Maksymilian Fingerchut

Maksymilian Fingerchut (przed 1939)
Data i miejsce urodzenia

11 stycznia 1891
Warszawa

Data i miejsce śmierci

6 kwietnia 1955
Racibórz

Miejsce spoczynku

cmentarz Powązkowski w Warszawie

Rodzice

Wacław, Florentyna

Małżeństwo

Zofia

Odznaczenia

Maksymilian Fingerchut (ur. 11 stycznia 1891 w Warszawie, zm. 6 kwietnia 1955 w Raciborzu) – polski Żyd, inżynier górniczy, specjalista geologii, działacz, urzędnik i przedsiębiorca w dziedzinie przemysłu naftowego.

Życiorys

Urodził się 11 stycznia 1891. Pochodził z rodziny warszawskich przemysłowców z rodziców: Wacława (zm. 11 grudnia 1927 w Sanoku w wieku 70 lat) i Florentyny z domu Werner (zm. 11 października 1943 w Sanoku). Ukończył w 1910 z odznaczeniem gimnazjum oddział matematyczno-fizyczny Emiliana Konopczyńskiego w Warszawie. Absolwent Akademii Górniczej w Leoben z tytułem inżyniera górnictwa. W czasie studiów był aktywnym członkiem organizacji akademickiej „Czytelnia Polska”. Wybuch I wojny światowej zastał go na praktyce górniczej w Borysławiu. Razem z przyjaciółmi ze studiów: inż. Tadeuszem Gawlikiem i Włodzimierzem Marczewskim dołączył do 1 borysławskiej kompanii strzeleckiej, która 23 sierpnia 1914 wyjechała razem pociągiem do Krakowa. Wstąpił do Legionów Polskich i został przydzielony do batalionu uzupełnień 1 Pułku Piechoty. Brał udział w ciężkich walkach pod Wiślicą (bitwa pod Laskami). Podczas ciężkiego odwrotu w październiku 1914 zachorował na zapalenie płuc i stawów. Ze względu na stan zdrowia zwolniony ze służby wojskowej wrócił razem z Włodzimierzem Marczewskim w listopadzie 1914 do Leoben, aby kontynuować studia. Po studiach od 1916 praktykował w kopalniach w rejonie Gorlic. Od 1917 był zastępcą dyrektora „Marta” w miejscowości Rogi, w 1918 został dyrektorem kopalni w Harklowa, należącej do przedsiębiorstwa „Premier”. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w okresie II Rzeczypospolitej był sekretarzem technicznym naczelnej dyrekcji firmy „Premier” we Lwowie, później został kierownikiem kopalni „Pontresina” w Borysławiu. Działał w Zespole Związków Pracowników Umysłowych Przemysłu Naftowego w Borysławiu. Następnie objął stanowisko dyrektora firmy „Grabownica. Towarzystwo Wiertnicze w Sanoku. Sp. z o.o.” (działającej w Grabownicy Starzeńskiej), której dyrekcja do 1939 funkcjonowała w budynku przy ul. Zamkowej 30 w Sanoku. Do tego adresu w latach 30. byli przypisani Maksymilian i Zofia Fingerchut.

Od 1919 do 1927 był członkiem zwyczajnym Polskiego Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie. Był wieloletnim członkiem Oddziału Zachodniego Stowarzyszenia Polskich Inżynierów Przemysłu Naftowego. Był członkiem sanockiego koła Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, w 1936 zasiadł w komisji rewizyjnej. Do 1939 był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. 27 stycznia 1935 objął funkcję I wiceprezesa zarządu oddziału Ligi Morskiej i Kolonialnej w Sanoku. Był członkiem wspierającym Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku.

