Kalendarium historii Azerbejdżanu – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń z historii Azerbejdżanu.

Starożytność

• X lub IX w. p.n.e. – na terenie dzisiejszego Azerbejdżanu powstało państwo Mana
• VII w. p.n.e. – Medowie podbili państwo Mana
• 550 p.n.e. – państwo Medów weszło w skład Persji
• 334 p.n.e. – Aleksander III Wielki podbił tereny dzisiejszego Azerbejdżanu
• 330 p.n.e. – wódz medyjski Atropat założył własne państwo na południu Azerbejdżanu
• 224 n.e. – tereny dzisiejszego Azerbejdżanu weszły w skład państwa Sasanidów

Średniowiecze

• I połowa VIII w. – w wyniku ekspansji arabskiej, Azerom narzucono islam
• koniec VIII w. – powstał antymuzułmański ruch churramitów
• 816-837 – pod wodzą Babaka wybuchło powstanie antyarabskie, zakończone klęską
• II połowa IX w. – po rozpadzie kalifatu władza w Azerbejdżanie przeszła w ręce lokalnych feudałów, którzy utworzyli liczne małe państewka
• IX w. – grupy ludności turkojęzycznej osiadły się w Azerbejdżanie
• 1072–1092 – Malik Szah podbił Azerbejdżan
• 1220–1235 – najazd Mongołów
• 1260 – Mongołowie włączyli Azerbejdżan do państwa Ilchanów
• 1386–1401 – pod wodzą Timura przeszła nowa fala najazdu mongolskiego
• XV w. – kraj znalazł się pod supremacją plemion turkmeńskich państwa Czarnego i Białego Barana

Nowożytność

• od końca XV w. do XVIII w. – ścieranie się wpływów tureckich i perskich w Azerbejdżanie
• XVII w. – niemal cały Azerbejdżan znalazł się w państwie Safawidów
• 1746 – Azerbejdżan rozpadł się na szereg chanatów
• 1813 – traktat gulistański: Rosja anektowała część Azerbejdżanu
• 1828 – traktat turkmanczajski kończy wojnę persko-rosyjską, przekazując dawne chanaty nachiczewański i erywański pod kontrolę Rosji
• II poł. XIX w. – w Azerbejdżanie rozwinął się przemysł naftowy
• 1905–1907 – krwawe starcia pomiędzy Azerami a Ormianami
• listopad 1917 – władzę w Baku przejęli bolszewicy
• luty 1918 – Azerbejdżan wchodzi do Zakaukaskiej Demokratycznej Republiki Federacyjnej
• marzec–czerwiec 1918 – Komuna Bakijska
• maj 1918 – Azerbejdżan występuje z Zakaukaskiej Demokratycznej Republiki Federacyjnej, proklamowano Demokratyczną Republikę Azerbejdżanu
• sierpień–wrzesień 1918 – po interwencji brytyjskiej, władzę objęła koalicja eserowców, mienszewików, Musawatu i ormiańskich dasznaków
• wrzesień–listopad 1918 – kraj opanowali Turcy
• kwiecień 1920 – Armia Czerwona weszła do Baku, proklamowano Azerbejdżańską SRR
• lat 20. XX w. – Azerbejdżan przyjął alfabet łaciński
• grudzień 1922 – Azerbejdżańska SRR weszła w skład ZSRR

Azerbejdżan w ZSRR

• 1923 – Azerbejdżan przyłączył do siebie Górski Karabach i Nachiczewan
• 1939 – alfabet łaciński zamieniono na grażdankę
• lipiec 1941 – wojska brytyjskie wkroczyły do Azerbejdżanu
• 1946 – Południowy Azerbejdżan znalazł się pod kontrolą Armii Czerwonej
• 1988 – w Górskim Karabachu doszło do wybuchu walk azersko-ormiańskich
• 1989 – powstał nacjonalistyczny, niepodległościowy Ludowy Front Azerbejdżanu
• 18 października 1991 – Azerbejdżan proklamował niepodległość

Niepodległy Azerbejdżan

• czerwiec 1992 – prezydentem został Əbülfəz Elçibəy
• czerwiec 1993 – w wyniku zamachu stanu władze objął Heydər Əliyev
• maj 1994 – w Biszkeku Azerbejdżan, Armenia i Górski Karabach podpisały umowę w sprawie rozwiązania kwestii Karabachu
• październik 2003 – nowym prezydentem został İlham Əliyev
• 2003 – w wyniku sfałszowania wyborów prezydenckich wybuchły manifestacje społeczne
• listopad 2005 – odbyły się wybory parlamentarne
• 2005 – Azerbejdżan otworzył gazociąg naftowy z Baku do tureckiego portu Ceyhan
• 2008 – Azerbejdżan, Armenia i Rosja podpisały deklarację o pokojowym rozwiązaniu kwestii Górskiego Karabachu

Przypisy