Marek Halter
Data i miejsce urodzenia

27 stycznia 1936
Warszawa

Narodowość

żydowska

Dziedzina sztuki

literatura piękna, malarstwo

Odznaczenia

Marek Halter (ur. 27 stycznia 1936 w Warszawie) – polsko-francuski powieściopisarz i malarz żydowskiego pochodzenia, uznany autorytet w dziedzinie obrony praw człowieka, orędownik dialogu polsko-żydowskiego.

Życiorys

Urodził się w Warszawie w żydowskiej rodzinie drukarzy. Podczas II wojny światowej, w 1940 roku dzięki pomocy polskiej rodziny, wraz z rodzicami uciekł z warszawskiego getta do Związku Radzieckiego, spędzając resztę wojny w Rosji i później w Kokandzie w Uzbekistanie. Tam, aby przeżyć i ocalić chorych rodziców, wkupił się w łaski młodocianych chuliganów, którym w zamian za żywność opowiadał historie zapamiętane z wczesnego dzieciństwa, głównie oparte na Biblii i prozie Aleksandra Dumasa.

W 1946 roku wraz z rodziną jako repatriant wrócił do Polski. W 1950 roku Halterowie wyemigrowali do Francji i zamieszkali w Paryżu. Tam podjął studia plastyczne w l’Ecole Nationale des Beaux Arts, po ukończeniu których pracował jako malarz. Jego prace zostały wystawione na kilku międzynarodowych wystawach. Zarobione pieniądze przeznaczył na utworzenie – m.in. z Günterem Grassem, Elie Wieselem i Hannah Arendt – Międzynarodowego Komitetu ds. Pokoju na Bliskim Wschodzie, któremu przewodniczył w latach 1967–1973. W tym czasie wraz z żoną Clarą wydawał periodyk Les Elements, poświęcony problemom Bliskiego Wschodu.

W latach 70. zaczął się angażować w obronę praw człowieka i walkę z przejawami totalitaryzmu. Stanął na czele Instytutu Andrieja Sacharowa oraz Międzynarodowego Instytutu Kultury Żydowskiej; był jednym z założycieli organizacji SOS Rasizm; działa w Fundacji Abbé Pierre’a. Jest orędownikiem dialogu polsko-żydowskiego. Jako pierwszy pokazał światowej opinii publicznej rolę, jaką odegrała Irena Sendlerowa. Wydobył i pokazał postawę polskich zakonnic, ratujących żydowskie dzieci, ocalił też wspomnienia Jana Pawła II dotyczące okresu Holocaustu. Był też jednym z pierwszych, którzy na Zachodzie pomagali powstającej w 1980 roku „Solidarności”. Przemycił wówczas do Gdańska nadajnik radiowy, dzięki któremu Lech Wałęsa wzywał do strajku. W 1991 roku zorganizował francuski college w Moskwie.

Publikuje w licznych gazetach, m.in. w „Libération”, „Paris Match”, „Die Welt”, „El País”, „The Jerusalem Post”, „The Forward”, „La Repubblica”, „Expressen” i innych.

Twórczość

Marek Halter zadebiutował w 1976 roku powieścią Le Fou et les rois. Jest autorem ponad dwudziestu książek, powieści i esejów, których centralnym tematem są historia i przeznaczenie narodu żydowskiego. W każdą ze swych książek wplata wątki polskie, podkreślając rolę, jaką w rozwoju kultury żydowskiej odegrała Polska i jak wielkim heroizmem w ratowaniu Żydów wykazywali się Polacy podczas II wojny światowej. W swoich książkach nawołuje do pojednania między chrześcijanami a wyznawcami judaizmu, Arabami a Żydami, podkreślając fakt, że wszyscy oni są dziećmi Abrahama. Motywem wiodącym jest dla niego pamięć, którą uznaje za źródło wszelkiej nauki i wszelkich ludzkich zachowań.

W Polsce dotychczas ukazało się kilka jego pozycji, wydanych głównie przez wydawnictwo Prószyński i S-ka:

  • 2014: Kabalista z Pragi
  • 2011: Królowa Saby
  • 2008: Ewangelia według Marii, matki Jezusa
  • 2007: Lila
  • 2006: Sefora
  • 2005: Sara
  • 2003: Chazarski wiatr
  • 2001: Judaizm – opowieść dla moich chrześniaków
  • 1990: Synowie Abrahama
  • 1986: Pamięć Abrahama

a także: Wariat i Królowie, Mesjasz i Tajemnice Jerozolimy

Odznaczenia

W 2008 roku został odznaczony w Paryżu Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za szerzenie tolerancji między narodami, w tym zwłaszcza pojednania polsko-żydowskiego. W 2013 roku został odznaczony w Moskwie nagrodą „Fiddler on the Roof”, przyznaną przez Federację Gmin Żydowskich Rosji.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Marek Halter z wizytą w Polsce. ekai.pl, 11 stycznia 2009. [dostęp 2013-01-23].
  2. 1 2 3 4 Anna Rzeczycka: Polski medal dla Marka Haltera. rfi.fr, 31 stycznia 2008. [dostęp 2013-01-23]. (pol.).
  3. ↑ Zdaniem Michała Borwicza, w autobiografii Haltera jest wiele nieścisłości. Po jej opublikowaniu Borwicz zareagował na łamach „Kultury”, pisząc m.in., że Halter nigdy nie widział getta warszawskiego, ponieważ powstało ono już po wyjeździe jego rodziny z miasta, że ojciec Haltera nigdy nie próbował wstąpić do partyzantki, że jego dziad nie współpracował z prasą podziemną getta. – zob. Michal Borwicz, Marek Halter i jego „Księga Abrahama”, „Kultura” 1986/11/470.
  4. 1 2 Marek Halter odznaczony medalem „Gloria Artis”. wiadomosci.wp.pl, 28 stycznia 2008. [dostęp 2013-01-23].
  5. ↑ Marek Halter, Elżbieta Derelkowska, Kabalista z Pragi, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2014, ISBN 978-83-7506-936-5 [dostęp 2024-01-25].
  6. ↑ Marek Halter, Elżbieta Derelkowska, Królowa Saby, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2011, ISBN 978-83-7506-714-9 [dostęp 2024-01-25].
  7. ↑ Ewangelia według Marii, matki Jezusa. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  8. ↑ Lila. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  9. ↑ Sefora. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  10. ↑ Sara. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  11. ↑ Chazarski wiatr. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  12. ↑ Judaizm. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  13. ↑ Fiddler on the Roof Prizes Awarded - The Federation of Jewish Communities of the CIS [online], fjc-fsu.org, 3 grudnia 2013 [dostęp 2024-01-25] (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.