Jan Wilczak

kpt. Jan Wilczak
major piechoty
Data i miejsce urodzenia

7 czerwca 1898
Medynia Głogowska

Data i miejsce śmierci

9 września 1939
Bronina

Przebieg służby
Lata służby

1917–1939

Siły zbrojne

Cesarsko-królewska Obrona Krajowa
Wojsko Polskie

Formacja

Korpus Ochrony Pogranicza

Jednostki

14 pułk piechoty
Korpus Ochrony Pogranicza
(batalion KOP „Podświle”)
6 pułk strzelców podhalańskich

Stanowiska

dowódca plutonu łączności
dowódca kompanii strzeleckiej
dowódca kompanii granicznej
dowódca batalionu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
(kampania wrześniowa)

Odznaczenia

Jan Wilczak (ur. 7 czerwca 1898 w Medyni Głogowskiej, zm. 9 września 1939 w Broninie) – major piechoty Wojska Polskiego, w czasie kampanii wrześniowej dowódca II batalionu 6 pułku strzelców podhalańskich.

Życiorys

Urodził się 7 czerwca 1898 w Medyni Głogowskiej, w ówczesnym powiecie łańcuckim Królestwa Galicji i Lodomerii. Naukę pobierał w szkole średniej.

Podczas I wojny światowej służył w cesarsko-królewskiej Obronie Krajowej. Jego oddziałem macierzystym był 34 pułk strzelców.

19 listopada 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego. Ukończył kurs podchorążych piechoty. Służył w 14 pułku piechoty, w którego szeregach walczył na wojnie z bolszewikami. Dowodząc plutonem w II batalionie wyróżnił się 23 marca 1920 w bitwie pod Olewskiem, w której został ranny oraz 25 maja tego roku w bitwie pod Niegoniczami. 10 października 1920 dowódca II batalionu major Stanisław Dąbek sporządził wniosek na odznaczenie Jana Wilczaka Orderem Virtuti Militari. Za odwagę wykazaną w tych walkach odznaczony został dwukrotnie Krzyżem Walecznych. W październiku 1920 pełni funkcję adiutanta II batalionu 14 pp.

Na dzień 1 czerwca 1921 r. nadal pełnił służbę w 14 pułku piechoty, w randze porucznika. Dekretem Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego (marszałka Józefa Piłsudskiego) z dnia 3 maja 1922 r. (dekret L. 19400/O.V.) został zweryfikowany w tymże stopniu ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 2089. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W roku 1923 zajmował 1862. lokatę wśród poruczników piechoty, a rok później – 951. lokatę.

Z dniem 7 stycznia 1925 r. został odkomenderowany na IX-ty pięciomiesięczny Kurs Doszkolenia Młodszych Oficerów Piechoty w Chełmnie. W tym samym roku został przeniesiony służbowo na VII-my 6-miesięczny kurs pułkowych oficerów łączności w Obozie Szkolnym Wojsk Łączności w Zegrzu.

Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego z dnia 19 marca 1928 r. (sygnatura: B. P. L. 8003-III-28) został awansowany do stopnia kapitana, ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 143. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W roku 1930 na liście starszeństwa oficerów korpusu piechoty zajmował 1644. lokatę łączną wśród kapitanów (była to jednocześnie 132. lokata w swoim starszeństwie). Do kwietnia 1932 roku służył we włocławskim 14 pułku piechoty, w którym dowodził różnymi pododdziałami (między innymi plutonem łączności). Na dzień 16 września 1930 r. zajmował stanowisko dowódcy 1 kompanii strzeleckiej w I batalionie 14 pułku piechoty.

