Ludwik Noss
Data i miejsce urodzenia

25 stycznia 1848
Czortków

Data i miejsce śmierci

7 września 1913
Lwów

Odznaczenia

Ludwik Noss (ur. 25 stycznia 1848 w Czortkowie, zm. 7 września 1913 we Lwowie) – austriacki samorządowiec, filantrop, działacz społeczny i oświatowy. Cesarski radca, burmistrz Czortkowa.

Życiorys

Urodził się w rodzinie aptekarza.

Uczył się w szkole przy klasztorze dominikanów w Czortkowie. 1 maja 1863 roku rozpoczął pracę i naukę w aptece ojca. W 1866 r. zdał egzamin z wynikiem chlubnym przed komisją aptekarską i został przyjęty na trzyletnią praktykę zawodową. Później pracował jako asystent w aptece (1866–1869). W 1869 roku ukończył gimnazjum państwowe w Tarnopolu. W 1871 roku uzyskał tytuł magistra farmacji na Uniwersytecie Wiedeńskim. Po studiach wrócił do Czortkowa, gdzie był właścicielem apteki (obecnie ul. Apteczna 4).

Kasjer (1875–1877, 1884–1887) w radzie miasta Czortkowa. W latach 1883 oraz 1888–1913 był burmistrzem Czortkowa. Na tym stanowisku: założył Seminarium dla Kobiet (1908); na miejscu starego wybudowano nowy kościół, ratusz z wieżą zegarową, sądy powiatowe, powiatowe i miejskie, bank, dworzec kolejowy, aptekę, siedzibę Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, pocztę itp.; utwardzono również ulicę Mickiewicza, Rynek i Kolejową.

3 lipca 1887 stał na czele delegacji rady powiatowej w Czortkowie, która brała udział w uroczystościach na dworcu kolejowym we Lwowie z okazji przybycia do Galicji austriackiego arcyksięcia Rudolfa Habsburga. W imieniu delegacji czortkowskiej osobiście powitał następcę cesarza. Potem towarzyszył gościom do Czortkowa, gdzie 7 lipca arcyksiąże przeprowadził inspekcję nowych dworców kolejowych.

Członek rady powiatowej szkolnej Czortkowa, oddziału buczacko-czortkowsko-zaleszczyckiego Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego we Lwowie (1882–1887, 1888), Towarzystwa Stanisława Staszica (1889), przedstawiciel gmin miejskich (1885–1913), oddział organ przedstawicielski (1891–1894, 1905–1913) i zastępca członka wydziału (1885–1890, 1898–1904) rady powiatowej towarzystwa szkoły średniej (1909, 1910, 1911, 1912).

Zajmował się edukacją i mecenatem. Organizował wieczory poetyckie, poświęcone zwłaszcza twórczości Adama Mickiewicza. Interesował się rozwojem architektury, malarstwa i literatury.

Władał biegle językiem polskim, niemieckim i ukraińskim oraz łacińskim.

Zmarł 7 września 1913 we Lwowie. Został pochowany 11 września 1913 w Czortkowie. Według „Opisu grobów topograficznych na cmentarzu w Czortkowie” z 1995 roku, grób Nossa znajdował się w drugim sektorze cmentarza pod numerem siódmym. W 2020 roku staraniem m.in. Petra Fedoryszyna grobowiec został odrestaurowany.

Pamięć

Jedna z ulic Czortkowa nosi imię Ludwika Nossa.

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 Любомир Габруський. «Таємницею скарбів Садовських» ділився з чортків`янами автор однойменної книги Петро Федоришин. „Чортків.City”. 17.4.2021.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Менше урядників. Чи більше порядку? Хто, ви пане Носс? // Таємниці скарбів Садовських (Сторінками історії Чорткова (1772—1918 рр.) Книга друга / П. С. Федоришин, Тернопіль: Підручники і посібники, 2021, s. 139—164, ISBN 978-966-07-3848-5.
  3. ↑ Менше урядників. Чи більше порядку?, Таємниці скарбів Садовських (Сторінками історії Чорткова (1772—1918 рр.) Книга друга, П. Федоришин, Тернопіль: Підручники і посібники, 2021, s. 125—126, ISBN 978-966-07-3848-5.
  4. ↑ Самовбийство бурмістра. „Diło”, 9.9.1913, s. 6, (Новинки). (ukr.)
  5. ↑ Не самовбийство а природна смерть. „Diło”. 10.9.1913, s. 3, (Новинки). (ukr.)
  6. ↑ У Чорткові відновили гробівець легендарного бурмістра Людвіга Носса, Чортків.City, 5.11.2022.
  7. ↑ Я. Чорпіта. Чи буде колись в Чорткові пам’ятник бургомістрові Людвігу Носсу, Золота Пектораль, 17.10.2013.
  8. ↑ Чому легендарного бурмістра Чорткова Людвіга Носса недолюблюють у Польщі, де у місті були чотири в’їзні брами та куди подівся пишний палац Садовських? Петро Федоришин представив свою другу книгу про історію Чорткова, Чортківська міська рада, 16.04.2021.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.