Monticello
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stan

 Wirginia

Miejscowość

Charlottesville

Rozpoczęcie budowy

1768

Pierwszy właściciel

Thomas Jefferson

Położenie na mapie Wirginii
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
38°00′32,000″N 78°27′11,999″W/38,008889 -78,453333
Strona internetowa
Monticello i Uniwersytet Virginia w Charlottesville
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Państwo

 Stany Zjednoczone

Typ

kulturowy

Spełniane kryterium

I, IV, VI

Numer ref.

442

Region

Europa i Ameryka Północna

Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę

1987
na 11. sesji

Monticello – posiadłość Thomasa Jeffersona (1743–1826), 3. prezydenta Stanów Zjednoczonych, położona w Charlottesville, w stanie Wirginia.

W 1987 posiadłość Monticello i Uniwersytet Wirginii w Charlottesville zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Dom Jeffersona

Monticello, strona zachodnia

Dom powstał na wzgórzu plantacji, którą Thomas Jefferson odziedziczył po ojcu – Peterze Jeffersonie, plantatorze. Budowla w stylu nawiązującym do klasycyzmu i palladianizmu została zaprojektowana przez Jeffersona, który inspirował się pracami włoskiego architekta i teoretyka architektury doby renesansu – Andrei Palladio. Jefferson przeprojektowywał i przebudowywał dom przez całe swoje życie, mieszkał tu od 1770 aż do śmierci w 1826.

Prace nad Monticello rozpoczęły się w 1768, kiedy to zniwelowano teren na wzgórzu pod budowę. W 1769 rozpoczęto prace budowlane, a rok później Jefferson wprowadził się do świeżo ukończonego Pawilonu Południowego (ang. South Pavillon). Ok. 1772 ukończono prace nad częścią z jadalnią w skrzydle północnym. Do tej części Jefferson wprowadził się ze swoją żoną Marthą W. Skelton. Dom z dwupiętrowym portykiem miał osiem pokoi.

Dwa lata po śmierci żony w 1782 Jefferson wyjechał na placówkę dyplomatyczną do Francji. Opuszczając Monticello w 1784, polecił dalej rozbudowywać posiadłość, a po powrocie zmienił nieco styl budowli w oparciu o wzorce francuskie. Nowa faza budowy nadająca jej dzisiejszy neoklasycystyczny wygląd przypadała na lata 1796–1809. W latach 1801–1803 ukończono tarasy. W 1808 gotowy był Pawilon Północny (ang. North Pavillon), a Pawilon Południowy został przebudowany. Nowy dom „Monticello” miał 21 pokoi; nad częścią środkową z portykiem z kolumnami dominowała niska kopuła (pierwsza w domu amerykańskim), skrzydła boczne mieściły pomieszczenia dla służby.

Wewnątrz domu Jefferson zastosował wiele nowatorskich rozwiązań, często własnego projektu, m.in. małe windy towarowe do transportu wina z piwnicy do jadalni, szafy wyposażone w mechaniczne transportery ubrań, składane drzwi, alkowy skrywające klatki schodowe czy toalety wewnątrz domu. Większość mebli i elementów wystroju wnętrz została sprowadzona z Francji – podczas pobytu w Paryżu Jefferson zgromadził pokaźną liczbę sprzętów domowych oraz sztuki.

Po śmierci Jeffersona w 1826 jego córka i wnuk zmuszeni byli sprzedać posiadłość, by pokryć długi ojca. Monticello zostało sprzedane w 1831 za 7000 USD, a trzy lata później przeszło w ręce bogatego oficera marynarki – Uriah Levy'ego, wielkiego zwolennika Jeffersona. Levy wyremontował dom i utrzymywał w najlepszej kondycji do swojej śmierci w 1862. Monticello przeszło potem w ręce jego bratanka Jeffersona Levy'ego, który po przeprowadzeniu prac remontowych otworzył posiadłość dla zwiedzających oraz dokupił 2000 akrów. W 1923 Levy sprzedał Motnicello fundacji Thomas Jefferson Memorial Foundation. Przywróciła ona posiadłości oryginalny wygląd z czasów Jeffersona.

