Mikołaj Janowski

Mikołaj Janowski
Data i miejsce urodzenia	1728 ; Kraków
Data i miejsce śmierci	6 kwietnia 1777 ; Kraków?
Zawód, zajęcie	malarz

Mikołaj Janowski (ur. 1728 w Krakowie, zm. 6 kwietnia 1777 tamże?) – polski malarz działający w Krakowie w drugiej połowie XVIII stulecia.

Był synem Jana. Urodził się w 1728 roku w Krakowie. Uczył się malarstwa zapewne u Tadeusza Kuntzego. W 1747 roku został towarzyszem krakowskiego cechu malarzy, w tym samym roku wpisano go do Albumu Studiosorum, metryki Akademii Krakowskiej.

W cechu szybko osiągnął godność mistrza (1748), był aktywny w obronie jego praw, kilkukrotnie wybierano go starszym cechu (1754, 1755, 1759–1763, 1767, 1770–1775). Uczniami Janowskiego, których wyzwolił na malarzy, byli Stanisław Karbowski (wyzwoliny 1752), Ignacy Kozubski (1760) i Maciej Krasucki (1773). W 1762 roku, razem z Łukaszem Orłowskim, poświadczył starodawność obrazu przedstawiającego Wincentego Kadłubka, który znajdował się w klasztorze cysterskim w Jędrzejowie. Przez trzy lata (1766–1769) nauczał rysunku w Szkołach Nowodworskich.

Janowski w 1761 roku, razem z Maciejem Rejchanem, przyozdobił malowidłami wnętrza kościoła franciszkańskiego w Nowym Korczynie. Spośród szeregu prac na ścianach i sklepieniach sygnaturą NJ 1761 opatrzył tylko jedną, wykonaną na tęczy, przedstawiającą księcia Bolesława Wstydliwego przyjmującego pasek św. Franciszka. Polichromia z Nowego Korczyna jest pierwszym znanym bliżej przykładem jego twórczości w zakresie malowideł naściennych.

Siedem lat później, podpisał, wespół z Janem Neyderferem (Nayderfferem), umowę na wykonanie dekoracji wzdłuż ulicy św. Anny oraz kościoła św. Anny i Collegium Maius. Prace te były związane z obchodami kanonizacji św. Jana Kantego, które ostatecznie odbyły się w 1775 roku. Wygląd tych dekoracji (ukończonych w 1768 czy też raczej w 1775) jest znany z rysunku Francesca Placidiego (w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej) oraz anonimowego rysunku tuszem z zakrystii kościoła św. Anny.

W 1774 roku Janowski wykonał polichromię dla kaplicy św. Jana Kantego w kościele Wszystkich Świętych w Krakowie. Był również autorem malowideł o tematyce nowotestamentowej w zapleckach stalli kolegiaty św. Floriana na Kleparzu, które powstały około 1777 roku. Oprócz tego pracował dla kilku zakonów, mających swoje klasztory w Krakowie, jak i poza nim. Namalował obrazy ołtarzowe do kościołów Dominikanów i Karmelitów na Piasku oraz Karmelitanek Bosych na Wesołej. Ponadto jego płótna, o nieokreślonej tematyce, znajdowały się w świątyniach reformatów i kapucynów, jak również w klasztorach benedyktynek w Staniątkach i bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej, zaś cykl 20 obrazów, ilustrujących regułę benedyktyńską, przygotował dla kościoła klasztornego w Tyńcu. Z kolei dla kościoła parafialnego w Podegrodziu koło Nowego Sącza wykonał obraz Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia.

Mikołaj Janowski zmarł 6 kwietnia 1777 roku, najprawdopodobniej w Krakowie. Jego brat Walenty był również malarzem. Niekiedy błędnie z Mikołajem łączono obraz z kaplicy Skotnickich w katedrze na Wawelu, który w rzeczywistości wykonał Walenty.

Olejny portret Mikołaja Janowskiego został wykonany przez nieznanego autora, jednak płótno to się nie zachowało. Znane jest tylko z akwarelowej kopii Józefa Brodowskiego (1836).

Uwagi

↑ Za element tych dekoracji uznawano sześć obrazów ze scenami z życia św. Jana Kantego, zachowanych w prezbiterium tego kościoła, PSB ↓, s. 571. Jednak późniejsze badania wykluczyły taką możliwość, Prószyńska 1979 ↓, s. 224.
↑ Chrystus i Samarytanka, Cudowny połów ryb, Uzdrowienie ślepego i winobranie, Przypowieść o zaproszeniu na gody, Komunia apostołów, Panny mądre i głupie, Wskrzeszenie Łazarza, Przypowieść o robotnikach w winnicy, Symbol życia wiecznego – winna latorośl, Prószyńska 1979 ↓, s. 224.
↑ W kaplicy Różańcowej były to obrazy-zasuwy przedstawiające św. Antoniego Padewskiego i św. Wincentego Ferriera, według Prószyńska 1979 ↓, s. 224. Natomiast PSB ↓, s. 571 podaje św. Wojciecha zamiast Padewczyka.
↑ Dla jednej z kaplic wykonał niezidentyfikowany obraz Matki Bożej, Prószyńska 1979 ↓, s. 224.
↑ W ołtarzu głównym obraz Wizja św. Jana od Krzyża, zaś w ołtarzu bocznym wizerunek św. Józefa, Prószyńska 1979 ↓, s. 225.
↑ Janowski przedstawiony został w kontuszu, w półpostaci, z głową ujętą w trzech czwartych, skierowaną w prawo, Opalińska 2005 ↓, s. 115.

