| Obszar | |||
|---|---|---|---|
| Liczba mówiących |
46 tys. (2006) | ||
| Pismo/alfabet | |||
| Klasyfikacja genetyczna | |||
|
kreolski na bazie malajskiego | |||
| Status oficjalny | |||
| Ethnologue | 6b zagrożony↗ | ||
| Kody języka | |||
| ISO 639-3 | sci | ||
| IETF | sci | ||
| Glottolog | sril1245 | ||
| Ethnologue | sci | ||
| W Wikipedii | |||
| |||
| Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. | |||
Język malajski Sri Lanki (Melayu bahasa, Sri Lanka pe Melayu, Melayu lub Java) – język używany przez Malajów lankijskich, wywodzący się z języka malajskiego. Według danych z 2006 roku posługuje się nim 46 tys. osób. Tradycyjnie jest uważany za język kreolski lub mieszany.
Ludność malajska Sri Lanki (określana jako „Malajowie” lub „Jawajczycy”) przybyła z różnych wysp archipelagu indonezyjskiego (m.in. z Jawy, Sumatry, Sulawesi, północnych i centralnych Moluków oraz Małych Wysp Sundajskich), a po części również z Półwyspu Malajskiego. Pewna – bliżej nieokreślona – forma malajskiego służyła im jako lingua franca. Malajski Sri Lanki jest zróżnicowany wewnętrznie (zdołano wyróżnić pięć jego odmian), lecz wszystkie grupy tej ludności mają wspólną tożsamość etniczną.
Na poziomie składni i semantyki jest bliski językom Sri Lanki (syngaleskiemu i tamilskiemu), jego słownictwo ma natomiast pochodzenie malajskie. Wywodzi się z terenów dzisiejszej Indonezji, przypuszczalnie ze wschodniej części kraju. K.A. Adelaar (1991) i J. Prentice (1994) postulują jego pokrewieństwo z odmianami wschodnimi, zwłaszcza malajskim Moluków Północnych i zbliżonym malajskim miasta Manado. Według innej propozycji jest spokrewniony z malajskim betawi (dżakarckim). Z pewnością wykazuje wpływy leksykalne tego języka, ale nie dzieli z nim szczególnych podobieństw strukturalnych.
Nie jest wzajemnie zrozumiały z innymi wariantami języka malajskiego. Wynika to z szeregu zmian typologicznych, które nastąpiły pod wpływem języków Sri Lanki. Wskutek kontaktu z nimi wykształcił elementy morfosyntaktyki, które nie są obecne w pokrewnych językach malajskich. Szyk wyrazów to SOV (podmiot dopełnienie orzeczenie), występują poimki, a przymiotniki i określniki dzierżawcze zajmują miejsce przed rzeczownikiem. Cechy te odróżniają go od prawie wszystkich odmian malajskiego (choć na poziomie leksykalnym jest dość konserwatywny).
Nie jest znany wszystkim członkom społeczności. Ze względu na wieloetniczny charakter Sri Lanki w użyciu są także inne języki, takie jak tamilski, syngaleski czy angielski. Z przyczyn ekonomicznych część osób przechodzi na standardowy malajski, zachowując jednocześnie poczucie odrębności etnicznej. Na obszarach miejskich język jest wypierany przez syngaleski. Jako żywy środek komunikacji zachował się w rejonie miejscowości Kirinda na południowo-wschodnim skraju wyspy.
Jest używany w środowisku domowym. Wykształcił piśmiennictwo (w XIX i XX w. powstawała poezja). Wydawane są gazety, pojawia się w audycjach radiowych. Dawniej był zapisywany alfabetem arabskim (wariant jawi), później upowszechnił się alfabet łaciński.
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Sri Lankan Creole Malay, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 19, Dallas: SIL International, 2016 [zarchiwizowane z adresu 2016-05-11] (ang.).
- ↑ Ricci 2016 ↓, przyp. 19, s. 7 (online), s. 415. Cytat: The reveral of the noun-adjective order (as compared with standard Malay and Indonesian) is a feature of Sri Lankan Malay, thus Melayu bahasa, rather than bahasa Melayu.
