Nikodem Bętkowski

Nikodem Bętkowski
Data i miejsce urodzenia	27 września 1812 ; Lisia Góra
Data i miejsce śmierci	19 października 1864 ; Wieliczka
	poseł na Sejm Ustawodawczy (1848)
Okres	od 10 lipca 1848; do 7 marca 1849
Przynależność polityczna	„Stowarzyszenie” – polscy demokraci
	poseł na Sejm Krajowy Galicji
Okres	od 15 kwietnia 1861; do 19 października 1864
Przynależność polityczna	Polskie Stronnictwo Demokratyczne
Następca	Marcin Dziewoński
	poseł do austriackiej Rady Państwa; kadencja I
Okres	od 11 maja 1861; do 19 października 1864
Przynależność polityczna	Koło Polskie Polskie Stronnictwo Demokratyczne
Następca	Wacław Wyrobek

Nikodem Bętkowski
	Nikodem Felicjan
	; herb Prawdzic
Rodzina	Bętkowscy
Żona	Anna z Wiśniowskich

Nikodem Felicjan Bętkowski (czasem Będkowski), herbu Prawdzic (ur. 27 września 1812 w Lisiej Górze koło Tarnowa, zm. 19 października 1864 w Wieliczce) – lekarz, działacz tajnych stowarzyszeń niepodległościowych, polityk demokratyczny, poseł na Sejm Ustawodawczy w Kromieryżu, do Sejmu Krajowego Galicji i austriackiej Rady Państwa.

Życiorys

Ukończył szkołę powszechną i gimnazjum w Bochni. Następnie studiował filozofię i medycynę we Lwowie. Podczas studiów należał do tajnych organizacji „Młoda Farmacja” i Stowarzyszenia Polskiej Demokracji. W związku z tym prowadzono wobec niego dochodzenia i był kilkakrotnie więziony. Następnie przeniósł się do Wiednia gdzie kontynuował studia medyczne i działał wśród tamtejszych polskich studentów. Zorganizował wśród nich Związek Pamiątkowo-Narodowy. W 1841 uzyskał tytuł doktora nauk medycznych na podstawie rozprawy Historia medicinae in inclytis Poloniae terris ab antiquissimis temporibus usque ad a. 1622. Po studiach powrócił do Galicji, gdzie pracował jako lekarz w Bochni (1841–1846), a następnie od 1846 jako lekarz sądowy w Wieliczce.

Aktywny podczas Wiosny Ludów, od kwietnia 1848 członek Komitetu Narodowego Krakowskiego i jego Dyrektoriatu, w którym odpowiadał za sprawy oświecenia i wyznań religijnych. Poseł na Sejm Ustawodawczy w Wiedniu i Kromieryżu (10 lipca 1848 – 7 marca 1849), wybrany w okręgu wyborczym Wieliczka. W parlamencie należał do „Stowarzyszenia” skupiającego demokratycznych posłów polskich. W latach 1849–1852 przebywał w więzieniu w związku z toczącą się przeciw niemu sprawą o zdradę stanu. W tym czasie napisał podręcznik anatomii patologicznej, którego część pierwszą opublikował w 1852, a część drugą w 1854. Był także autorem korespondencji do czasopism medycznych w Warszawie i Wiedniu.

Od 1861 działacz Polskiego Stronnictwa Demokratycznego. Był posłem Sejmu Krajowego Galicji I kadencji (15 kwietnia 1861 – 19 października 1864) wybranym z IV kurii (gmin wiejskich) z okręgu wyborczego nr 53 Wieliczka-Podgórze-Dobczyce. Po śmierci Bętkowskiego w 1864 roku, na jego miejsce 30 listopada 1865 r. wybrano Marcina Dziewońskiego. Z ramienia Sejmu Krajowego był także posłem do austriackiej Rady Państwa I kadencji (11 maja 1861 – 19 października 1864). W parlamencie austriackim należał do frakcji posłów demokratycznych Koła Polskiego w Wiedniu.

