Laeiszhalle

Laeiszhalle
	; Laeiszhalle w 2014 roku
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Hamburg
Miejscowość	Hamburg
Adres	Johannes-Brahms-Platz 1, 20355 Hamburg
Typ budynku	obiekt koncertowy
Styl architektoniczny	neobarok
Architekt	Martin Haller, Erwin Meerwein
Rozpoczęcie budowy	1904
Ukończenie budowy	1908
	Położenie na mapie Hamburga Laeiszhalle
	Położenie na mapie Niemiec Laeiszhalle
	53°33′21″N 9°58′51″E/53,555833 9,980833
	Strona internetowa

Laeiszhalle (dawniej: Musikhalle Hamburg) – neobarokowy obiekt koncertowy, znajdujący się w Hamburgu, w dzielnicy Neustadt. Jest miejscem rezydowania kilku miejskich orkiestr, każdego roku odwiedzanym przez ponad 400 tysięcy ludzi. Od 2007 roku funkcję dyrektora obiektu sprawuje Christoph Lieben-Seutter.

Lokalizacja

Laeiszhalle jest położona w dzielnicy Neustadt, po północnej stronie placu Johannes-Brahms-Platz. Od hamburskiego lotniska dzieli ją 11 km. Można się do niej dostać, korzystając z linii U1 hamburskiego metra i wysiadając na stacji Stephansplatz lub z linii U2 z Gänsemarkt jako stacją docelową. W pobliżu obiektu znajdują się także przystanki autobusowe: Stephansplatz (obsługiwany przez linie: 4, 5, 34, 36 i 109) oraz Johannes-Brahms-Platz (linie: 3, 35, 36 i 112).

Historia

Budynek uroczyście otwarto 4 czerwca 1908 roku, po czterech latach budowy. Powstał w stylu neobarokowym według projektu architektów Martina Hallera i Erwina Meerweina. W momencie otwarcia był największym i najnowocześniejszym obiektem koncertowym w Niemczech. Nowo otwartemu budynkowi nadano nazwę Laeiszhalle, pochodzącą od nazwiska znanego hamburskiego armatora Carla Heinricha Laeisza, który zobowiązał w testamencie swoją firmę F. Leisz do przekazania 1,2 miliona marek na rzecz budowy „godnego miejsca do wykonywania oraz słuchania szlachetnej i poważnej muzyki”. Kwotę tę zwiększyła później wdowa po Laeiszu – Sophie Christine.

II wojnę światową Laeiszhalle jako jeden z niewielu hamburskich budynków przetrwała bez szwanku. Po wojnie brytyjscy żołnierze przebywający w Hamburgu w ramach alianckiej okupacji Niemiec urządzili w pomieszczeniach obiektu przemianowanego na Musikhalle Hamburg studio własnej rozgłośni radiowej British Forces Network (BFN), której nadawanie rozpoczęło się 10 maja 1945 roku. BFN działała w Musikhalle Hamburg do 1954 roku, kiedy to przeniosła się do nowej siedziby w dwóch willach, położonych w ekskluzywnej dzielnicy Kolonii. Podczas działalności rozgłośni w budynku swoje pierwsze doświadczenia zawodowe zdobyło wielu znanych brytyjskich powojennych aktorów, muzyków, scenarzystów i piosenkarzy.

W 1983 roku przeprowadzono gruntowną renowację budynku, zaś w 2006 roku podczas oficjalnej uroczystości przywrócono mu pierwotną nazwę.

Działalność koncertowa

Od początku istnienia w Laeiszhalle wystąpiło wielu wybitnych artystów, którzy zarówno grali własne utwory, jak i dyrygowali orkiestrami. Wśród nich byli m.in. Richard Strauss, Siergiej Prokofjew, Igor Strawinski i Paul Hindemith. W 1930 roku w budynku koncert zagrał słynny skrzypek Yehudi Menuhin, wielokrotnie na przestrzeni lat w Laeiszhalle wystąpiła Maria Callas.

Rezydentami Laeiszhalle są orkiestry Symphoniker Hamburg, Philharmonisches Staatsorchester Hamburg i NDR Elbphilharmonie Orchester, a także zespół smyczkowy Ensemble Resonanz.

Wnętrza

Großer Saal

Großer Saal (pol. „Wielka Sala”) jest dużym pomieszczeniem o neobarokowym wystroju, które jest przeznaczone do organizowania dużych koncertów symfonicznych. Jego cechą charakterystyczną jest wykonany ze szkła sufit. Großer Saal ma 28 m długości, 20 m szerokości i 14,25 m wysokości (wymiary nie uwzględniają podium). Znajduje się w niej 2025 miejsc siedzących i 6 specjalnych miejsc dla wózków inwalidzkich; istnieje także możliwość ustawienia dodatkowych miejsc dla widzów na podium, w zależności od rodzaju imprezy.

