Olejek lawandynowy (fr. Essence de Lavandin) – olejek eteryczny produkowany głównie we Francji z rośliny nazywanej „lawandyną” (poprawnie: lawenda wielka (łac. Lavandula ×hybrida Reverchon), bardzo plennego i łatwego w uprawie mieszańca (krzyżówki) lawendy wąskolistnej (łac. Lavandula angustifolia Mill.) i lawendy spiki (lawenda szerokolistna, łac. Lavandula latifolia Medik.), stosowanego w uprawie na skalę przemysłową. Metody pozyskiwania oraz właściwości i zastosowania olejków lawendowego i lawandynowego są podobne, z tym że zapach drugiego z nich jest mniej słodki.

Pozyskiwanie olejku lawandynowego

Uważa się, że najlepsze olejki uzyskuje się z roślin hodowanych w Alpach Górnej Prowansji (dawniej Departament Basses-Alpes) – na wyżej położonych plantacjach. Olejek z roślin uprawianych niżej lub w sąsiednich departamentach (np. Vaucluse) zawierają mniejsze ilości estrów.

Olejek lawandynowy jest pozyskiwany z kwiatów ściętych razem z łodygą. Stosuje się:

 ; destylację z parą wodną: Prowadząc proces w małej skali (kotły 200–500 l) uzyskuje się wydajność olejku 1,5–1,8% (według innych źródeł: 0,7–1,8%), przy czym w dwóch pierwszych okresach dziesięciominutowych destyluje kolejno 65% i 20% olejku. Pozostałe 15% destyluje w czasie dalszych 20 min.
 ; ekstrakcję benzenem lub eterem naftowym: Konkret (olejek stały, Essence lavandine concrète) uzyskuje się z wydajnością 1,4–2,5% w stosunku do masy surowca wysuszonego na wolnym powietrzu. Z konkretu można otrzymać olejek absolutny z wydajnością 45–55% (40–48% olejku lotnego z parą wodną).

Skład chemiczny

Ilościowy skład olejków wykazuje dużą zmienność (jest zależny np. od lokalizacji plantacji i pogody w roku zbiorów). W czasie analiz jakościowych zidentyfikowano m.in.:

  • L-linalol (43 – 44%; 45,2 – 51%; 26 – 38%}
  • octan linalilu (20 – 22%; 20 – 29%; 28 – 38%)
  • kamforę (11 – 11,5%; 7 – 11%; 6 – 8%)
  • D-borneol (7%; 1,5 – 3,5%)
  • D- i L-α-Pinen (4,5%)

oraz D- i L-kamfen, L-limonen, dwupenten, ocymen, allo-ocymen, L-α-terpineol, L-lawandulol, nerol, alkohol L-perililowy, tlenek linalilu (epoksylinalol), eukaliptol i małe ilości takich związków, jak: geraniol, mrówczan linalilu, amyloetyloketon, n-heksanol, n-oktanol, estry kwasu masłowego, aldehyd kuminowy, furfural, eugenol, bisabolen, kumaryna i kwasy alifatyczne. Zestawienie wskazuje, że olejek lawandynowy zawiera zarówno istotne ilości kamfory i alkoholi (dominujących w olejku spikowym) jak estrów (dominujących w olejku lawendowym).

Porównanie składu olejków: spikowego (z Lavandula latifolia),
lawandynowego (Lavandula angustifolia P. Miller x Lavandula latifolia (Linnaeus fils)Medicus)
i lawendowego (z Lavandula angustifolia)
Związek chemiczny spikowy lawandynowy Abrial lawandynowy Grosso lawendowy
minimummaksimumminimummaksimumminimummaksimumminimummaksimum
L-linalol2550263824352538
eukaliptol (1,8-cineol)1,820 – 351,86 – 111,84 – 7*1
kamfora82071168ślady0,5
octan linaliluślady1202928382545

Właściwości olejku

Olejki otrzymywane metodą destylacji są cieczami o jasnożółtym zabarwieniu i charakterystycznym zapachu kwiatów lawendy, z lekką nutą kamforową. Temperatura wrzenia wynosi 74 – 75 °C. Olejki stałe (konkret) mają wyraźne zabarwienie brunatnoczerwone, pochodzące od karotenowców; próby ich usunięcia prowadzą do niekorzystnych zmian zapachu.

Właściwości olejków lawandynowych
Właściwość Olejki importowane, analizowane
w lab. f. Fritzesche Brothers 		Olejki destylowane pod nadzorem
Guenthera (1936, pogoda sprzyjająca uprawie)
gęstość wzgl. wody
d15/15		0,886 – 0,8960,892 – 0,896
skręcalność αD-2°53' do -5°26'-4°11' do -5°15'
współczynnik załamania światła nD1,4616 – 1,46401,4617 – 1,4631
zawartość linalolu*45,2 – 51,0%
zawartość estrów w przeliczeniu
na octan linalilu		19,6 – 26,1%22,8 – 26,4%
rozpuszczalność
w alkoholu etylowym 70°		1 obj. / 2 – 2,5 obj. alkoholu1 obj. / ≥ 2 obj. alkoholu

(w jednym przypadku 1,5 – 2 obj.)

Zastosowania

Olejek lawandynowy jest stosowany do perfumowania mydeł. Olejek stały, po jego odbarwieniu, mógłby znaleźć zastosowanie w perfumiarstwie jako środek zapachowy i utrwalający. Uważa się, że działanie terapeutyczne olejku lawandynowego jest podobne do działania olejku lawendowego i spikowego; olejki te działają np. uspokajająco, przeciwbólowo, odkażająco i przeciwstresowo, a zastosowane na skórę np. przeciwzapalnie, antyseptycznie i dezodorująco.

Przypisy

  1. ↑ Lushcosmetics: Lavender Oil (zbiór lawendy we Francji). www.youtube.com, 1 paź 2008. [dostęp 2011-06-24]. (ang.).
  2. ↑ gk4uhyd: Aromatic Oil Distillation Plant (8:22 min bez narracji). www.youtube.com, 23 gru 2009. [dostęp 2011-08-24]. (ang.).
  3. ↑ Kołdowski M. i in.: Rośliny olejkowe i olejki naturalne. Warszawa: PWRiL, 1955.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Romuald Klimek: Olejki eteryczne. Warszawa: Wydawnictwo Przemysłu Lekkiego i Spożywczego, 1957, s. 358–359.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Analyses of lavender oils. [w:] AGORA Aromatherapy Global Online Research Archive [on-line]. www.nature-helps.com. [dostęp 2011-08-25]. (ang.).
  6. ↑ Henryk Różański: Kwiat lawendy – Flos Lavandulae. [w:] Medycyna dawna i współczesna [on-line]. rozanski.li/. [dostęp 2011-08-24]. (pol.).

Linki zewnętrzne

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.