Prospekt Litiejny (ros. Литейный проспект, Litiejnyj prospiekt) – jedna z głównych ulic w rejonie centralnym Petersburga, biegnąca od Mostu Litiejnego do Newskiego Prospektu. Jego kontynuacją po przeciwległej stronie Newskiego Prospektu jest prospekt Włodzimierski.

Historia

Początek rozwojowi ulicy dało wzniesienie w 1711 r. na lewym brzegu Newy Litiejnego Dworu - kompleksu zakładów, gdzie odlewano działa i produkowano broń, działały kuźnie, pracownie tokarzy i ślusarzy. W sąsiedztwie pracowni zbudowano domy dla pracujących w nich ludzi. W tej części rozwijającego się miasta usytuowano także koszary Pułku Prieobrażeńskiego oraz pałace carewicza Aleksego i księżniczki Natalii, siostry Piotra I. W związku z wzniesieniem tych obiektów konieczne stało się wytyczenie drogi prowadzącej od brzegu Newy do głównego miejskiego traktu, nazwanego potem Newskim Prospektem. Natomiast nazwę Prospektu Litiejnego droga ta przybrała ok. 1738-1739 r.. Do I poł. XIX w. nazwa ta dotyczyła drogi biegnącej aż do Prospektu Zagorodnego; następnie odcinek prospektu na południe od Newskiego Prospektu zaczęła funkcjonować jako Prospekt Włodzimierski.

Od 1740 r. przy prospekcie wznoszono już tylko murowane domy.

Zabudowa ulicy ukształtowała się ostatecznie między II poł. XIX w. a latami 30. XX w. W 1879 r. oddano do użytku Most Litiejny, łączący lewy brzeg Newy i Prospekt Litiejny z Dzielnicą Wyborską. W czasie tzw. krwawej niedzieli w 1905 r. ulicą szedł jeden z robotniczych pochodów zmierzających do Pałacu Zimowego. Na Prospekcie Litiejnym demonstrowano również w czasie rewolucji lutowej i kryzysu lipcowego w 1917 r. Podczas tego ostatniego wydarzenia na rogu Prospektu Litiejnego i Prospektu Newskiego doszło do strzelaniny między wojskami lojalnymi wobec Rządu Tymczasowego a marynarzami z Kronsztadu, popierającymi bolszewików.

W latach 1918-1944 nosił nazwę Prospektu Wołodarskiego na cześć rewolucjonisty W. Wołodarskiego. Część budynków przy ulicy została uszkodzona wskutek ostrzału Leningradu w czasie blokady.

Znaczące i historyczne obiekty

  • cerkiew Świętych Symeona i Anny (1731-1734), położona między Prospektem Litiejnym a ul. Mochową,
  • Szpital Maryjski (1803-1805)
  • willa Zinaidy Jusupowej (1852-1858) pod nr 42
  • dom Szeremetjewa (1870) pod nr 51
  • Dom Oficerów (1895-1898) pod nr 20, róg ul. Kirocznej
  • Nowy Pasaż (1911-1913) pod nr 57
  • "Wielki Dom" (lata 30. XX wieku) - siedziba najpierw leningradzkiego oddziału NKWD, następnie KGB i FSB obwodu leningradzkiego
  • dom-muzeum Nikołaja Niekrasowa, dawna redakcja pism Sowriemiennik i Otieczestwiennyje zapiski pod nr 36/2

Przypisy

  1. ↑ E. Małek, O "petersburskim tekście" literatury polskiej, "Tygiel Kultury" 2002, nr 10-12.
  2. 1 2 Владимирский проспект в Санкт-Петербурге [online], peterburg.center [dostęp 2021-10-07] (ros.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 red. B. Piotrowski, O. Czekanowa i inni, Pietierburg..., s. 348-349.
  4. ↑ J. Miles, Petersburg, Wydawnictwo MAGNUM, Warszawa 2020, ISBN 978-83-11-15862-7, s. 399-400.
  5. ↑ Энциклопедия Санкт-Петербурга [online], encspb.ru [dostęp 2021-05-21].
  6. ↑ J. Miles, Petersburg, Wydawnictwo MAGNUM, Warszawa 2020, ISBN 978-83-11-15862-7, s. 450-451.

Bibliografia

  • red. B. Piotrowski, O. Czekanowa i in., Sankt-Pietierburg. Pietrograd. Leningrad. Encikłopiediczeskij sprawocznik, Naucznoje Izdatiel'stwo Bol'szaja Rossijskaja Encikłopiedija, ISBN 5-85270-037-1
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.