Jan Pryziński
pułkownik dyplomowany kawalerii
Pełne imię i nazwisko

Jan Janusz Pryziński

Data i miejsce urodzenia

21 czerwca 1879
Tarnów

Data i miejsce śmierci

6 lutego 1959
Komorów

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

9 Pułk Ułanów Małopolskich

Stanowiska

dowódca pułku

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
III powstanie śląskie
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia

Jan Janusz Pryziński (ur. 21 czerwca 1879 w Tarnowie, zm. 6 lutego 1959 w Komorowie) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, nauczyciel, starosta zamojski.

Życiorys

Urodził się 21 czerwca 1879 w Tarnowie, ówczesnym mieście powiatowym Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Leona i Elżbiety z Hellerów. W 1899 zakończył naukę w c. k. Gimnazjum w Tarnowie. W 1905 ukończył studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz cztery semestry na Wydziale Prawa. 26 grudnia 1902 został mianowany zastępcą nauczyciela w c. k. Gimnazjum w Tarnowie. 8 lipca 1904 został przeniesiony do Gimnazjum św. Anny w Krakowie na takie samo stanowisko. 21 czerwca 1906 został mianowany rzeczywistym nauczycielem i otrzymał stałą posadę w c. k. I Gimnazjum w Tarnowie. 16 lipca 1910 został mianowany profesorem c. k. Gimnazjum Realnego (IV.) w Krakowie. Od 1912 był organizatorem i instruktorem Polskich Drużyn Strzeleckich w Krakowie.

Po wybuchu I wojny światowej walczył od 16 sierpnia 1914 w Legionach Polskich. Był dowódcą I plutonu w 3 szwadronie kawalerii II Brygady Legionów. 29 września 1914 został mianowany chorążym, a 2 listopada tego roku podporucznikiem. W czerwcu 1915 został dowódcą 6 szwadronu 2 pułku ułanów. 11 listopada tego roku awansował na porucznika. W 1917 dowódca polowego szpitala koni a następnie szef 1 szwadronu w 2 pułku ułanów. 21 lutego 1918 wraz z pułkiem został internowany i przewieziony do Włoch, skąd następnie uciekł 10 lipca.

21 listopada 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego z byłego Polskiego Korpusu Posiłkowego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia porucznika. Podczas walk w obronie Śląska Cieszyńskiego pełnił funkcję szefa 4 szwadronu 2 pułku szwoleżerów. 19 kwietnia 1920 został mianowany z dniem 1 grudnia 1919 rotmistrzem w kawalerii. W 1920, w czasie wojny z bolszewikami był szefem sztabu 6 Dywizji Piechoty.

„22 V 1920 w nocy przeprowadził baon szturmowy dywizji na wyznaczone pozycje w rejonie wsi Kalita na wsch. od Duniłowicz, ratując I baon 12 pp odcięty od reszty 6 DP. Za czyn ten został odznaczony Orderem Virtuti Militari”. 9 września 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, w kawalerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich.

Brał udział w III powstaniu śląskim. W 1921 pełnił służbę na stanowisku szefa sztabu 15 Dywizji Piechoty w Bydgoszczy, a jego oddziałem macierzystym był 2 pułk szwoleżerów. 1 września 1921 został zatwierdzony na tym stanowisku. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 83. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii). W latach 1922–1923 był słuchaczem Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 15 października 1923, po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, przydzielony został do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie na stanowisko zastępcy szefa sztabu. W listopadzie 1924 został przydzielony do Inspektoratu Armii Nr V na stanowisko referenta. W maju 1927 został przeniesiony z byłego Inspektoratu Armii Nr V do 9 pułku ułanów w Trembowli na stanowisko dowódcy pułku. 1 stycznia 1928 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1928 stopień pułkownika w korpusie oficerów kawalerii i 8. lokatą. W tym samym miesiącu został przeniesiony do kadry oficerów kawalerii z równoczesnym oddaniem do dyspozycji ministra spraw wewnętrznych. Z dniem 30 czerwca 1928 przeniesiony został w stan nieczynny na okres 12 miesięcy. Objął stanowisko prowizorycznego starosty powiatu zamojskiego. Z dniem 30 czerwca 1929 został przeniesiony w stan spoczynku.