Scena w Großer Saal ma 14 m długości, 11 m szerokości i 13,05 m wysokości. Może pomieścić dużą orkiestrę symfoniczną i 150-osobowy chór. Jest wyposażona w pulpit i system nagłośnieniowy, zaś podium ma podnoszoną platformę, umożliwiającą transport fortepianów. W przestrzeni za sceną są trzy pokoje dla artystów (jeden z fortepianem), pokój dla orkiestry, pokój produkcyjny, a także zaplecze sanitarne.

Kleiner Saal

Kleiner Saal (pol. „Mała Sala”) jest pomieszczeniem, które zostało specjalnie zaprojektowane do organizacji instrumentalnych i wokalnych koncertów z niewielką obsadą. Ma dobrą akustykę i jest jedną z niewielu zachowanych w Niemczech sal koncertowych z oryginalnym wystrojem w stylu modernizmu z lat 50. XX wieku. Kleiner Saal mierzy bez podium 21 × 19 × 7,8 m i liczy 640 miejsc siedzących, a także 4 miejsca dla wózków inwalidzkich.

Scena ma wymiary 9 × 6 × 6,12 m i może pomieścić maksymalnie 30 muzyków. Korzystający ze sceny muzycy mają możliwość zaopatrzenia jej na zasadzie wynajmu w pulpit, mikrofony, system nagłośnieniowy, a także fortepian. Za sceną znajduje się pokój dla solistów z fortepianem, pokój dla artystów i otwarta przestrzeń.

Studio E

Studio E to małe, dobrze oświetlone światłem dziennym pomieszczenie z wyłożoną parkietem podłogą, którą otacza balustrada. Jest przeznaczone do organizacji małych imprez, kameralnych występów muzycznych, koncertów dla dzieci i wprowadzeń do koncertów, a także prób solistów, orkiestr i chórów. Może pomieścić 153 widzów, w tym trzech na wózkach inwalidzkich. Wymiary pomieszczenia bez podium to 12 × 14,8 × 4,80 m. Nachylona trybuna dla widzów ma z kolei wysokość od 4 do 4,80 m.

Scena Studia E mierzy 8,5 × 5,5 × 4,27 m i może pomieścić do 30 muzyków. Istnieje możliwość zaopatrzenia jej na zasadzie wynajmu w fortepian. Za sceną jest pokój dla artystów z zapleczem sanitarnym.

Brahms-Foyer

Pomieszczenie to jest przeznaczone do urządzania kameralnych koncertów, przyjęć oraz sesji filmowych i fotograficznych. Jednocześnie pełni funkcję centrum gastronomicznego Laeiszhalle, w związku z czym jest tam ustawiony kontuar. Jest urządzone w stylu neobarokowym, a jego nazwa pochodzi od ustawionej w nim symbolicznej marmurowej rzeźby przedstawiającej Johannesa Brahmsa, którą wykonał lipski artysta Max Klinger. Oprócz rzeźby Brahmsa w pomieszczeniu tym stoją także rzeźby Piotra Czajkowskiego i Clary Schumann oraz popiersia Johanna Adolpha Hassego (wykonane z inicjatywy stowarzyszenia Hasse-Gesellschaft Bergedorf w 1999 roku z marmuru karraryjskiego przez rzeźbiarza Heinricha Edera), Johanna Sebastiana Bacha i Ludwiga van Beethovena. W Brahms-Foyer są ustawione stoliki, przy których w sumie może zasiąść około 80 osób. Istnieje możliwość usunięcia mebli, dzięki czemu pomieszczenie będzie mogło pomieścić około 200 osób. Są tam także miejsca dla wózków inwalidzkich.

Brahms-Foyer ma powierzchnię 196 m², zaś jego wymiary to 13,92 × 13,94 × 8,41 m. Na zasadzie wynajmu można w nim ustawić fortepian.

Organy

W Großer Saal znajdują się duże organy, zbudowane przez hamburskiego organmistrza Rudolfa von Beckeratha w 1950 roku. W 1968 roku organy poddano pierwszej przebudowie, zaś w 1972 roku drugiej, kiedy to zamontowano w nich dulciana 16′. W latach 1992–1994 nastąpiła kolejna przebudowa, w ramach której unieruchomiono dotychczasową dźwignię Barkera, a także uzupełniono i zelektryfikowano połączenia.