W 1987 posiadłość Monticello i Uniwersytet Wirginii w Charlottesville zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Ogrody Monticello

Ogród warzywny

Jefferson, zainteresowany ogrodnictwem, posiadał w swoich zbiorach bibliotecznych dzieło Thomasa Whately'a Observations on Modern Gardening, illustrated by descriptions powstałe w 1770 – jedno z pierwszych na temat angielskiej architektury krajobrazu. Ogrody w Monticello zostały zaprojektowane przez Jeffersona, który w swojej pracy opierał się na wielu pomysłach Whately'a.

Jefferson założył park, warzywnik, sad oraz „laboratorium” z roślinami użytkowymi i ozdobnymi, gdzie eksperymentował z roślinami przywiezionymi z Europy i uprawą winorośli. W ogrodzie rosło 330 odmian ponad 70 gatunków roślin z całego świata, m.in. estragon i brokuły sprowadzone z Włoch, figi z Francji czy papryka z Meksyku. Wiele nasion Jefferson otrzymał od swojego przyjaciela francuskiego botanika André Thouina (1746–1824). Jefferson stworzył tzw. ferme ornée – gospodarstwo ozdobne, gdzie pola uprawne przeplatały się z ogrodami.

Upamiętnienie

  • Od 1938 Monticello znajduje się na rewersie monety pięciocentowej
  • W latach 1928–1966 wizerunek posiadłości widniał na rewersie banknotu o nominale 2 dolarów
  • Motyw Monticello pojawia się na znaczkach pocztowych
  • W 2014 biznesmen Prestley Blake wzniósł replikę Monticello w Somers

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 National Park Service: Monticello Virginia. [dostęp 2016-01-23]. (ang.).
  2. 1 2 UNESCO: Monticello and the University of Virginia in Charlottesville. [dostęp 2016-01-23]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Monticello.org: Monticello (House) FAQ. [dostęp 2016-01-23]. (ang.).
  4. 1 2 Marc Leepson: Saving Monticello: The Levy Family's Epic Quest to Rescue the House that Jefferson Built. Simon and Schuster, 2002, s. 9. ISBN 978-0-7432-2602-8. [dostęp 2016-01-23].
  5. 1 2 Thomas Jefferson Foundation: Design and Decor – Details. [w:] Monticello.org [on-line]. [dostęp 2016-01-23]. (ang.).
  6. ↑ Thomas Jefferson Foundation: "I Rise with the Sun". [w:] Monticello.org [on-line]. [dostęp 2016-01-23]. (ang.).
  7. ↑ Marc Leepson: Saving Monticello: The Levy Family's Epic Quest to Rescue the House that Jefferson Built. Simon and Schuster, 2002, s. 8. ISBN 978-0-7432-2602-8. [dostęp 2016-01-23].
  8. ↑ Melvin Urofsky, Uriah Phillips Levy, [w:] Thomas Jefferson Encyclopedia [online], Thomas Jefferson Foundation [dostęp 2022-07-11].
  9. 1 2 Edwin Morris Betts, Hazlehurst Bolton Perkins, Peter J. Hatch: Thomas Jefferson's Flower Garden at Monticello. University of Virginia Press, 1986, s. 2. ISBN 978-0-8139-1087-1. [dostęp 2016-01-23]. (ang.).
  10. ↑ Thomas Jefferson Foundation: "Attending to My Farm". [w:] Monticello.org [on-line]. [dostęp 2016-01-23]. (ang.).
  11. ↑ Edwin Morris Betts, Hazlehurst Bolton Perkins, Peter J. Hatch: Thomas Jefferson's Flower Garden at Monticello. University of Virginia Press, 1986, s. 4. ISBN 978-0-8139-1087-1. [dostęp 2016-01-23]. (ang.).
  12. ↑ Peter J. Hatch: The Fruits and Fruit Trees of Monticello. University of Virginia Press, 1998, s. I. ISBN 978-0-8139-1746-7. [dostęp 2016-01-23].
  13. ↑ Miranda Zhang. Friendly Co-Founder's 'Monticello' On Market For $6.5 Million. „Hartford Courant”, 2014-10-14. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.