Służba w Korpusie Ochrony Pogranicza

Zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych (podpisanym w zastępstwie przez gen. dyw. Kazimierza Fabrycego) ogłoszonym w dniu 23 marca 1932 r., kapitan Jan Wilczak został przeniesiony (w korpusie oficerów piechoty) z 14 pułku piechoty do Korpusu Ochrony Pogranicza i przydzielony (rozkazem z dnia 6 kwietnia 1932 roku) do batalionu KOP „Podświle”. Na dzień 31 października 1932 r. zajmował stanowisko dowódcy 1 kompanii granicznej KOP „Czyste” (kompania ta została później przemianowana na 1 kompanię graniczną „Krzyżówka”), wchodzącej w skład tegoż batalionu. Na mocy rozkazu M.S.Wojsk. Biura Personalnego Nr 3110-Og.105 z dnia 20 grudnia 1933 r. został powołany, z dniem 10 stycznia 1934 roku, na XXIII trzyipółmiesięczny kurs unifikacyjno-doskonalący dla kapitanów (rotmistrzów) w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Służąc w KOP-ie zajmował w 1932 roku – 121. lokatę wśród kapitanów piechoty w swoim starszeństwie, a w dniu 1 lipca 1933 roku – 1270. lokatę wśród wszystkich kapitanów piechoty (112. lokatę w swoim starszeństwie). W marcu 1934 roku nadana została mu Odznaka Pamiątkowa KOP „Za Służbę Graniczną”.

Awansowany do stopnia majora został na mocy zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1935 roku, ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 r. i 64. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Jako oficer KOP-u na dzień 5 czerwca 1935 r. zajmował 716. lokatę łączną wśród majorów piechoty (była to nadal 64. lokata w starszeństwie).

W 6 pułku strzelców podhalańskich i wojnie obronnej 1939 roku

Rozkazem Biura Personalnego M.S.Wojsk. z dnia 27 lipca 1935 roku (rozkaz Nr 3110-105-II-3) major Jan Wilczak został przeniesiony (w korpusie oficerów piechoty) z Korpusu Ochrony Pogranicza do 6 pułku strzelców podhalańskich z Sambora – na stanowisko dowódcy batalionu. Potwierdzone to zostało zarządzeniem Kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych – gen. bryg. Tadeusza Kasprzyckiego – opublikowanym w dniu 31 sierpnia 1935 roku.

Na dzień 23 marca 1939 r. zajmował 59. lokatę wśród majorów korpusu piechoty w swoim starszeństwie i piastował stanowisko dowódcy I batalionu 6 pułku strzelców podhalańskich.

W kampanii wrześniowej walczył jako dowódca II batalionu 6 pułku strzelców podhalańskich (batalion ten stacjonował w Drohobyczu), wchodzącego w skład 22 Dywizji Piechoty Górskiej. Jego batalion wraz z macierzystą dywizją, walczącą najpierw w ramach Armii „Karpaty”, a następnie Armii „Kraków”, początkowo osłaniał Olkusz, a od 4 września wycofywał się nad Nidę. Przemieszczając się w kierunku Pińczowa, Miechowa i Stopnicy dotarł ze swym pododdziałem w okolice Buska. O świcie dnia 9 września 1939 r. doszło, na zachód od miejscowości Bronina, do pierwszej zwycięskiej walki czołowego II batalionu 6 pspodh. z niemiecką kolumną zmotoryzowaną (był to Oddział Wydzielony VII Korpusu Armijnego). Powiadomiony przez dywizyjnych kolarzy o zbliżaniu się Niemców batalion mjr. Wilczaka rozbił ogniem ckm i działek ppanc. straż przednią wrogiej kolumny. Po godzinie nastąpił jednakże silny kontratak 27 Dywizji Piechoty (z VII Korpusu) wsparty zmasowanym ogniem artylerii, który rozbił polskie oddziały. I i II batalion 6 pułku strzelców podhalańskich straciły około 250 poległych, a wielu polskich żołnierzy dostało się do niewoli. Podczas bitwy pod Broniną major Jan Wilczak został ciężko ranny i zmarł tego samego dnia w szpitalu w Rozwadowie (obecnie dzielnica Stalowej Woli). Spoczywa na cmentarzu wojennym w Stalowej Woli-Rozwadowie.