- 1 2 3 4 5 Barbara F. Grimes, Richard Saunders Pittman, Joseph Evans Grimes: Ethnologue: Languages of the World. Wyd. 13. Dallas, Texas: Summer Institute of Linguistics, 1996, s. 776. ISBN 978-1-55671-026-1. OCLC 36787271. (ang.).
- 1 2 3 4 5 Viveka Velupillai: Pidgins, Creoles and Mixed Languages: An Introduction. Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2015, s. 92, seria: Creole Language Library 48. DOI: 10.1075/cll.48. ISBN 978-90-272-6884-6. OCLC 900333013. [dostęp 2021-08-08]. (ang.).
- 1 2 Umberto Ansaldo, Lisa Lim, Globalisation, empowerment and the periphery: The Malays of Sri Lanka, [w:] R. Elangaiyan i inni red., Vital voices: Endangered languages and multilingualism: Proceedings of the Tenth FEL Conference, CIIL, Mysore, India, 25–27 October, 2006, Bath/Mysore: Foundation for Endangered Languages / Central Institute of Indian Languages, 2007 (Central Institute of Indian Languages publication 572), s. 39–46, ISBN 978-0-9538248-8-5, OCLC 183162621 (ang.).
- ↑ Adelaar 1991 ↓, s. 23–24.
- ↑ Ansaldo 2011 ↓, s. 368.
- ↑ Ansaldo 2011 ↓, s. 370–371.
- ↑ Prentice 1994 ↓, s. 411–412.
- ↑ Adelaar 1991 ↓.
- ↑ Mahroof 1992 ↓, s. 467.
- ↑ Slomanson 2008 ↓, przyp. 1, s. 1641.
- 1 2 Adelaar 1991 ↓, s. 33.
- ↑ Slomanson 2008 ↓.
- ↑ Adelaar 1991 ↓, s. 31, 33.
Bibliografia
- K. A. Adelaar: Some notes on the origin of Sri Lanka Malay. W: H. Steinhauer (red.): Papers in Austronesian Linguistics No. 1. Canberra: Department of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University, 1991, s. 23–37, seria: Pacific Linguistics A-81. DOI: 10.15144/PL-A81.23. ISBN 0-85883-402-2. OCLC 27112178. (ang.).
- Umberto Ansaldo: Sri Lanka Malay and its Lankan adstrates. W: Claire Lefebvre (red.): Creoles, their Substrates, and Language Typology. Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2011, s. 367–382, seria: Typological Studies in Language 95. DOI: 10.1075/tsl.95.21ans. ISBN 978-90-272-8743-4. OCLC 707082770. (ang.).
- M. M. M. Mahroof. Malay Language in Sri Lanka: Socio-mechanics of a Minority Language in Its Historical Setting. „Islamic Studies”. 31 (4), s. 463–478, 1992. ISSN 0578-8072. OCLC 6015276199. JSTOR: 20840097. (ang.).
- Jack Prentice: Manado Malay: Product and agent of language change. W: Tom Dutton, Darrell T. Tryon (red.): Language Contact and Change in the Austronesian World. Berlin–Boston: Walter de Gruyter, 1994, s. 411–442, seria: Trends in Linguistics. Studies and Monographs 77. DOI: 10.1515/9783110883091.411. ISBN 978-3-11-088309-1. OCLC 853258768. [dostęp 2022-09-03]. (ang.).
- Ronit Ricci. Jawa, Melayu, Malay or otherwise?. „Indonesia and the Malay World”. 44 (130), s. 409–423, 2016. DOI: 10.1080/13639811.2016.1219491. ISSN 1363-9811. OCLC 7065490071. [dostęp 2023-04-11]. (ang.).
- Peter Slomanson. The perfect construction and complexity drift in Sri Lankan Malay. „Lingua”. 118 (10), s. 1640–1655, 2008. DOI: 10.1016/j.lingua.2007.08.009. ISSN 0024-3841. OCLC 5903055986. (ang.).