Po wybuchu II wojny światowej i nastaniu okupacji niemieckiej był zatrudniony w przejętych przez Niemców firmach „Beskidenerdöl” i „Karpathenöl” jako dyrektor odcinka kopalń oraz kierownik kopalni w Grabownicy Starzeńskiej. Tam został aresztowany przez Niemców i 9 maja 1940 osadzony w więzieniu w Sanoku, skąd 11 maja został przekazany do Tarnowa. Opuścił areszt 22 czerwca 1940. Stamtąd – wraz z grupą ponad 700 młodych Polaków – 14 czerwca 1940 został przewieziony do obozu KL Auschwitz – był to pierwszy masowy transport do Auschwitz. Otrzymał numer obozowy 646. Został zwolniony 12 września 1941. Następnie został wywieziony i skierowany przez okupantów na roboty przymusowe w III Rzeszy w firmie „Deutsche Erdöl A. G.” w Wietze. Od 1943 ponownie pracował w „Karpathenöl” w Krośnie, przydzielony do działu produkcji. Po przejściu frontu wschodniego, zakończeniu wojny i powstaniu Polski Ludowej został mianowany na stanowisko naczelnego dyrektora technicznego Kopalnictwa Naftowego w Krośnie, a w 1946 na posadę dyrektora górniczego w Centralnym Zarządzie Przemysłu Paliw Płynnych w Krakowie, skąd został przeniesiony na stanowisko kierownika wydziału naftowo-gazowego w CZPPP w Warszawie. Następnie do 1947 pełnił funkcję radcy technicznego dla spraw przemysłu technicznego w Ministerstwie Przemysłu i Handlu w gabinecie ministra Bolesława Rumińskiego, po reorganizacjach tego ministerstwa był w nim następnie starszym inspektorem, a w 1948 został przeniesiony do Ministerstwa Górnictwa i Energetyki. Później został kierownikiem działu naukowego w Państwowym Instytucie Geologicznym. Od 1952 do 1953 był głównym geologiem w Centralnym Zarządzie Uzdrowisk w ramach Ministerstwa Zdrowia. Po zwolnieniu z tego stanowiska pracował do końca życia jako główny projektant geolog w przedsiębiorstwie „Prozamet”. Był członkiem zwyczajnym Polskiego Towarzystwa Geologicznego.

Zmarł nagle 6 kwietnia 1955 w Raciborzu. Został pochowany 12 kwietnia 1955 w grobowcu rodziny Malinowskich na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 30-1-4).

Był żonaty z Zofią z Malinowskich (1900–1978). Miał trzy córki.

Publikacje

  • Nasz przemysł naftowy w obecnej chwili (1924, referat na wiecu pracowników umysłowych w Borysławiu w dniu 21 września 1924)
  • Organizacja obrotu materjałowego w średniem przedsiębiorstwie naftowem (1932, referat wygłoszony na zebraniu Sekcji Naukowej Organizacji Stowarzyszenia Polskich Inżynierów Przemysłu Naftowego w Borysławiu dnia 9 marca 1932 roku)
  • Rozwój, organizacja i polityka światowych koncernów naftowych (1934, referat wygłoszony na VIII Zjeździe Naftowym we Lwowie w grudniu 1934 r.)
  • Samoczynna eksploatacja otworu wiertniczego „Władysław” w Humniskach (1937, współautor: Zygmunt Piechorski)
  • Ś. p. inż. Zygmunt Piechorski. Wspomnienie pośmiertne (1938)
  • Podstawowe zagadnienia eksploatacji złóż ropnych. bc.inig.pl:8080. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-26)]. (1948, oryg. niem. Grundfragen der Erdöl Förderung; tłumaczenie pracy Alfreda Mayer-Gürra)
  • Chemia: Kurs gimnazjalny dla wydziału mechanicznego i elektrycznego. Wykłady przeznacz. dla studiujących w Państw. Technikum Korespondencyjnym. Część 2 (1950, współautor: Aleksy Rausch)
  • Trzęsienia ziemi i metody ich badania (1951, współautor: Vâčeslav Francevič Bončkovskij)