W połowie 1932 został inspektorem wojewódzkim w Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie (jego stanowisko w Zamościu zajął mjr Leon Zamecznik). Z jego inicjatywy zbudowane zostało lotnisko Zamość-Mokre. Następnie pracował jako notariusz w Łomży (1933) i Sochaczewie (1933–1935) oraz jako pisarz hipoteczny przy Wydziale Hipotecznym Sądu Okręgowego w Łomży (1935–1939). W 1934 jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas „reklamowany na 12 miesięcy”.

W kampanii wrześniowej w Dowództwie Frontu Południowego. 11 września kontrolował stan załóg w Stryju i Drohobyczu. W meldunku sporządzonym tego dnia do generała Rudolfa Pricha informował: w drodze powrotnej szofer zaspany przestraszył się serii strzałów oddanych z lasu w kierunku mego wozu i począł z wozem uciekać, co spowodowało rozbicie maszyny. Jestem dość poważnie ranny i leżę w szpitalu wojennym Kurkowa 31, wobec czego w najbliższych dniach nie jestem w możliwości zameldować się do służby. Brał udział w obronie Lwowa, uniknął aresztowania przez NKWD a następnie przedostał się do Warszawy.

Po II wojnie światowej zamieszkał u syna w Komorowie. Zmarł tamże 6 lutego 1959. Pochowany został w Pęcicach.

6 czerwca 1906 ożenił się z Heleną z Baumów, z którą miał troje dzieci: Jana Bohdana (ur. 1907), żołnierza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, a po wojnie radcę prawnego, Krystynę Ewę vel Ewę Stojowską (1908–1996), aktorkę, żołnierza Armii Krajowej, pierwszą żonę Wiktora Budzyńskiego, i Aleksandrę Marię (ur. 1925).

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ Polak (red.) 1993 ↓, s. 170 podaje nazwisko „Jan Alojzy Pryziński”.

Przypisy

  1. 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
  2. 1 2 3 Polak (red.) 1993 ↓, s. 170.
  3. 1 2 3 4 5 6 Mierzwa 2018 ↓, s. 341–343.
  4. ↑ Sprawozdanie 1898 ↓, s. 33, absolwent klasy VII.
  5. ↑ Kolekcja ↓, s. 4.
  6. ↑ Sprawozdanie 1903 ↓, s. 32, 35.
  7. ↑ Sprawozdanie 1905 ↓, s. 70, 103.
  8. ↑ Sprawozdanie I 1907 ↓, s. 56.
  9. ↑ Sprawozdanie II 1907 ↓, s. 1, 4.
  10. ↑ Sprawozdanie 1911 ↓, s. 39, 42.
  11. 1 2 Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 42.
  12. ↑ Dz. Rozp. MS Wojsk. Nr 7 z 30 listopada 1918, poz. 130.
  13. ↑ Echa walk w obronie Śląska Nowości Illustrowane 1919 nr 14 s. 6-7 (zdjęcie Jana Pryzińskiego)
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 3 maja 1920, s. 314.
  15. 1 2 3 4 5 6 Polak (red.) 1993 ↓, s. 171.
  16. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 36 z 22 września 1920, s. 892.
  17. ↑ Robaszkiewicz Roman Kajetan. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.23-1696, s. 5, 7 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-05-01].
  18. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 240, 831.
  19. ↑ Obsada dowództw. [w:] Oddział II, sygn. I.303.4.59, s. 130 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-01-28].
  20. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 155.
  21. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 63 z 27 września 1923, s. 586.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 120 z 12 listopada 1924, s. 671.
  23. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 40, 539, 598.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927, s. 146.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 2 stycznia 1928, s. 2.
  26. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928, s. 25.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 24 lipca 1928, s. 234.
  28. ↑ Stawecki 1965 ↓, s. 340.
  29. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929, s. 72.
  30. ↑ Ruch służbowy. „Lubelski Dziennik Wojewódzki”. 14, s. 318, 16 czerwca 1932.
  31. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 335, 847.
  32. ↑ Dalecki 1989 ↓, s. 160, błędnie podał, że był podpułkownikiem.
  33. ↑ Dokumenty 1997 ↓, s. 30.
  34. ↑ Księga Jazdy Polskiej 1938 ↓, s. 418.
  35. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 2 kwietnia 1921, s. 607.
  36. ↑ M.P. z 1932 r. nr 48, poz. 53.
  37. ↑ Latinik 1934 ↓, s. 140.
  38. 1 2 Kolekcja ↓, s. 1 foto.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.