Przypisy

1 2 Prószyńska 1979 ↓, s. 224.
1 2 PSB ↓, s. 571; Prószyńska 1979 ↓, s. 224; Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 336.
1 2 3 PSB ↓, s. 571; Prószyńska 1979 ↓, s. 224.
1 2 3 4 Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 336.
1 2 3 PSB ↓, s. 571; Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 336.
1 2 PSB ↓, s. 571; Prószyńska 1979 ↓, s. 225.
1 2 3 4 Prószyńska 1979 ↓, s. 225.
↑ PSB uzupełnienia ↓, s. 28.
↑ Rożek 1975 ↓, s. 251.
↑ Prószyńska 1979 ↓, s. 224; Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 336.
↑ PSB ↓, s. 571.

Bibliografia

Encyklopedia Krakowa. red. prowadzący Antoni Henryk Stachowski. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 336 (hasło Janowski Mikołaj). ISBN 83-01-13325-2.
Józef Lepiarczyk: Janowski Mikołaj. W: Polski Słownik Biograficzny. T. X: Horoch Mieczysław–Jarosiński Paweł. Wrocław-Warszawa-Kraków: Polska Akademia Nauk, Instytut Historii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1962–1964, s. 571.
Stanisława Opalińska: Józef Brodowski 1781–1853. Malarz i rysownik starego Krakowa. Kraków: Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2005, seria: Biblioteka Krzysztoforska, nr 1. ISBN 83-89599-42-2.
Polski Słownik Biograficzny: uzupełnienia i sprostowania do tomów I–XL. Warszawa-Kraków: Polska Akademia Nauk-Polska Akademia Umiejętności, 2002. ISBN 83-88909-00-2.
Zuzanna Prószyńska: Janowski Mikołaj. W: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. Malarze, rzeźbiarze, graficy. red. Jolanta Maurin Białostocka, Janusz Derwojed. T. III: H–Ki. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1979, s. 224–225.
Michał Rożek: Uroczystości w barokowym Krakowie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1976, seria: Cracoviana, seria 2: Ludzie i Wydarzenia.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[10] Za element tych dekoracji uznawano sześć obrazów ze scenami z życia św. Jana Kantego, zachowanych w prezbiterium tego kościoła, PSB ↓, s. 571. Jednak późniejsze badania wykluczyły taką możliwość, Prószyńska 1979 ↓, s. 224.

[11] Chrystus i Samarytanka, Cudowny połów ryb, Uzdrowienie ślepego i winobranie, Przypowieść o zaproszeniu na gody, Komunia apostołów, Panny mądre i głupie, Wskrzeszenie Łazarza, Przypowieść o robotnikach w winnicy, Symbol życia wiecznego – winna latorośl, Prószyńska 1979 ↓, s. 224.

[13] W kaplicy Różańcowej były to obrazy-zasuwy przedstawiające św. Antoniego Padewskiego i św. Wincentego Ferriera, według Prószyńska 1979 ↓, s. 224. Natomiast PSB ↓, s. 571 podaje św. Wojciecha zamiast Padewczyka.

[14] Dla jednej z kaplic wykonał niezidentyfikowany obraz Matki Bożej, Prószyńska 1979 ↓, s. 224.

[15] W ołtarzu głównym obraz Wizja św. Jana od Krzyża, zaś w ołtarzu bocznym wizerunek św. Józefa, Prószyńska 1979 ↓, s. 225.

[17] Janowski przedstawiony został w kontuszu, w półpostaci, z głową ujętą w trzech czwartych, skierowaną w prawo, Opalińska 2005 ↓, s. 115.

[P224-1] 1 2 Prószyńska 1979 ↓, s. 224.

[A3-2] 1 2 PSB ↓, s. 571; Prószyńska 1979 ↓, s. 224; Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 336.

[PP-3] 1 2 3 PSB ↓, s. 571; Prószyńska 1979 ↓, s. 224.

[EK-4] 1 2 3 4 Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 336.

[PE-5] 1 2 3 PSB ↓, s. 571; Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 336.

[PP2-6] 1 2 PSB ↓, s. 571; Prószyńska 1979 ↓, s. 225.

[P225-7] 1 2 3 4 Prószyńska 1979 ↓, s. 225.

[8] PSB uzupełnienia ↓, s. 28.

[9] Rożek 1975 ↓, s. 251.

[12] Prószyńska 1979 ↓, s. 224; Encyklopedia Krakowa 2000 ↓, s. 336.

[16] PSB ↓, s. 571.