Merak (gwiazda)

Merak
	β Ursae Majoris
	; Położenie w gwiazdozbiorze
	Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór	Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja	11h 01m 50,491s
Deklinacja	+56° 22′ 56,83″
Paralaksa (π)	0,0338 ± 0,0011″
Odległość	96,5 ± 3,2 ly; 29,6 ± 1,0 pc
Wielkość obserwowana	2,37m
Ruch własny (RA)	74,16 ± 1,45 mas/rok
Ruch własny (DEC)	27,68 ± 1,54 mas/rok
Prędkość radialna	−13,10 ± 0,10 km/s
	Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy	podolbrzym lub gwiazda ciągu głównego (karzeł)
Typ widmowy	A1V, A1IVps, A1IVspSr lub A1IV
Masa	2,513 M☉
Promień	3,0210 ± 0,038 R☉
Metaliczność [Fe/H]	−0,03
Wielkość absolutna	0,40m
Jasność	~60 L☉
Wiek	0,5 mld lat
Temperatura	9193 ± 56 K
	Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół	Centrum Galaktyki
Półoś wielka	9145 pc
Mimośród	0,2237
Alternatywne oznaczenia
	Oznaczenie Flamsteeda: 48 Ursae Majoris
	2MASS: J11015046+5622566
	Bonner Durchmusterung: BD+57°1302
	Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 416
	Boss General Catalogue: GC 15145
	Katalog Gliesego: GJ 9343
	Katalog Henry’ego Drapera: HD 95418
	Katalog Hipparcosa: HIP 53910
	Katalog jasnych gwiazd: HR 4295
	SAO Star Catalog: SAO 27876
	Mirak

Merak (Beta Ursae Majoris, β UMa) – gwiazda w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy. Wchodzi w skład asteryzmu Wielkiego Wozu. Jest oddalona o około 97 lat świetlnych od Słońca.

Nazwa

Tradycyjna nazwa gwiazdy, Merak, wywodzi się od arabskiego ‏المراق‎ al-maraqq, co oznacza „bok” Niedźwiedzicy; jest to też źródło nazwy gwiazdy Mizar. Chińczycy nazywali tę gwiazdę chiń. 天璇; pinyin Tiānxuán, co oznacza „niebiański obracający się jadeit”. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 formalnie zatwierdziła użycie nazwy Merak dla określenia tej gwiazdy.

Charakterystyka obserwacyjna

Wraz z sąsiednią gwiazdą Dubhe (Alfa Ursae Majoris), Merak pomaga znaleźć na niebie słabszą Gwiazdę Polarną, czemu para ta zawdzięcza nazwę „wskaźników”. W tym celu wystarczy pięciokrotnie przedłużyć ku północy linię łączącą Merak z Dubhe. Dla obserwatorów na szerokościach geograficznych powyżej 41° N (w tym w większej części Europy) gwiazdy Wielkiego Wozu nigdy nie zachodzą

Podobnie jak cztery inne gwiazdy Wielkiego Wozu, Merak należy do luźnej gromady otwartej, znanej jako Gromada Wielkiej Niedźwiedzicy, która zajmuje niewielki obszar w przestrzeni, jednak z ziemskiej perspektywy rozrzucona jest po znacznej części nieba.

Charakterystyka fizyczna

Merak to pojedyncza gwiazda typu widmowego A1. Część źródeł klasyfikuje ją jako gwiazdę ciągu głównego, inne – jako podolbrzyma. Temperatura gwiazdy szacowana jest na ok. 9200 K, Merak świeci 58 razy jaśniej niż Słońce. Jej promień jest ok. trzykrotnie większy od promienia Słońca, a masa jest 2,5 raza większa od słonecznej. Otoczona jest ponadto przez gazowy dysk, podobny do odkrytych wokół Fomalhauta i Wegi. Nie zaobserwowano tam dotychczas żadnych planet, ale jest bardzo prawdopodobne, że istnieją, bądź są właśnie w trakcie formowania.

Zobacz też

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Merak (gwiazda) w bazie SIMBAD (ang.)
1 2 3 4 5 Jim Kaler: MERAK (Beta Ursae Majoris). [w:] STARS [on-line]. [dostęp 2018-08-10]. (ang.).
1 2 3 4 5 Anderson E., Francis C.: HIP 53910. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-08-10]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Tabetha S. Boyajian et al.. Stellar diameters and temperatures. III. Main-sequence A, F, G, and K stars: additional high-precision measurements and empirical relations.. „The Astrophysical Journal”. 771 (1), s. 40, 2013-07-01. DOI: 10.1088/0004-637X/771/1/40. (ang.).
1 2 Ursa Major, the great bear. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.
1 2 3 Ursa Major, the Greater Bear. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 438. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2018-06-01. [dostęp 2018-08-08].
↑ Bruce McClure: Polaris is the North Star. EarthSky, 2013-05-27. [dostęp 2014-05-19]. (ang.).
↑ Glenn LeDrew: The Ursa Major Moving Cluster. [w:] AstroNotes [on-line]. Ottawa Centre, RASC, marzec 1998. [dostęp 2014-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[simbad-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Merak (gwiazda) w bazie SIMBAD (ang.)

[kaler-2] 1 2 3 4 5 Jim Kaler: MERAK (Beta Ursae Majoris). [w:] STARS [on-line]. [dostęp 2018-08-10]. (ang.).

[xhip-3] 1 2 3 4 5 Anderson E., Francis C.: HIP 53910. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-08-10]. (ang.).

[tabetha-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Tabetha S. Boyajian et al.. Stellar diameters and temperatures. III. Main-sequence A, F, G, and K stars: additional high-precision measurements and empirical relations.. „The Astrophysical Journal”. 771 (1), s. 40, 2013-07-01. DOI: 10.1088/0004-637X/771/1/40. (ang.).

[ridpath-5] 1 2 Ursa Major, the great bear. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.

[allen-6] 1 2 3 Ursa Major, the Greater Bear. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 438. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).

[iau-7] Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2018-06-01. [dostęp 2018-08-08].

[polarna-8] Bruce McClure: Polaris is the North Star. EarthSky, 2013-05-27. [dostęp 2014-05-19]. (ang.).

[cluster-9] Glenn LeDrew: The Ursa Major Moving Cluster. [w:] AstroNotes [on-line]. Ottawa Centre, RASC, marzec 1998. [dostęp 2014-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]. (ang.).