Organy mają 59 głosów i 4 manuały. Traktura gry na tym instrumencie jest mechaniczna, zaś traktura registrów jest elektropneumatyczna.

Instrument ma następującą dyspozycję:

I. Hauptwerk C–g³	II. Rückpositiv C–g³	III. Schwellwerk C–g³	IV. Kronwerk C–g³	Pedal C–f¹
Prinzipal 16′ Oktave 8′ Spielflöte 8′ Oktave 4′ Nachthorn 4′ Oktave 2′ Flachflöte 2′ Rauschpfeife II 2²/₃′ Mixtur VI-VIII 1¹/₃′ Trompete 16′ Trompete 8′	Principal 8′ Gedackt 8′ Quintadena 8′ Prinzipal 4′ Rohrflöte 4′ Quinte 2²/₃′ Italienisch Prinzipal 2′ Quinte 1¹/₃′ Sesquialtera II Scharff IV-VI 1′ Dulcian 16′ Bärpfeife 8′ Tremulant	Quintadena 16′ Violflöte 8′ Koppelflöte 8′ Violflöte 4′ Blockflöte 4′ Nasat 2²/₃′ Waldflöte 2′ Nachthorn 1′ Nonenkornett III 1³/₅′ Scharff VI 1′ Zimbel III ¹/₆′ Feldtrompete 8′ Vox humana 8′ Feldtrompete 4′ Tremulant	Holzgedackt 8′ Holzprinzipal 4′ Kleinflöte 2′ Sifflöte 1′ Terzian II Scharff III-IV ²/₃′ Dulcian 8′ Tremulant	Prinzipal 16′ Subbaß 16′ Quintbaß 10²/₃′ Oktave 8′ Gedackt 8′ Oktave 4′ Nachthorn 2′ Rauschpfeife III 4′ Mixtur VI-VIII 2′ Posaune 32′ Posaune 16′ Dulcian 16′ Trompete 8′ Trompete 4′ Kornet 2′

Połączenia: II/I, III/I, IV/I, III/II, I/P, II/P, III/P

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Laeiszhalle: Erleben Sie die Stars der Musikwelt. [w:] Musik [on-line]. hamburg.de. [dostęp 2019-08-06]. (niem.).
1 2 3 4 5 LAEISZHALLE HAMBURG. [w:] Stadtplan [on-line]. kulturkarte.de. [dostęp 2019-08-07]. (niem.).
1 2 3 Neustadt: Johannes Brahms-Platz. [w:] Öffentliche Plätze [on-line]. hamburg.de. [dostęp 2019-08-07]. (niem.).
1 2 3 Laeiszhalle. [w:] Ausflugtipps [on-line]. hamburg-magazin.net. [dostęp 2019-08-07]. (niem.).
1 2 Christopher H. Sterling: Encyclopedia of Radio 3-Volume Set. [w:] British Forces Broadcasting Service [on-line]. books.google.pl, 2003. [dostęp 2019-08-07]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Vermietung Laeiszhalle. elbphilharmonie.de. [dostęp 2019-08-07]. (niem.).
1 2 3 4 Hamburg, Laeiszhalle. organindex.de. [dostęp 2019-08-11]. (niem.).

Linki zewnętrzne

Galeria zdjęć Laeiszhalle (ang.)

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[les-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Laeiszhalle: Erleben Sie die Stars der Musikwelt. [w:] Musik [on-line]. hamburg.de. [dostęp 2019-08-06]. (niem.).

[lh-2] 1 2 3 4 5 LAEISZHALLE HAMBURG. [w:] Stadtplan [on-line]. kulturkarte.de. [dostęp 2019-08-07]. (niem.).

[neu-3] 1 2 3 Neustadt: Johannes Brahms-Platz. [w:] Öffentliche Plätze [on-line]. hamburg.de. [dostęp 2019-08-07]. (niem.).

[lae-4] 1 2 3 Laeiszhalle. [w:] Ausflugtipps [on-line]. hamburg-magazin.net. [dostęp 2019-08-07]. (niem.).

[enc-5] 1 2 Christopher H. Sterling: Encyclopedia of Radio 3-Volume Set. [w:] British Forces Broadcasting Service [on-line]. books.google.pl, 2003. [dostęp 2019-08-07]. (ang.).

[vl-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Vermietung Laeiszhalle. elbphilharmonie.de. [dostęp 2019-08-07]. (niem.).

[hl-7] 1 2 3 4 Hamburg, Laeiszhalle. organindex.de. [dostęp 2019-08-11]. (niem.).