piśmiennictwa związanych z medycyną oferuje Biblioteka Cochrane’a.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Makowska Marta, Przegląd systematyczny – krok po kroku Przewodnik dla początkujących badaczy reprezentujących nauki społeczne, 2020, ISBN 978-83-7583-991-3.
  2. ↑ Agnieszka Orłowska, Zofia Mazur, Mariola Łaguna, Systematyczny przegląd literatury: Na czym polega i czym różni się od innych przeglądów?, 2017, ISSN 2084-1426.
  3. ↑ Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions [online], training.cochrane.org [dostęp 2021-03-02] [zarchiwizowane z adresu 2021-03-02] (ang.).
  4. ↑ Wytyczne Oceny Technologii Medycznych [online], Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji [dostęp 2021-03-02] (pol.).
  5. ↑ The Cochrane Library. [dostęp 2014-02-19]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.