Michał Rożek (ur. 19 sierpnia 1946 w Krakowie, zm. 10 czerwca 2015 tamże) – polski historyk sztuki, autor licznych publikacji poświęconych głównie sztuce i historii Krakowa.

Życiorys

Był synem Józefa Rożka, lekarza farmaceuty. Ukończył szkołę powszechną nr 21 im. Władysława Jagiełły. W 1964 roku zdał maturę w II Liceum im. Sobieskiego w Krakowie. W latach licealnych zapisał się do Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa i do Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. W 1969 ukończył studia z historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Uczestniczył też w wykładach z historii. Pod kierunkiem Adama Bochnaka obronił pracę pt. Architektura i urządzenie wnętrz pałacu biskupiego w Krakowie.

W 1972 r. obronił pracę doktorską pt. Mecenat kulturalny i artystyczny mieszczaństwa krakowskiego w XVII w. pod kierunkiem Janiny Bieniarzówny. Tytuł doktora nadano mu w styczniu następnego roku. W 1974 został zatrudniony jako starszy asystent w krakowskiej Wyższej Szkole Pedagogicznej. Od 1977 był na tej uczelni adiunktem. Prowadził zajęcia z historii Polski na tle kulturowym, seminarium magisterskie z dziejów sztuki i kultury, wykłady na studiach podyplomowych.

W 1980 r. uzyskał stopień doktora habilitowanego na WSP na podstawie rozprawy Katedra Wawelska w XVII w. W tym samym roku został mianowany docentem. W 1991 zakończył pracę na WSP. Równolegle z pracą na uczelni pedagogicznej prowadził też zajęcia na Papieskiej Akademii Teologicznej.

Przez wiele lat współpracował z Instytutem Historii oraz Instytutem Sztuki PAN. W latach 1976-1988 współpracował z redakcją Polskiego Słownika Biograficznego, publikując głównie biogramy artystów. W 2009 został powołany do Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa. Od 1974 przez ponad 40 lat zajmował się szkoleniem przewodników po Krakowie. Był ekspertem w programach popularnonaukowych Telewizji Polskiej (Kraków mało znany) i TV Kraków (Sensacje z przeszłości; Tajemnice starego Krakowa).

Mieszkał w Krakowie przy ul. Łobzowskiej. 16 czerwca 2015 został pochowany w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim

Twórczość

Był autorem łącznie ponad 1300 publikacji naukowych, popularnonaukowych i prasowych. W 1976 wydał Krakowską katedrę na Wawelu, poprzedzoną wstępem Karola Wojtyły. W 1977 ukazało się pierwsze wydanie wielokrotnie wznawianych Grobów królewskich w Krakowie. W latach 80. do najgłośniejszych jego publikacji książkowych należały te poświęcone Kopcowi Kościuszki, regaliom królewskim i Skałce. Opracowywał teksty do krakowskich albumów Adama Bujaka. W 1986 wspólnie z Janem Kracikiem wydali popularną książkę pt. Hultaje, złoczyńcy i wszetecznice w dawnym Krakowie. Był autorem kilku tomów z serii Dzieje Narodu i Państwa Polskiego. W 1993 ukazał się klasyczny Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa. W następnych latach wydał m.in. prace o Wicie Stwoszu, Kościele Mariackim czy kościele św. Floriana, wielokrotnie też modyfikował, rozszerzał i poprawiał swoje starsze publikacje przy okazji kolejnych edycji. Swoje artykuły publikował m.in. w „Roczniku Krakowskim”, „Studiach Historycznych” i „Biuletynie Historii Sztuki”. Od 1998 do 2013 współpracował z „Dziennikiem Polskim”, pisząc głównie do sobotnich wydań gazety. Od 1975 do 1982 i następnie od 1992 do 1997 pisał do „Echa Krakowa”.

Nagrody

Laureat nagród, m.in. w 1990 otrzymał Nagrodę Miasta Krakowa, we wrześniu 1995 Nagrodę „Krakowska Książka Miesiąca” (za książkę Wawel i Skałka. Panteony polskie).

Publikacje

• Krakowska Katedra na Wawelu (1976)
• Mecenat artystyczny mieszczaństwa krakowskiego w XVII w. (1977)
• Katedra Wawelska w XVII w. (1980)
• Kopiec Kościuszki w Krakowie (1981)
• Hultaje, złoczyńcy, wszetecznice w dawnym Krakowie [współautorstwo z Janem Kracikiem] (1986)
• Panteon narodowy na Skałce (1987)
• Polskie koronacje i korony (1987)
• Nekropolie królów i książąt polskich (1988)
• Mistyczny Kraków (1991)
• Polonica w kościołach Rzymu (1991)
• Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa (1993)
• Diabeł w kulturze polskiej (1993)
• Gorące serca (2001)
• Niesamowite opowieści (2001)
• Podwawelski pasjans. Opowieść o ludziach, których gościł Kraków (2001)
• Swojski Kraków (2001)
• Wawel, zawsze Wawel (2001)
• Kraków (2002)
• Sekrety Krakowa (2003)
• Kraków. Historie nieopowiedziane (2004)
• Silva Rerum. Nietypowy przewodnik po Krakowie (2005)
• Święty Brat Albert (2005)
• Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa (2006)
• Alter Roma. Święte miejsca Krakowa (2007)
• Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie. [współautorstwo z Edwardem Stochem SJ] (2007)
• Zwycięstwo Jana III Sobieskiego pod Wiedniem. Echa Wiktorii, Wyd. Petrus (2008)
• Groby królewskie na Wawelu, Wyd. Petrus (2008; wyd. II 2010, wyd. III 2013, wyd. IV 2015, tamże)
• Mitologia Krakowa (2008)
• Zwiedzamy Kraków w trzy dni (2008)
• Smakowitości obyczajowe, Wyd. Petrus (2009)
• Krakowska katedra na Wawelu. Dzieje - Ludzie - Sztuka - Zwyczaje, Wyd. Petrus (2010; wyd. II 2012, wyd. III 2015, tamże)
• Hultaje, złoczyńcy, wszetecznice w dawnym Krakowie [współautorstwo z Janem Kracikiem], Wyd. Petrus (2010)
• 600 lat Bitwy pod Grunwaldem (2010)
• Krakowski raptularz. Szkice z dziejów (2011)
• Polskie insygnia koronacyjne, Wyd. Petrus (2011)
• Skałka, Wyd. Petrus (2011)
• Magia Kultury, Wyd. Petrus (2012)
• Bazylika św. Floriana, Wyd. Petrus (2013)
• Etos dworu szlacheckiego, Wyd. Petrus (2013)
• Wielcy pod Wawelem, Wyd. Petrus (2013)
• Wit Stwosz Wyd. Petrus (2014)
• Przewodnik Pielgrzyma po kościołach i sanktuariach Krakowa, Wieliczki i okolic, Wyd. Petrus (2016)
• Ten cholerny sarmatyzm, Wyd. Petrus (2016)
• A Pilgrim's Guidebook to the Sanctuaries and Churches of Krakow, Wieliczka and the Surrounding Areas, Wyd. Petrus (2016)
• Magia, alchemia i… królewskie horoskopy, Wyd. Petrus (2016)

Przypisy

Bibliografia

RafałR. Róg RafałR., Michał Rożek (1946-2015), „Biuletyn Historii Sztuki”, 81 (4), 2019, s. 657–674, DOI: 10.36744/bhs.634, ISSN 2719-4612  (pol.).

Linki zewnętrzne

• Wywiad z Michałem Rożkiem. wsp.krakow.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-04-10)].
• Pogrzeb prof. Michała Rożka