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ W niektórych publikacjach pojawiało się imię w formie „Maks” oraz nazwisko w formie „Fingerhut”.
  2. ↑ Datę urodzenia 11 stycznia 1891 podały publikację dotyczącego jego uwięzienia w obozie koncentracyjnym podczas II wojny światowej. Inny rok urodzenia, 1890, podał Kazimierz Miński: Kazimierz Miński, Życiorysy nafciarzy, Kraków: Przemysł Naftowy, 1961, s. 86 [dostęp 2017-06-08] [zarchiwizowane z adresu 2017-07-29]. Inskrypcja nagrobna podała datę śmierci 6 kwietnia 1955 oraz 63 lata życia Maksymiliana Fingerchuta.
  3. ↑ J. Sozański, Inżynier Maksymilian Fingerchut, „Wiek Nafty”, 4, 2000, s. 21. podał datę urodzenia 11 października 1891. W księdze Gefängnis in Sanok. Księga więźniów śledczych 1939–1940 podano datę urodzenia 11 października 1891.

Przypisy

  1. ↑ Ludobójstwo Niemców. Pierwszy transport Polaków do niemieckiego obozu zagłady w Auschwitz [online], blogmedia24.pl, 13 czerwca 2012 [dostęp 2015-05-26].
  2. ↑ Księga Zmarłych 1904–1934 Sanok. T. J. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 325 (poz. 127).
  3. ↑ Księga zmarłych i pochowanych w Sanoku na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej i Matejki od 1895 do 1952 r.. Sanok. s. poz. 3404.
  4. ↑ Indeks do ksiąg zmarłych od roku 1914. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. F 1943, (Tom K, s. 198, poz. 107).
  5. 1 2 3 Gefängnis in Sanok. Księga więźniów śledczych 1939–1940 (zespół 134, sygn. 97). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 125 (poz. 1313).
  6. ↑ J. Sozański. Inżynier Maksymilian Fingerchut. „Wiek Nafty”. 4, s. 21, 2000.
  7. ↑ Stanisław Kossuth: Polacy – słuchacze Akademii Górniczej w Leoben. Katowice: 1964, s. 19,26.
  8. ↑ M. Fingerchut. Ś.p. inż. Tadeusz Gawlik. „Przemysł Naftowy”. 18, s. 543, 1935.
  9. ↑ Praca zbiorowa: Borysław w walce o niepodległość. Wspomnienia. Borysław: 1932, s. 17.
  10. ↑ Magdalena Bernacka. Borysławskie „Przedwiośnie” na podstawie nieznanych listów z lat 1914–1918. „Biuletyn Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemu Drohobyckiej”. 17, s. 29–32, 2015.
  11. ↑ Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Zespołu Związków, „Dwutygodnik Naftowy”, Nr 1, Zespół Związków Pracowników Umysłowych Przemysłu Naftowego w Borysławiu, 1 sierpnia 1924, s. 4 [dostęp 2015-05-26] [zarchiwizowane z adresu 2015-05-26].
  12. ↑ Nadzw. Walne Zgromadzenie Zespołu Związków P. U. P. N. w Borysławiu. „Dwutygodnik Naftowy”, s. 3, Nr 5 z 1 października 1924. Zespół Związków Pracowników Umysłowych Przemysłu Naftowego w Borysławiu.
  13. ↑ Spis abonentów Państwowych i Koncesjonowanych Sieci Telefonicznych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy) 1931/32 r.. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Poczt i Telegrafów, 1931, s. 490.
  14. ↑ Spis abonentów sieci telefonicznych państwowych i koncesjonowanych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy). Warszawa: Ministerstwo Poczt i Telegrafów, 1932, s. 513.
  15. ↑ Rocznik Polskiego Przemysłu i Handlu. Warszawa: 1932, s. Nr 355.
  16. ↑ Rocznik Polskiego Przemysłu i Handlu. Warszawa: 1934, s. Nr 864.
  17. ↑ Rocznik Polskiego Przemysłu i Handlu. Warszawa: 1936, s. Nr 1082.
  18. 1 2 3 Wiadomości bieżące. Odznaczenie. „Przemysł Naftowy”, s. 198, Nr 8 z 25 kwietnia 1937.
  19. ↑ Rocznik Polskiego Przemysłu i Handlu. Warszawa: 1938, s. Nr 1102.