Prace Nikodema Bętkowskiego

Historia medicinae in inclytis Poloniae terris ab antiquissimis temporibus usque ad a. 1622, Wien 1841
Anatomia (Patologiczna), Część ogólna, Kraków 1852; Część szczególna, Kraków 1853.
Uwagi niektóre nad terapią gruźlicy mianowicie przeciągłej, Warszawa 1859.
Flüchtige medizinische Skizzen aus Galizien, Wien 1862.

Rodzina

Był synem Jana Bentkowskiego i Franciszki z Baranowskich. Ożenił się 8 listopada 1846 w Bieżanowie z Anną z Wiśniowskich.

Przypisy

1 2 3 4 Parlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Bętkowski, Nikodem Ritter von Bętkowice Dr. med. – Parlamentarier 1848–1918 online [3.11.2019]
↑ Józef Gustaw Krajewski, Tajne związki polityczne w Galicyi (od r. 1833 do r. 1841). Według niewydanych źródeł rękopiśmiennych oraz aktów sądowych i gubernialnych, Lwów 1903. s. 60
1 2 3 4 Henryk Wereszycki, Bętkowski-Prawdzic Nikodem Felicjan (1812–1864), Polski Słownik Biograficzny, t. 2, Kraków 1936, s. 4
↑ Wojciech Gawroński, Słownik biograficzny wieliczan, Wieliczka 2008, s. 19–20.
↑ Władysław Wic, Rok 1848 w Krakowie, w Rok 1848. Wiosna Ludów w Galicji. Zbiór studiów, Kraków 1999, s. 38
↑ Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 18, 347.
↑ Protokoły Koła Polskiego w wiedeńskiej Radzie Państwa (lata 1867–1868), oprac. Zbigniew Fras i Stanisław Pijaj, Kraków 2001, s. 27
↑ Wykaz Członków Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi, tudzież Wielkiego Xięstwa Krakowskiego 1863, Lwów 1863
↑ Stanisław Grodziski, Sejm Krajowy Galicyjski 1861–1914, Warszawa 1993, ISBN 83-7059-052-7
↑ Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 357.
↑ Akt małżeństwa Nikodema Bętkowskiego i Anny Wiśniowskiej nr 12 z 1846 z parafii Kraków Bieżanów [online], geneteka.genealodzy.pl [dostęp 2024-03-31] .

Bibliografia

Henryk Wereszycki, Bętkowski-Prawdzic Nikodem Felicjan (1812–1864), Polski Słownik Biograficzny, t. 2, Kraków 1936, s. 4 iPSB – wersja elektroniczna

Linki zewnętrzne

Publikacje Nikodema Bętkowskiego w bibliotece Polona

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[:0-1] 1 2 3 4 Parlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Bętkowski, Nikodem Ritter von Bętkowice Dr. med. – Parlamentarier 1848–1918 online [3.11.2019]

[2] Józef Gustaw Krajewski, Tajne związki polityczne w Galicyi (od r. 1833 do r. 1841). Według niewydanych źródeł rękopiśmiennych oraz aktów sądowych i gubernialnych, Lwów 1903. s. 60

[:1-3] 1 2 3 4 Henryk Wereszycki, Bętkowski-Prawdzic Nikodem Felicjan (1812–1864), Polski Słownik Biograficzny, t. 2, Kraków 1936, s. 4

[4] Wojciech Gawroński, Słownik biograficzny wieliczan, Wieliczka 2008, s. 19–20.

[5] Władysław Wic, Rok 1848 w Krakowie, w Rok 1848. Wiosna Ludów w Galicji. Zbiór studiów, Kraków 1999, s. 38

[6] Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 18, 347.

[7] Protokoły Koła Polskiego w wiedeńskiej Radzie Państwa (lata 1867–1868), oprac. Zbigniew Fras i Stanisław Pijaj, Kraków 2001, s. 27

[8] Wykaz Członków Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi, tudzież Wielkiego Xięstwa Krakowskiego 1863, Lwów 1863

[9] Stanisław Grodziski, Sejm Krajowy Galicyjski 1861–1914, Warszawa 1993, ISBN 83-7059-052-7

[10] Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 357.

[11] Akt małżeństwa Nikodema Bętkowskiego i Anny Wiśniowskiej nr 12 z 1846 z parafii Kraków Bieżanów [online], geneteka.genealodzy.pl [dostęp 2024-03-31] .