Natalia Romanowna Makarowa (ros. Ната́лия Рома́новна Мака́рова, ur. 21 października lub 21 listopada 1940 w Leningradzie) – rosyjska tancerka baletowa, inscenizatorka i choreografka. Uznawana za jedną z najlepszych tancerek klasycznych. Mary Clarke i Clement Crisp napisali w 1981, że „jej występy wyznaczają wysokie standardy artyzmu i arystokracji tanecznej, które czynią ją najlepszą baletnicą swojego pokolenia na Zachodzie”.

Życiorys

Urodziła się w Leningradzie w Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republice Radzieckiej. W wieku 12 lub 13 lat została przyjęta do Leningradzkiej Szkoły Choreografii. Uczyła się w klasie eksperymentalnej. Mimo że większość uczniów rozpoczęła naukę już w wieku 9 lat, zdołała nadrobić zaległości i w ciągu sześciu lat nauki zaliczyła cały dziewięcioletni cykl edukacyjny.

Po ukończeniu szkoły rozpoczęła pracę w Leningradzkim Państwowym Akademickim Teatrze Opery i Baletu im. S.M. Kirowa. Po niedługim czasie uzyskała tam status primabaleriny. Następnie w 1970 roku podczas trasy koncertowej w Londynie uciekła na Zachód. W późniejszym czasie Makarowa nawiązała współpracę z zespołami Amerykańskiego Teatru Baletowego w Nowym Jorku oraz Baletu Królewskiego w Londynie.

Gdy po raz pierwszy przybyła na Zachód, poszerzyła swój repertuar choreograficzny, tańcząc balety współczesne. Jednocześnie nadal była najbardziej znana ze swoich klasycznych ról. Utożsamiano ją na przykład z takimi postaciami jak Odette/Odile, którą zagrała w Jeziorze łabędzim oraz z Giselle. W grudniu 1975 wraz z partnerem tanecznym Michaiłem Barysznikowem pojawili się w jednym z odcinków serialu BBC Arena. W 1976 roku Makarowa wystąpiła w spektaklu Jezioro łabędzie wystawionym w American Ballet Theatre, transmitowanym na żywo z Lincoln Center for the Performing Arts przez telewizję PBS i National Public Radio. Po rezygnacji dyrektor artystycznej ABT Lucii Chase na to stanowisko zgłosili kandydaturę zarówno Makarowa, jak i Barysznikow. Po tym, jak posadę dyrektora otrzymał Barysznikow, Makarowa wyjechała wraz z zespołem Royal Ballet of London.

Nadal występowała w wielu różnych rolach, zwłaszcza jako Giselle w balecie romantycznym o tym samym tytule. W 1989 roku powróciła do zespołu Baletu Kirowa i ponownie spotkała się z rodziną oraz byłymi kolegami i nauczycielami. Jej emocjonalny powrót do domu został udokumentowany w filmie Makarova Returns. Po występach w swoim macierzystym teatrze wycofała się z tańca, przekazując swoje buty i kostiumy do Muzeum Kirowa. Dziś Makarowa wystawia balety takie jak Jezioro łabędzie, Bajadera i Śpiącą królewnę dla publiczności z całego świata. Zrezygnowała z tańca z powodu odnoszenia coraz częstszych kontuzji, szczególnie kolan. W czasie swojej kariery otrzymała nagrodę Tony Award, a także wiele innych nagród scenicznych za występy w broadwayowskim spektaklu On Your Toes. Grała także Lydię Łopokową (Lady Keynes) w Wooing in Absence Patricka Garlanda. Po raz pierwszy został on wykonany w Charleston Farmhouse, a następnie w Tate Britain.

Nagrody i wyróżnienia

Uhonorowana m.in.:

• 1965 – Złotym Medalem Międzynarodowego Konkursu Baletowego w Warnie
• 1969 – Godnością Zasłużonego Artysty Federacji Rosyjskiej
• 1970 – Nagrodą Anny Pawłowej i nagrodą krytyków w Paryżu
• 1983 – Nagrodą Tony Award, Najlepsza aktorka w musicalu - On Your Toes (Broadway)
• 2012 – Nagrodą Kennedy Center Honor

Repertuar

Jej repertuar obejmował między innymi występy w następujących spektaklach baletowych:

• Ciemne Elegie
• Ogród bzów
• Słup ognisty
• Temat z wariacjami
• Apollo i muzy
• Bajadera
• Królestwo Cieni
• Coppelia
• Córka źle strzeżona
• Sylfida
• Don Kichot
• Rajmonda
• Święto wiosny
• Ognisty ptak
• Giselle
• Jezioro Łabędzie
• Śpiąca królewna
• Chopiniana
• Cudowny mandaryn
• Pas de Quatre
• Manon
• Adaptacje Romea i Julii

Przypisy