  20. ↑ Książka telefoniczna. 1939. s. 706. [dostęp 2015-05-26].
  21. ↑ Fingerchut Maksymilian engineer Sanok, Zamkowa street 30. dcjr.org. [dostęp 2015-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-26)]. (ang.).
  22. ↑ Spis Właścicieli Kont Czekowych w Pocztowej Kasie Oszczędności: według stanu z dnia 30 września 1934 r.. Warszawa: Pocztowa Kasa Oszczędności, 1934, s. 531.
  23. ↑ Członkowie Towarzystwa w drugiem dwudziestopięcioleciu (1902–1926). W: Maksymilian Matakiewicz: Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie 1877–1927. Księga pamiątkowa wydana z okazji 50-letniego jubileuszu Towarzystwa. Lwów: Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie, 1927, s. 90.
  24. ↑ Jerzy Kapłon, Zarys historii Oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Sanoku [online], cotg.pttk.pl [dostęp 2005-07-02] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-05].
  25. ↑ Tadeusz Miękisz: Zarys historii Tow. Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku w 50-tą rocznicę jego istnienia. Sanok: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, 1939, s. 39.
  26. ↑ Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. 2009-11-29. [dostęp 2015-05-24].
  27. ↑ Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 156. ISBN 978-83-939031-1-5.
  28. ↑ Z życia organizacyjnego Obwodu L. M. i Kol. Przemyśl. „Zew Morza”, s. 10, Nr 3-4 z 1935.
  29. ↑ Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku 1923–1934. Jednodniówka, Sanok: Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku, 1934, s. 34.
  30. ↑ Chrząszczewska ↓, s. 34.
  31. ↑ Pierwszy Transport do KL Auschwitz [online], chsro.pl [dostęp 2017-01-03].
  32. ↑ Chrząszczewska ↓, s. 106.
  33. ↑ Lista członków P. T. G.. Annales Societatis Geologorum Poloniae. s. 208. [dostęp 2015-05-26].
  34. 1 2 Maksymilian Fingerchut. Nekrolog. „Życie Warszawy”. Nr 85, s. 5, 9-11 kwietnia 1955.
  35. ↑ Informacja o zmarłych: Maksymilian Fingerchut. nekrologi-baza.pl. [dostęp 2015-05-26].
  36. ↑ Cmentarz Stare Powązki: KAZIMIERZ MAKAREWICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2015-05-26].
  37. ↑ Stare Powązki. starepowazki.pl. [dostęp 2015-05-26].
  38. ↑ Album V (Brzozowiec, Janów, Jasionów, Lesko, Lwów, Olszanica, Słonne, Stefkowa, Wietrzna, Załuż) 1937–1939. s. 7.
  39. ↑ Nasz przemysł naftowy w obecnej chwili. „Dwutygodnik Naftowy”, s. 1–2, Nr 5 z 1 października 1924. Zespół Związków Pracowników Umysłowych Przemysłu Naftowego w Borysławiu.
  40. ↑ O rozwoju stymulacji wydobycia w polskim górnictwie naftowym [online], BazTech [dostęp 2015-05-26].
  41. ↑ M.P. z 1937 r. nr 64, poz. 94 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” - wskazany jako Maksymilian Fingerhut.
  42. ↑ M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592 „za zasługi na polu pracy zawodowej”.
  43. ↑ Odznaczenia na terenie Małopolski wschodniej. „Wschód”. Nr 106, s. 8, 27 listopada 1938.
  44. ↑ M.P. z 1946 r. nr 113, poz. 209 „za zasługi przy ochronie, zabezpieczeniu, organizacji i odbudowie przemysłu naftowego na terenie województwa Rzeszowskiego, Krakowskiego i Śląskiego” - wskazany jako Maksymilian Fingerhut.

Bibliografia

Zobacz też

  • Stanisław Ryniak – inny więzień pierwszego transportu do Auschwitz, także związany z Sanokiem, po wojnie również inżynier
  • Tadeusz Srogi – inny więzień pierwszego transportu do Auschwitz, także związany z Sanokiem
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.