Nagroda Pritzkera (ang. Pritzker Architecture Prize) – amerykańska nagroda architektoniczna przyznawana corocznie architektom, którzy mieli znaczący wkład w rozwój środowiska człowieka. Nagroda honoruje żyjącego architekta, który poprzez swoją sztukę, talent, wizjonerstwo oraz konsekwentne i znaczące zaangażowanie, wzbogaca otoczenie człowieka i jego środowisko budowlane poprzez swoją architekturę.

Laureat otrzymuje 100 tys. USD i brązowy medal.

Historia

Nagrodę ufundował Jay A. Pritzker wraz z żoną Cindy w 1979 roku.

Wiele procedur i forma Nagrody Pritzkera było wzorowanych na Nagrodzie Nobla. Laureaci Nagrody Architektonicznej Pritzkera otrzymują dotację w postaci 100 tys. dolarów, certyfikat i, od 1987, brązowy medal, jak również limitowaną edycję rzeźby Henry’ego Moore’a.

Oficjalna ceremonia wręczenia nagrody odbywa się każdego roku, zazwyczaj w maju, w architektonicznie ważnym miejscu na świecie.

Laureaci

RokLaureatNarodowośćPrzykładowa realizacjaMiejsce ceremonii wręczeniaRef.
1979Philip Johnson Stany ZjednoczoneGlass House, New Canaan (1949)Dumbarton Oaks, Waszyngton, USA
1980Luis Barragán Meksyk Torres de Satélite, Naucalpan (1957)Dumbarton Oaks, Waszyngton, USA
1981James Stirling Wielka BrytaniaSeeley Historical Library, Cambridge (1968)National Building Museum, Waszyngton, USA
1982Kevin Roche Stany ZjednoczoneGmach Fundacji Forda, Nowy Jork (1968)Art Institute of Chicago, Chicago, USA
1983Ieoh Ming Pei Stany ZjednoczonePiramida Luwru, Paryż (1989)Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork, USA
1984Richard Meier Stany ZjednoczoneGetty Center, Los Angeles (1997)National Gallery of Art, Waszyngton, USA
1985Hans Hollein AustriaHaas-Haus, Wiedeń (1990)The Huntington Library, San Marino, USA
1986Gottfried Böhm NiemcySanktuarium Matki Bożej Królowej Pokoju w Neviges, Velbert (1968)Worshipful Company of Goldsmiths, Londyn, Wielka Brytania
1987Kenzō Tange JaponiaYoyogi National Gymnasium, Tokio (1964)Kimbell Art Museum, Fort Worth, USA
1988Gordon Bunshaft– Stany ZjednoczoneBeinecke Rare Book and Manuscript Library, New Haven (1963)Art Institute of Chicago, Chicago, USA
Oscar Niemeyer BrazyliaKatedra Matki Bożej z Aparecidy, Brasília (1958)
1989Frank Gehry Kanada
 Stany Zjednoczone		Walt Disney Concert Hall, Los Angeles (2003)Tōdai-ji, Nara, Japonia
1990Aldo Rossi WłochyBonnefanten Museum, Maastricht (1990)Palazzo Grassi, Wenecja, Włochy
1991Robert Venturi Stany ZjednoczoneSainsbury Wing w National Gallery, Londyn (1991)Palace of Iturbide, Meksyk
1992Álvaro Siza Vieira PortugaliaPawilon Portugalski na wystawie Expo ’98, Lizbona (1998)Harold Washington Library, Chicago, USA
1993Fumihiko Maki JaponiaTokyo Metropolitan Gymnasium (1991)Zamek na Hradczanach, Praga, Czechy
