Jerzy Ręczyński
Data i miejsce urodzenia

23 kwietnia 1805
Ludwinów lub Szukla

Data i miejsce śmierci

24 lutego 1899
Londonderry

Zawód, zajęcie

konstruktor

Jerzy Ręczyński (ur. 23 kwietnia 1805 w Ludwinowie lub Szukle w Augustowskim, zm. 24 lutego 1899 w Londonderry (Derry) w Irlandii Północnej) – powstaniec listopadowy, pamiętnikarz i wynalazca.

Życiorys

Nauki pobierał w szkołach w Lublinie i w Warszawie. Od końca 1824 roku zatrudniony w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu, a od maja 1825 w armii Królestwa Polskiego jako instruktor musztry tyralierskiej, nauki pływania i walki na bagnety.

W czasie powstania listopadowego kapitan Gwardii Narodowej. Dnia 10 marca 1831 otrzymał Order Virtuti Militari za zasługi wojenne. Od 1831 na emigracji (początkowo w Szwajcarii i Francji, a od 1834 w Wielkiej Brytanii), gdzie wykładał naukę fortyfikacji, był też nauczycielem matematyki, języków, a nawet gry na gitarze. Drugą połowę długiego życia spędził w Irlandii (dziś Irlandia Północna) nauczając w gimnazjum Foyle College, później także Magee College oraz Royal Raphoe School w Donegalu (Irlandia), nauczał też prywatnie języków, geometrii i inzynierii. Udzielał się w polskich organizacjach emigracyjnych (Ogół Londyński od 1834, Zjednoczenie Emigracji Polskiej od 1837, Towarzystwo Demokratyczne Polskie od 1846). Aktywnie udzielał się też w emigracyjnych towarzystwach naukowych (od 1842 członek Grona Historycznego w Londynie, od 1867 Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu). Był też członkiem lóż masońskich. Zmarł w wieku 96 lat i został pochowany na cmentarzu miejskim (City Cemetery) w Derry (Londonderry).

Na wystawie powszechnej w Londynie w 1851 r. prezentowano kilka jego wynalazków. Oprócz pism o charakterze naukowym lub popularnonaukowym pozostawił też literaturę piękną po polsku i angielsku, w większości nieopublikowaną i częściowo zaginioną. Jego pisma znajdują się w Bibliotece Polskiej w Paryżu a także w Ossolineum we Wrocławiu. wydał m.in. The Valley of Death, or, the Famous Charge of the British Light Cavalry, October 25th, 1854..'', Rymotwór historyczny o wyjście Pułku czwartego z Warszawy 11 grudnia 1830 r. (1885) i Utwory ostatniego czwartaka (1885).

W 1908 roku Władysław Chodźkiewicz wydał jego wspomnienia pt. Moja wojaczka (1825–1831).

Przypisy

  1. ↑ Uruski Seweryn, Rodzina. Herbarz Szlachty Polskiej, Warszawa 1931, t. XV, s. 207
  2. ↑ A. Roberts, W.S. Fergusson, Captain George Renczynski. The Polish connection, „Foyle and Londonderry College Former Pupils’ Association Magazine”, marzec 1988.
  3. ↑ Katarzyna Gmerek, Polacy i materia celtycka w XIX w., 2010, s. 80-86, ISBN 978-83-62298-04-4.
  4. ↑ Tamara Bairašauskaitė, Kilka uwag o życiu i twórczości Jerzego Ręczyńskiego, autora poematu Dziewica Litwy Emilia Plater, „Rocznik Lituanistyczny”, 6, 2020, ISSN 2450-8454.

Bibliografia

  • Robert Bielecki, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, Warszawa 1998, t. III
  • Seweryn Uruski, Rodzina. Herbarz Szlachty Polskiej, Warszawa 1931, t. XV
  • Ilustrowana Encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego (1924–1927)
  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1934–1939),
  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN (1962–1969)

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.