Według rodzinnych przekazów mjr Wilczak po wyzdrowieniu i wyleczeniu ran miał udać się w swoje rodzinne strony, gdzie prawdopodobnie należał do konspiracji. W 1940 r. na dworcu kolejowym w Rzeszowie został aresztowany. 10 stycznia 1941 przybył do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie 11 listopada tego roku został rozstrzelany (według dokumentacji SS 10 listopada 1941 r.).

Awanse

Ordery i odznaczenia

9 grudnia 1935 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia „z powodu braku pracy niepodległościowej”.

Uwagi

  1. ↑ Dane dotyczące służby kpt. / mjr. Jana Wilczaka w Korpusie Ochrony Pogranicza opracowano na podstawie informacji ze zbiorów Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie.
  2. ↑ Przydzielenie odbyło się na mocy Rozkazu Nr 12 wydanego przez Dowództwo K.O.P. w dniu 6 kwietnia 1932 roku.
  3. ↑ Obsada Personalna batalionu KOP „Podświle” według stanu z dnia 31 października 1932 roku.
  4. ↑ Odznaka została nadana na mocy Rozkazu Tajnego Nr 13 Dowództwa K.O.P. z dnia 15 marca 1934 roku.
  5. ↑ Według części literatury dowódca II batalionu 6 pułku strzelców podhalańskich – major Jan Wilczak – zmarł z ran odniesionych w bitwie pod Broniną dopiero w październiku 1939 r., w szpitalu w Rozwadowie.

Przypisy

  1. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-17].
  2. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-17].
  3. 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
  4. 1 2 Kolekcja ↓, s. 2.
  5. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-17].
  6. 1 2 Jednodniówka 14 Pułku Piechoty 1934 ↓, s. 43.
  7. ↑ Spis oficerów służących czynnie w dniu 01.06.1921 ↓, s. 63, 943.
  8. 1 2 Lista starszeństwa oficerów zawodowych 1922 ↓, s. 107.
  9. ↑ Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 439.
  10. ↑ Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 381.
  11. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 26 z 4 III 1925, s. 126.
  12. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 132 z 16 XII 1925, s. 721.
  13. 1 2 Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 6 z 19 III 1928, s. 52.
  14. ↑ Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 225.
  15. ↑ Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1930 ↓, s. 112.
  16. ↑ Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 164, 439.
  17. ↑ Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 156.
  18. ↑ Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 30.
  19. ↑ Ciesielski 2008 ↓, s. 279.
  20. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. ↓, Nr 6 z 23 III 1932, s. 253.
  21. ↑ Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 907.
  22. 1 2 Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 65.
  23. ↑ Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1933 ↓, s. 65.
  24. 1 2 Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 VI 1935, s. 68.
  25. ↑ Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 307.
  26. ↑ Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1935 ↓, s. 15–34, 182–185, 194.
  27. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 VIII 1935, s. 117.
  28. 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 25.
  29. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 658.
  30. 1 2 Głowacki 1976 ↓, s. 327.
  31. ↑ Porwit 1983 ↓, s. 412.
  32. ↑ Głowacki 1976 ↓, s. 109–111.
  33. ↑ Sulich 2018 ↓, s. 77.
  34. ↑ Moś 1989 ↓, s. 143.
  35. 1 2 Pochowani żołnierze WP w 1939 r. w Rozwadowie [online], przywrocmypamiec.pl [dostęp 2022-11-28].
  36. ↑ Informacja o więźniach : Wilczak Jan. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. [dostęp 2023-12-17].
  37. ↑ Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 164.
  38. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-17].
  39. ↑ M.P. z 1939 r. nr 121, poz. 282 „za zasługi w służbie wojskowej”.
  40. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”.
  41. 1 2 Na podstawie zdjęcia
  42. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-17].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.