1994Christian de Portzamparc– FrancjaSiedziba ambasady Francji w Niemczech, Berlin (2003)The Commons, Columbus, USA
1995Tadao Andō JaponiaKościół Światła, Osaka (1989)Pałac wersalski, Wersal, Francja
1996Rafael Moneo HiszpaniaKatedra Matki Bożej Anielskiej, Los Angeles (2002)Getty Center, Los Angeles, USA
1997Sverre Fehn NorwegiaNorweskie Muzeum Lodowców, Fjærland (1991)Muzeum Guggenheima w Bilbao
1998Renzo Piano WłochyCentrum Paula Klee, Berno (2005)Biały Dom, Waszyngton, USA
1999Norman Foster Wielka BrytaniaMetropolitan, Warszawa (2003)Stare Muzeum, Berlin, Niemcy
2000Rem Koolhaas HolandiaCasa da Música, Porto (2003)Jerusalem Archaeological Park, Jerozolima, Izrael
2001Jacques Herzog & Pierre de Meuron Szwajcaria Tate Modern, Londyn (2000)Monticello, Charlottesville, USA
2002Glenn Murcutt AustraliaBerowra Waters Inn, Sydney (1983)Kapitol, Rzym, Włochy
2003Jørn Utzon– DaniaSydney Opera House, Sydney (1973)Królewska Akademia Sztuk Pięknych św. Ferdynanda, Madryt, Hiszpania
2004Zaha Hadid Irak
 Wielka Brytania		 Centrum Heydəra Əliyeva, Baku (2012)Ermitaż, Petersburg, Rosja
2005Thom Mayne Stany ZjednoczoneBill & Melinda Gates Hall na Uniwersytecie Cornella, Ithaca (2014)Pritzker Pavilion, Chicago, USA
2006Paulo Mendes da Rocha BrazyliaNarodowe Muzeum Powozów, Lizbona (2015)Pałac Dolmabahçe, Stambuł, Turcja
2007Richard Rogers Wielka BrytaniaLloyd’s Building, Londyn (1986)Whitehall, Londyn, Wielka Brytania
2008Jean Nouvel FrancjaBudynek Nouvela Muzeum Narodowego Centrum Sztuki Królowej Zofii, Madryt (2005)Biblioteka Kongresu, Waszyngton, USA
2009Peter Zumthor Szwajcaria7132 Thermal Baths, Vals (1996)Palacio de la Legislatura de la Ciudad de Buenos Aires, Buenos Aires, Argentyna
2010Kazuyo Sejima &
Ryūe Nishizawa (SANAA)		 JaponiaMuzeum Sztuki Współczesnej XXI wieku, Kanazawa (2003)Ellis Island, Nowy Jork, USA
2011Eduardo Souto de Moura PortugaliaEstádio Municipal de Braga, Braga (2004)Andrew W. Mellon Auditorium, Waszyngton, USA
2012Wang Shu ChinyNingbo Museum, Ningbo (2008)Wielka Hala Ludowa, Pekin, Chiny
2013Toyoo Itō JaponiaToyoo Ito Museum of Architecture, Imabari (2011)John F. Kennedy Presidential Library and Museum, Boston, USA
2014Shigeru Ban JaponiaCentre Pompidou-Metz, Metz (2010)Rijksmuseum, Amsterdam, Holandia
2015Frei Otto NiemcyStadion Olimpijski, Monachium (1972)New World Center, Miami, USA
2016Alejandro Aravena ChileSiamese Towers, Santiago (2005)Kwatera główna ONZ, Nowy Jork, USA
2017RCR Arquitectes HiszpaniaMusee Soulages, Rodez (2014)Pałac Akasaka, Tokio, Japonia
2018Balkrishna Doshi IndieTagore Memorial Hall, Ahmadabad (1971)Aga Khan Museum, Toronto, Kanada
2019Arata Isozaki Japonia Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”, Kraków (1994)Pałac wersalski, Wersal, Francja
2020Farrell Yvonne, Shelley McNamara  Irlandia

