Pomnik Lilli Wenedy (2022) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Miejsce | |
| Typ obiektu | |
| Projektant | |
| Fundator | |
| Data budowy |
1884 |
| Data odsłonięcia |
13 lipca 1884 |
| Ważniejsze przebudowy |
1897 |
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego | |
Położenie na mapie Krakowa | |
| 50°03′56″N 19°56′10″E/50,065556 19,936111 | |
Pomnik Lilli Wenedy w Krakowie – pomnik, wykonany według projektu Alfreda Dauna, przedstawiający postać Lilli Wenedy, stojący w północno-zachodniej części Plant w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto.
Historia
W 1884 roku Henryk Jordan, w 35 rocznicę śmierci Juliusza Słowackiego, ufundował pomnik bohaterki jego utworu Lilla Weneda. Tragedia w pięciu aktach. Zaprojektował go Alfred Daun, a uroczyście odsłonięto go 13 lipca tego roku. Monument usytuowano na skwerze na Plantach, w obrębie Ogrodu przy Floriance, w pobliżu gmachu Florianki oraz wylotów ulic św. Marka i Łobzowskiej.
Rzeźba została wykonana z kamienia pińczowskiego, lecz materiał ten okazał się niezbyt trwałym i uległ dosyć szybko zniszczeniu pod wpływem warunków atmosferycznych. W grudniu 1897 roku została zastąpiona odlew z brązu, również ufundowanym przez Jordana, a wykonanym według projektu Dauna. Pomnik uznawano za dzieło upamiętniające samego Słowackiego.
W 2017 roku pomnik został poddany konserwacji, polegającej na wyczyszczeniu i zabezpieczeniu przed działaniem wody, ponadto odtworzono fragment węża, oplatającego postać bohaterki oraz naprawiono mosiężne druty, stanowiące struny jej harfy.
Opis
Pomnik przedstawia Lillę Wenedę podczas gry na harfie, która uspokaja węże, grożące jej ojcu. Rzeźbę umieszczono na kamiennym, czworobocznym postumencie. Pierwotna wersja pomnika, znana dzięki zdjęciom Ignacego Kriegera, z których przynajmniej jedno wykonał jesienią 1884 roku, pokazywała bohaterkę Słowackiego w pozycji siedzącej. Zachowany po dziś posąg z brązu wyróżnia się od niej bardziej dynamicznym ujęciem: stojąca Lilia Weneda, oplatana przez węże, gwałtownym gestem wznosi swoją harfę ponad głowę.
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Obejmuje odcinek Plant między ulicami Sławkowską a św. Tomasza, Torowska 2003 ↓, s. 110.
- ↑ Odlew wykonano w fabryce Dedrzeński, Królikowski i Loria z Podgórza, Torowska 2003 ↓, s. 57.
Przypisy
- ↑ Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 789; Adamczewski 2003 ↓, s. 406.
- ↑ Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 789; Rożek 2000 ↓, s. 42; Adamczewski 2003 ↓, s. 406; Torowska 2003 ↓, s. 117.
- ↑ Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 789; Adamczewski 2003 ↓, s. 406; Torowska 2003 ↓, s. 57.
- 1 2 3 Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 789.
- ↑ Mrowiec 2017 ↓, ¶ „W przypadku Lilli...”.
- ↑ Mossakowska i Zeńczak 1984 ↓, s. 121; Krasnowolski 2018 ↓, s. 123,
- ↑ Mossakowska i Zeńczak 1984 ↓, s. 121; Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 789; Torowska 2003 ↓, s. 117.
Bibliografia
- Jan Adamczewski: Mała encyklopedia Krakowa. Kraków: „Hurnex”, 2003. ISBN 83-918802-0-6.
- Encyklopedia Krakowa. red. prowadzący Antoni Henryk Stachowski. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 789 (hasło Pomnik Lili Wenedy). ISBN 83-01-13325-2.
- Bogusław Krasnowolski: Krakowskie Planty. Zarys dziejów. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2018. ISBN 97883-242-3445-5.
- Wanda Mossakowska, Anna Zeńczak: Kraków na starej fotografii. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1984. ISBN 83-08-00873-9.
- Małgorzata Mrowiec: Lilla Weneda odzyska całego węża. Dziennik Polski, 2017-10-12. [dostęp 2023-11-18]. (pol.).
- Michał Rożek: Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa. Wyd. 2. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-10989-0.
- Joanna Torowska: Planty krakowskie. Przewodnik dla nauczycieli. Kraków: Wydawnictwo MCDN, 2003. ISBN 83-88618-39-3.
Linki zewnętrzne
- Ignacy Krieger: Pomnik Lilli Wenedy, Planty. Cyfrowy Thesaurus Muzeum Krakowa. [dostęp 2023-12-26]. (pol.). – zdjęcie pomnika z około 1885 roku
- Pomnik Lili Wenedy. Polska-org.pl. [dostęp 2023-11-18]. (pol.).