Jan Lorentowicz
M. Chropieński, Zdzisław

Jan Lorentowicz
Data i miejsce urodzenia

14 marca 1868
Pabianice

Data i miejsce śmierci

15 stycznia 1940
Warszawa

Narodowość

polska

Dziedzina sztuki

krytyk teatralny,
publicysta

Odznaczenia

Jan Lorentowicz, ps. M. Chropieński, Zdzisław (ur. 14 marca 1868 w Pabianicach, zm. 15 stycznia 1940 w Warszawie) – polski krytyk teatralny, publicysta, dyrektor teatrów, prezes Polskiego Pen Clubu, członek Polskiej Akademii Literatury.

Życiorys

W latach 1890-1903 przebywał w Paryżu, gdzie studiował w Szkole Antropologicznej (Ecole d'Anthropologie) i w Sorbonie. Mieszkał wraz z Kazimierzem Kelles-Krauzem, w jednym budynku, który mieścił się w XIII dzielnicy Paryża przy rue de la Glacière Nr 20.

Od 1891 redaktor gazety Pobudka, zamieszkały w Warszawie od 1903 roku. Uczestnik zjazdu socjalistów polskich w Paryżu w końcu listopada 1892 roku z ramienia Gminy Narodowo-Socjalistycznej. W redakcji Kuriera Codziennego, w latach 1906–1918 w Nowej Gazecie. Współzałożyciel i prezes Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy (1916–1918).

W latach 1918–1922 dyrektor Teatrów Miejskich w Warszawie (Teatr Rozmaitości, Teatr Wielki i Teatr Letni, a okresowo Teatr Reduta, Teatr im. Bogusławskiego, Teatr Pras­ki). Po­moc w założeniu eksperymentalnego Teatru Reduta i patronat nad jego po­czątkami to jego największa zasługa w tym okresie.

Na przełomie lat 1926–1928 był dyrektorem Teatru Narodowego.

Delegat na zjazd Związku Zawodowego Literatów Polskich 4 lutego 1922 w Warszawie. Od 1938 w Polskiej Akademii Literatury. Związany z ruchem socjalistycznym.

Od 1904 ogłaszał recenzje teatralne, kolejno w „Gazecie Polskiej” (1904–06), „Nowej Gazecie” (1906–08), „Expresie Porannym” (1922–26, 1931–39), „Dniu Polskim” (1928–31). Wybór ok. 480 artykułów o teatrze opublikował w pięciotomowym zbiorze: Dwadzieścia lat teatru (Warszawa 1929–35). Z prac historyczno-teatralnych wydał Dzieje teatru w Polsce (Warszawa 1933), monografię jubileuszową Teatr Polski w Warszawie (Warszawa 1938), oraz monografie aktorskie Mieczysława Ćwiklińska (War­szawa 1936) i Józef Śliwicki (Warszawa 1938). Ważniejsze artykuły historyczne, teoretyczne i krytyczne na tematy teatralne zostały przedrukowane w tomie Teatry w stolicy i inne arty­kuły (Warszawa 1969).

Był także encyklopedystą. Został wymieniony w gronie 180 edytorów pięciotomowej Ilustrowanej encyklopedii Trzaski, Everta i Michalskiego wydanej w latach 1926–1928 gdzie zredagował hasła związane z teatrem.

W 1903 ożenił się z malarką Ewą Rościszewską, z którą miał córkę Irenę (1908–1985), malarkę i scenografkę.

Zmarł w Warszawie. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 119-2-21).

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 Leon Wasilewski, Dzieje zjazdu paryskiego 1892 roku : przyczynek do historji polskiego ruchu socjalistycznego, Warszawa 1934, s. 15.
  2. ↑ Jan Lorentowicz, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2021-02-16].
  3. ↑ Polish PEN Club. Brief history. International P.E.N. Association, 2010. [dostęp 2011-12-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (26 kwietnia 2012)].
  4. ↑ Kazimierz Kelles-Krauz. Listy tom I 1890-1897. List nr 35 do Marii Goldsteynówny w Radomiu. Paryż, 29 XIII 1891.
  5. ↑ Wiadomości bieżące. Z miasta. O byt literatów. „Kurjer Warszawski”, s. 4, Nr 39 z 8 lutego 1922.
  6. ↑ Lorentowicz Jan. onet.pl. [dostęp 2013-04-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-14)].
  7. ↑ Jan Lorentowicz: Teatry w stolicy i inne artykuły. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1969.
  8. ↑ Trzaska 1939 ↓.
  9. ↑ Lam 1926 ↓.
  10. ↑ Cmentarz Stare Powązki: JAN LORENTOWICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-12-19].
  11. ↑ M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 435 „za krytykę literacką i organizację życia artystycznego”.
  12. ↑ M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 305 „za wybitną twórczość krytyczno-literacką, naukową i publicystyczną w dziedzinie literatury pięknej”.

Bibliografia


Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.