Poradnictwo językowe – zorganizowana forma krzewienia tzw. kultury języka, wynikająca z tradycji normatywizmu. Poradnie językowe zajmują się odpowiadaniem na pytania nadsyłane przez użytkowników języka oraz doradzaniem w kwestii sprawnego posługiwania się językiem. Funkcjonują w wielu krajach europejskich, gdzie mają często długą tradycję.

Poradnictwo językowe ma cel instruktażowy i edukacyjny, pozbawione jest jednak realnej mocy nakazowej. Pracownicy poradni językowej nie dysponują bowiem sankcjami wobec osób nieprzestrzegających udzielanych porad.

Poradnictwo językowe popularyzowane jest w prasie, radiu, telewizji oraz internecie. Istnieją też poradnie telefoniczne. Utrwalonymi formami tej działalności są słowniki normatywne oraz poradniki językowe. Porady językowe prezentowane są również w rubrykach językowych, publikowanych na łamach dzienników i czasopism niejęzykoznawczych. Powstały także amatorskie inicjatywy zajmujące się rozstrzyganiem zagadnień normatywnych, przybierające postać blogów i innego rodzaju publikacji internetowych. Zbiory porad językowych (pytań i odpowiedzi) bywają wydawane w formie książkowej.

Poradnictwo językowe występuje w wielu krajach Europy (np. w Wielkiej Brytanii, Niemczech, wszystkich krajach skandynawskich, na Węgrzech). W Polsce działalność poradniczą spopularyzowali m.in. poloniści: Jan Miodek, Jerzy Bralczyk czy Walery Pisarek. Odpowiedzi na pytania dotyczące spraw językowych udziela także internetowa Poradnia Językowa PWN. Pionierami czeskiego (praskiego) poradnictwa językowego byli M. Weingart, J. Stanislav i J. Haller, założyciele poradni językowej (1936).

Poradnictwo językowe stanowi przejaw preskryptywnego podejścia do języka, choć samemu pojęciu preskryptywizmu zwykło się przypisywać ujemne zabarwienie. Bywa, że osoby praktykujące poradnictwo językowe nie tylko formułują zalecenia normatywne, lecz również popularyzują pewne zagadnienia lingwistyczne (np. wiadomości z zakresu etymologii). Niektórzy językoznawcy krytykują popularne poradnictwo językowe za nadmierne skupienie na języku standardowym i prezentowanie subiektywnych zaleceń, nie zawsze ugruntowanych w praktyce językowej.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 Ludmila Uhlířová, Jazykové poradenství, [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 [zarchiwizowane z adresu 2020-11-08] (cz.).
  2. 1 2 3 4 Katarzyna Ostrowska, Wybrane błędy językowe na przykładzie analizy funkcjonowania Poradni Językowej PWN, „Kwartalnik Nauk o Mediach” (1), 2016 [zarchiwizowane z adresu 2023-06-02].
  3. 1 2 Ludmila Uhlířová, Jak vymezit v souvislosti s prací na internetové příručce češtiny role jazykové poradny jakožto akademické jazykověvýchovné instituce?, [w:] Matej Považaj (red.), Jazyková kultúra na začiatku tretieho tisícročia, Bratislava: Veda, 2009, s. 202–207, ISBN 978-80-224-1052-6, OCLC 813640158 (cz.).
  4. ↑ Jozef Mistrík, Encyklopédia jazykovedy, wyd. 1, Bratislava: Obzor, 1993, s. 218–220, ISBN 80-215-0250-9, OCLC 29200758 (słow.).
  5. ↑ Poradnictwo językowe, [w:] Encyklopedia Internautica [zarchiwizowane z adresu 2020-02-09].
  6. ↑ Poradnia Językowa PWN [online] [dostęp 2020-04-24].
  7. 1 2 3 Anđel Starčević, Mate Kapović, Daliborka Sarić, Jeziku je svejedno, Zagreb: Sandorf, 2019, s. 191–193, ISBN 978-953-351-115-3, OCLC 1126555222 (chorw.).
  8. ↑ Linda Pillière i inni, Standardising English : norms and margins in the history of the English language, Cambridge: Cambridge University Press, 2018, s. 6, DOI: 10.1017/9781108120470, ISBN 978-1-107-19105-1, ISBN 978-1-108-12047-0, OCLC 1107342974 (ang.).
  9. ↑ Stephan Elspaß, Péter Maitz, New Language Norm Authorities in Germany: Ideological Roots and Social Consequences, [w:] Anne Schröder, Ulrich Busse, Ralf Schneider (red.), Codification, Canons and Curricula: Description and Prescription in Language and Literature, Bielefeld: Aisthesis, 2012, s. 171–184, ISBN 978-3-89528-936-1, OCLC 829680089 (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.