| wieś | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Wysokość |
133 m n.p.m. |
| Liczba ludności (2022) |
119 |
| Strefa numeracyjna |
86 |
| Kod pocztowy |
18-210 |
| Tablice rejestracyjne |
BWM |
| SIMC |
0407300 |
Położenie na mapie gminy Szepietowo | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa podlaskiego | |
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego | |
| 52°47′49″N 22°36′53″E/52,796944 22,614722 | |
Nowe Warele – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Szepietowo.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.
Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Narodzenia NMP w Wyszonkach Kościelnych.
Części wsi
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 1003957 | Chorążyce | przysiółek |
Historia
Pierwsze ślady sięgają XVI wieku. Jednym źródłem był "Regestr poborowy anni 80, w województwie podlaskiem, powiatu bielskiego, sprawiony przez mię Bieniasza Jałbrzika Wysseńskiego". Widniała tam zbiorcza nazwa Warhelie wraz z wymiarem ziem posiadanych przez znamienitszych mieszkańców.
W Wypisach heraldycznych z ksiąg poborowych z 1581 roku wypisane są nazwiska niektórych mieszkańców Warel: Wawrzyniec Marcinowicz, Filip Marcinowicz, Michał Sczęsnowicz, Abraham Warhlewski.
Po zakończeniu wojen napoleońskich Warele weszły w skład Królestwa Polskiego.
W 1827 Warele Nowe należały do województwa augustowskiego, obwodu łomżyńskiego, powiatu tykocińskiego i parafii Wyszonki. W miejscowości znajdowało się wówczas 27 domów z 124 mieszkańcami. Przez cały XIX wiek wieś miała charakter drobnoszlachecki i folwarczyny.
W czasie powstania styczniowego majątek Warele należał do Karola Kalisza. Był on uważany przez władze carskie za ważną postać w strukturach powstańczych powiatu łomżyńskiego. Miał on być urzędnikiem Rządu Narodowego oraz przyjmować delegacje innych osobistości w swoim majątku. Natomiast jego żona miała przewozić pocztę powstańczą do Warszawy. Został nawet uznany przez władze carskie za głównego winowajcę powstania w powiecie. Pojawiły się nawet plotki (najprawdopodobniej fałszywe) jakoby miał pełnić funkcję cywilnego naczelnika powiatu na jesieni 1863 roku.
15 lutego 1863 roku nieopodal folwarku Warele rozegrała się potyczka pomiędzy oddziałem powstańczym Władysława Romana Cichorskiego ps. Zameczek a oddziałami carskimi.
Po upadku powstania Warele weszły w skład nowo utworzonego powiatu mazowieckiego oraz gminy Klukowo.
Przed I wojną światową we wsi działał wiatrak. Został on rozebrany w drugiej połowie lat 70 bądź na początku lat 80.
W czasie I wojny światowej Warele weszły w skład niemieckiej strefy okupacyjnej.
W 1921 r. Warele Nowe w Gminie Klukowo. Naliczono tu 35 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 191 mieszkańców (104 mężczyzn i 87 kobiet). Narodowość polską ( i wyznanie rzymsko-katolickie) podało 186 osób, a białoruską ( i prawosławie) 5.
Obiekty zabytkowe
Demografia
Wykres liczby ludności wsi od roku 1827:
Źródła:
Współcześnie
Wieś typowo rolnicza. Produkcja roślinna podporządkowana przede wszystkim hodowli krów i produkcji mleka.
W 2011 roku wieś liczyła 133 mieszkańców z czego 63 stanowiły kobiety a 70 mężczyźni. Od 1998 do 2011 roku wieś zmalała o 11.9%.
Przypisy
- ↑ Wieś Nowe Warele w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-02-05], liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-07].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 826 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- 1 2 3 Rejestr TERYT. Jednostki podziału terytorialnego (TERC). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2023-07-18].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 89201
- 1 2 Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636)
- ↑ Opis parafii na stronie diecezji
- ↑ Aleksander Jabłonowski, Podlasie. Cz. 1, 1908, s. 99 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- ↑ Piekosiński Franciszek Ksawery (1844-1906) (oprac.), Wypisy heraldyczne z ksiąg poborowych; Rekognicyarz poborowy woj.podlaskiego z r.1581: wykaz dziedziców dóbr, ich urzędników, sług i sprawców powiatu bielskiego, 1911, s. 22,23 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- ↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 2 M-Z, 1827, s. 255 [dostęp 2022-06-15].
- 1 2 Warele Stare i Nowe, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 950.
- ↑ Stanisław (1928-1990) Chankowski, Powstanie styczniowe w Augustowskiem, 1972, s. 163 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- ↑ Stanisław (1928-1990) Chankowski, Powstanie styczniowe w Augustowskiem, 1972, s. 92 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- 1 2 Jemielity Witold, Podziały administracyjne powiatów wysokomazowieckiego i łapskiego w latach 1919-1990, "Studia Łomżyńskie", 7, 1996, s. 97. https://pcr.uwb.edu.pl/SL/files/SL_1996_7_009.pdf
- ↑ Wojskowa mapa topograficzna europejskiej Rosji z 1908 roku. http://igrek.amzp.pl/1763517 http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/025K_Westl_Russland/XX-12-I_Gruppe_Grodno_1915_LoC_G6965_s25_.G4.jpg
- ↑ Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. V, s. 125 [dostęp 2022-06-15] (pol.).
- 1 2 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr III/13/06 Rady Gminy Szepietowo z dnia 28 grudnia 2006 r.
- ↑ Wieś Nowe Warele (podlaskie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, wypadki drogowe, edukacja, kierunkowy, demografia, tabele, statystyki, drogi publiczne, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2022-06-15] (pol.).