Budynek Roentgena Uniwersytetu Bocconiego, Mediolan (2008)ceremonia wirtualna
2021 Anne Lacaton, Jean-Philippe Vassal  Francja L’école d’architecture, Nantes (2009) ceremonia wirtualna
2022 Diébédo Francis Kéré  Burkina Faso Szkoła podstawowa, Gando (2001) ceremonia wirtualna
2023 David Chipperfield  Wielka Brytania James-Simon-Galerie w Nowym Muzeum, Berlin (2019) Agora ateńska, Ateny, Grecja
2024 Riken Yamamoto  Japonia Muzeum sztuki, Yokosuka (2007) b.d.

Uwagi

  1. ↑ Roche urodził się w Irlandii.
  2. ↑ Pei urodził się w Chinach.
  3. ↑ Gehry urodził się w Kanadzie.
  4. ↑ Hadid urodziła się w Iraku.
  5. ↑ Rogers urodził się we Włoszech.

Przypisy

  1. ↑ The Pritzker Architecture Prize: History. [dostęp 2012-01-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-10)]. (ang.).
  2. ↑ The Pritzker Architecture Prize: Ceremony and Medal. [dostęp 2012-01-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-28)]. (ang.).
  3. ↑ People – In the News. 23 maja, 1979. [dostęp 2017-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-17)]. (ang.).
  4. ↑ Katherine Endicott: The Mexican garden revisited. 14 października, 2006. (ang.).
  5. ↑ Nigel Reynolds: Top prize for architect who is ignored by fellow British. 23 marca, 2004. (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 Paul Goldberger: Architecture View; What Pritzker Winners Tell Us About the Prize. 28 maja 1988. (ang.).
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Ed Pilkington: Swiss architect untouched by fad or fashion wins prized Pritzker award. 14 kwietnia, 2009. (ang.).
  8. 1 2 Herbert Muschamp: Pritzker Prize for Japanese Architect. 26 kwietnia, 1993. (ang.).
  9. ↑ The Pritzker Architecture Prize Celebrates its Tenth Anniversary Honoring Two Laureates for 1988. (ang.).
  10. ↑ Julie Iovine: Aldo Rossi, Architect of Monumental Simplicity, Dies at 66. 5 września, 1997. (ang.).
  11. ↑ Eleanor Blau: Robert Venturi Is to Receive Pritzker Architecture Prize. 8 kwietnia, 1991. (ang.).
  12. ↑ Ana Maria Ribeiro: Siza Vieira fala para casa cheia. 24 lutego, 2009. (port.).
  13. ↑ Herbert Muschamp: Priztker prize goes to French architect for the first time. 2 maja, 1994. (ang.).
  14. ↑ Pilar Viladas: Fashion’s New Religion. 19 sierpnia, 2001. (ang.).
  15. ↑ Fernando Samaniego: El noruego Sverre Fehn recibe el Pritzker de Arquitectura en el museo Guggenheim Bilbao. 1 czerwca, 1997. (hiszp.).
  16. ↑ Herbert Muschamp: Renzo Piano Wins Architecture’s Top Prize. 20 kwietnia, 1998. (ang.).
  17. ↑ Koolhaas receives ‘Nobel of architecture’ in Jerusalem. CNN, 29 maja, 2000. (ang.).
  18. ↑ Herzog & de Meuron Propose Castle in The Sky for Hamburg. 14 czerwca, 2005. (ang.).
  19. ↑ Top honour for Australian architect. BBC News, 16 kwietnia, 2002. (ang.).
  20. ↑ Prize for Opera House designer. BBC News, 7 kwietnia, 2003. (ang.).
  21. ↑ Paris skyscraper to rival tower. BBC News, 28 listopada, 2006. (ang.).
  22. ↑ Benjamin Forgey: Brazilian wins Pritzker Prize. 9 kwietnia, 2006. (ang.).
  23. ↑ Jonathan Glancey: Rogers takes the ‘Nobel for architecture’. 29 marca, 2007. (ang.).
  24. ↑ Nouvel wins top architect’s prize. BBC News, 31 marca, 2008. (ang.).
  25. ↑ Robin Pogrebin: Pritzker Prize Goes to Peter Zumthor. 12 kwietnia, 2009. (ang.).
  26. ↑ Kate Taylor: Souto de Moura Wins 2011 Pritzker Architecture Prize. 28 marca, 2011. (ang.).
  27. ↑ David Basulto: 2012 Pritzker Prize: Wang Shu. February 2012. (ang.).
  28. ↑ Christopher Hawthorne: Japanese architect Toyo Ito, 71, wins Pritzker Prize. 17 marca, 2013. (ang.).
  29. ↑ Christopher Hawthorne: Architect Shigeru Ban, known for disaster relief, wins Pritzker Prize. 24 marca, 2014. (ang.).
  30. ↑ Frei Otto, 2015 Laureate. 10 marca, 2015. (ang.).
  31. ↑ Pritzker Prize for Frei Otto, German Architect, Announced After His Death, Robin Pogrebin, The New York Times, March 10, 2015.
  32. ↑ Announcement. (ang.).
  33. ↑ Ceremony. (ang.).
  34. ↑ Announcement: Rafael Aranda, Carme Pigem and Ramon Vilalta | The Pritzker Architecture Prize. [dostęp 2017-03-01]. (ang.).
  35. ↑ Announcement: Balkrishna Doshi | The Pritzker Architecture Prize. 2018. (ang.).
  36. ↑ Arata Isozaki. The Pritzker Architecture Prize. (ang.).
  37. ↑ Yvonne Farrell i Shelley McNamara z nagrodą Pritzkera 2020. elle.pl.
  38. ↑ Anne Lacaton and Jean-Philippe Vassal | The Pritzker Architecture Prize [online], pritzkerprize.com [dostęp 2022-10-20].
  39. ↑ Diébédo Francis Kéré | The Pritzker Architecture Prize [online], pritzkerprize.com [dostęp 2022-10-20].
  40. ↑ Pritzker Architecture Prize Ceremony Video Honors Sir David Chipperfield, the 2023 Laureate [online], ArchDaily, 15 listopada 2023 [dostęp 2024-03-07] (ang.).
  41. ↑ Sir David Alan Chipperfield CH | The Pritzker Architecture Prize [online], pritzkerprize.com (ang.).
  42. ↑ Riken Yamamoto | The Pritzker Architecture Prize [online], www.pritzkerprize.com [dostęp 2024-03-07].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.